Beyoğlu’ndaki Venedik Sarayı’nda düzenlenen Türkiye–İtalya Business Forum kapanış etkinliğinde konuşan Bolat, Türkiye ile İtalya’nın Akdeniz’in en güçlü ekonomik ortaklıklarından birine sahip olduğunu vurguladı.

Bolat, iki ülke arasındaki ilişkilerin karşılıklı güven ve tamamlayıcı sanayi yapıları üzerine kurulduğunu belirterek, Türkiye’de uzun yıllardır faaliyet gösteren 1600’den fazla İtalyan şirketinin bulunduğunu ifade etti.

“Türkiye ile İtalya arasındaki ikili ticaret hacmi bugün yaklaşık 30 milyar dolar seviyesindedir. Almanya’nın ardından İtalya, Türkiye’nin en önemli ticaret ortaklarından biridir” diyen Bolat, iki ülke arasındaki dış ticaretin AB ile Türkiye ticaretinin önemli bir bölümünü oluşturduğunu söyledi.

Bolat, liderler tarafından belirlenen 40 milyar dolarlık hedefe ulaşmanın mümkün olduğunu belirterek, “El ele çalışarak iddialı ama son derece ulaşılabilir olan 40 milyar dolarlık hedefi gerçekleştireceğiz” ifadelerini kullandı.

3,5 milyar dolarlık İtalyan yatırımı

İtalyan şirketlerinin Türkiye’deki toplam yatırımlarının 3,5 milyar dolara yaklaştığını söyleyen Bolat, bu firmaların altyapıdan enerjiye, otomotivden finans ve sağlığa kadar birçok alanda faaliyet gösterdiğini aktardı.

Türk şirketlerinin de İtalya’da lojistik, otomotiv, kimya ve turizm gibi sektörlerde etkinliğini artırdığını belirten Bolat, iki ülke arasında ekonomik entegrasyonun derinleştiğini ifade etti.

Müteahhitlik ve üçüncü ülke işbirliği

Bolat, Türk müteahhitlik sektörünün 138 ülkede yaklaşık 13 bin projeye imza attığını ve toplam proje değerinin 562 milyar dolara ulaştığını söyledi. İtalya ile üçüncü ülkelerde ortak projelerin artabileceğine dikkat çekti.

Savunma sanayi ve stratejik ortaklıklar

Savunma sanayisindeki ihracatın son 23 yılda 40 kat artarak 10 milyar doların üzerine çıktığını belirten Bolat, Türk ve İtalyan şirketler arasında özellikle ileri teknoloji ve savunma alanında stratejik işbirliklerinin güçlendiğini ifade etti.

AB ve Gümrük Birliği vurgusu

Bolat, Gümrük Birliği’nin Türkiye–AB ekonomik ilişkilerine önemli katkı sunduğunu belirterek, Türkiye’nin “Made in EU” projelerinde dışlanmasının hem Avrupa hem Türkiye ekonomisine zarar vereceğini söyledi.

Gümrük Birliği’nin modernizasyonu için İtalya’nın desteğine güvendiklerini ifade eden Bolat, iş dünyası ve siyasi iradenin işbirliğiyle ilişkilerin daha da ileri taşınacağını kaydetti.

İsrail basınında yer alan haberlere göre, İsrailli bir yetkili, Lübnan’da yaşanan şiddetli saldırıların sürdüğü bir dönemde Hizbullah ile yeni bir ateşkesin devreye girdiğini açıkladı. Söz konusu iddia, ABD–İran mutabakatına ilişkin diplomatik tartışmaların sürdüğü bir süreçte geldi.

Haberde, ateşkesin ne zaman ve hangi şartlarla yürürlüğe girdiğine ilişkin detayların netleşmediği, ancak İsrailli yetkilinin bölgedeki çatışmaların “kontrollü bir aşamaya” geçtiğini ifade ettiği aktarıldı.

Lübnan tarafı ve İsrail makamlarından ise ateşkesin kapsamı ve yürürlüğe girişine ilişkin henüz resmî bir doğrulama yapılmadı.

Bölge, son aylarda Hizbullah ile İsrail arasında artan sınır çatışmaları ve karşılıklı saldırılar nedeniyle yüksek gerilim altında bulunuyordu. Ateşkes iddiası, sahadaki gelişmelerin seyrine ilişkin belirsizliği artırdı.

ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeyi ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden uluslararası ticarete açmayı hedefleyen mutabakat zaptının beklenenden önce elektronik ortamda imzalandığı öne sürüldü. ABD’li iki yetkiliye dayandırılan bilgilere göre anlaşma yürürlüğe girerken, mutabakatın ABD Başkanı Donald Trump tarafından da imzalandığı belirtildi.

İlk planlamaya göre mutabakatın cuma günü İsviçre’de düzenlenecek törenle imzalanması bekleniyordu. Ancak taraflar ile arabulucu ülke temsilcileri arasında yürütülen görüşmeler sonucunda sürecin öne çekildiği ifade edildi.

Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması hedefleniyor

Mutabakatın hızlandırılmasındaki en önemli gerekçelerden birinin Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli geçişe açılması olduğu belirtildi.

Anlaşma kapsamında İran’ın boğazda ticari gemilerin güvenli geçişini sağlaması, ABD’nin ise İran limanları ve gemilerine yönelik abluka uygulamalarını kaldırması öngörülüyor.

Küresel enerji ticaretinin önemli güzergâhlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının, savaşın petrol piyasaları üzerindeki baskısını azaltabilecek kritik bir gelişme olduğu değerlendiriliyor.

Beyaz Saray üzerindeki açıklama baskısı iddiası

Mutabakatın planlanandan önce imzalanmasının nedenlerinden biri olarak Beyaz Saray üzerindeki “anlaşma metnini açıklama” baskısı da gösterildi.

Sürece yakın kaynaklardan biri, İran’ın metnin resmi imzadan önce kamuoyuyla paylaşılmasını istemediğini öne sürerken, Beyaz Saray ise siyasi baskılar nedeniyle takvimin öne çekildiği yönündeki iddiaları reddetti.

ABD yönetiminden üst düzey bir yetkilinin çarşamba günü gazetecilere kapalı bir bilgilendirme toplantısında mutabakat metnini okuduğu aktarıldı.

Elektronik imza süreciyle ilgili farklı iddialar

İran Dışişleri Bakanlığı’nın tarafların mutabakat zaptını elektronik ortamda imzalama konusunda uzlaştığını bildirdiği ifade edildi. Böylece cuma günü İsviçre’de yapılması planlanan resmi tören öncesinde anlaşmanın fiilen yürürlüğe girdiği belirtildi.

Bununla birlikte imza sürecine ilişkin farklı açıklamalar da gündeme geldi. ABD yönetiminden bir yetkili, metnin pazar günü Donald Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından elektronik olarak imzalandığını ileri sürdü. Diplomatik kaynaklardan biri ise böyle bir imzanın gerçekleşmediğini savundu.

Sürece yakın başka bir kaynak ise pazar günü ilk imzanın atıldığını, çarşamba günü gerçekleştirilen işlemin ise ikinci bir onay niteliği taşıdığını iddia etti.

Trump’ın belgeyi Fransa’da imzaladığı öne sürüldü

Aktarılan bilgilere göre Donald Trump, mutabakat belgesini çarşamba günü Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile katıldığı bir akşam yemeği sırasında imzaladı.

Bu gelişme, anlaşmanın resmi takvimden önce yürürlüğe sokulduğu yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

İsviçre’de nükleer müzakereler masaya yatırılacak

Mutabakatın elektronik ortamda imzalanmasına rağmen ABD ve İran heyetlerinin cuma günü İsviçre’de yüz yüze görüşmesi planlanıyor.

ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance’in, İran heyetine ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın başkanlık etmesi bekleniyor.

Görüşmelerde İran’ın nükleer programına ilişkin kapsamlı müzakere sürecinin başlatılması ana gündem maddesi olacak.

Nihai anlaşma için 60 günlük kritik dönem

Ön mutabakatın yürürlüğe girmesi, çatışmaların sona erdirilmesi yolunda önemli bir adım olarak değerlendirilirken, tarafları önümüzdeki 60 günlük kritik bir diplomasi süreci bekliyor.

Bu dönemde İran’ın nükleer faaliyetleri, yaptırımların geleceği, petrol ihracatı, Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş rejimi ve bölgesel güvenlik konularında kapsamlı bir uzlaşma sağlanması hedefleniyor.

Uzmanlar, ön mutabakatın çatışmaların durdurulması ve diplomatik sürecin yeniden canlandırılması açısından önemli bir eşik oluşturduğunu ancak kalıcı bir çözümün, özellikle nükleer program ve yaptırımlara ilişkin bağlayıcı bir anlaşmanın imzalanmasına bağlı olacağını belirtiyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen müzakere sürecine ilişkin yaptığı açıklamada sert ifadeler kullanarak askeri seçenekleri yeniden gündeme getirdi.

Fransa’da temaslarda bulunan Trump, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile gerçekleştirdiği görüşmenin basına açık bölümünde Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

İran ile olası bir mutabakata değinen Trump, anlaşmaya uyulmaması halinde sert karşılık verileceğini belirterek, “Hoşuma gitmezse, uygun şekilde davranmazlarsa başlarının tam ortasına bombaları bırakırız” ifadelerini kullandı.

Trump’ın açıklamaları, ABD-İran ilişkilerinde devam eden gerilimin sürdüğüne işaret ederken, bölgede diplomatik çözüm arayışlarının yanı sıra askeri seçeneklerin de gündemde tutulduğu yorumlarına neden oldu.

Orta Doğu’da İsrail-Lübnan hattında devam eden gerilim ve ateşkes sürecine ilişkin kırılgan durum da uluslararası diplomasinin öncelikli başlıkları arasında yer almayı sürdürüyor.

ABD ile İran arasında imzalanması beklenen yeni mutabakat küresel piyasalarda olumlu karşılanırken, uzmanlar bunun kapsamlı bir barış anlaşması değil, gelecekteki müzakereler için hazırlanmış diplomatik bir çerçeve niteliği taşıdığına dikkat çekiyor. Değerlendirmelere göre anlaşma, savaşın nedenlerini ortadan kaldırmaktan ziyade tarafları yeniden müzakere masasına döndürmeyi amaçlıyor.

“Barış” tanımı tartışmalı

ABD ile İran arasında 19 Haziran’da İsviçre’de resmen imzalanması beklenen mutabakat zaptı, uluslararası kamuoyunda “barış anlaşması” olarak yorumlansa da uzmanlar bu nitelendirmenin gerçeği tam olarak yansıtmadığını belirtiyor.

Anlaşmanın, iki ülke arasındaki temel anlaşmazlıkları çözen kapsamlı bir barış metni olmadığı; daha çok gelecekte yürütülecek diplomatik görüşmelere yön verecek bir çerçeve oluşturduğu ifade ediliyor.

Özellikle İran’ın nükleer programı, yaptırımların kaldırılması ve bölgesel güvenlik mimarisi gibi en kritik başlıkların ileriki müzakerelere bırakıldığına dikkat çekiliyor.

Ateşkes ile barış arasında bir konumda

Uzmanlara göre uluslararası ilişkilerde ateşkes çatışmaları durdururken, barış anlaşmaları çatışmaların temel nedenlerini ortadan kaldırıyor.

ABD-İran arasında varılan mutabakat ise bu iki kavram arasında yer alıyor. Çünkü taraflar doğrudan savaşı durduracak bir mekanizma üzerinde uzlaşırken, vekâlet savaşları, ekonomik baskılar ve sınırlı askeri gerilimler gibi “gri bölge” çatışmaları devam ediyor.

Bu nedenle mevcut düzenlemenin kalıcı barıştan ziyade gerilimi geçici olarak azaltan bir süreç olduğu değerlendiriliyor.

Savaş öncesindeki diplomasi yeniden canlandırılıyor

Analizde dikkat çekilen bir diğer nokta ise savaş öncesinde zaten devam eden diplomatik görüşmelerin çatışma nedeniyle kesintiye uğramış olması.

Yeni mutabakatın, yeni bir siyasi çözüm üretmekten çok, savaş öncesindeki müzakere sürecini yeniden işler hale getirdiği belirtiliyor. Temel anlaşmazlıkların çözülmemesi nedeniyle “barış” tanımının kullanılmasının erken olduğu ifade ediliyor.

Trump’ın açıklamaları soru işaretlerini artırıyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın mutabakatı “barış anlaşması” olarak nitelendirmesine rağmen, gelecekte İran’a yönelik askeri seçeneklerin masada kalabileceğini ima eden açıklamaları da dikkat çekiyor.

Uzmanlara göre bu söylem, klasik anlamda kesin ve kalıcı bir barış anlaşmasının diliyle örtüşmüyor ve taraflar arasındaki güven sorununun sürdüğüne işaret ediyor.

Bölgesel sorunlar kapsam dışında kaldı

Anlaşmanın yalnızca Washington ile Tahran arasındaki gerilimi hedef aldığı, bölgedeki daha geniş krizleri ise çözmediği vurgulanıyor.

Özellikle İsrail’in mutabakatın tarafı olmaması ve İsrail-Lübnan hattındaki gerilimlerin devam etmesi nedeniyle Ortadoğu’da kapsamlı bir barış ortamının oluştuğunu söylemenin mümkün olmadığı belirtiliyor.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun Lübnan konusunda bağımsız hareket etme yönündeki tutumunun da bölgesel riskleri canlı tuttuğu değerlendiriliyor.

Küresel piyasalar neden rahatladı?

Mutabakatın ardından petrol fiyatlarında düşüş yaşanırken, deniz taşımacılığı ve sigorta sektörlerinde de rahatlama görüldü.

Uzmanlara göre finans piyasalarının olumlu tepkisi siyasi uzlaşıdan çok istikrar beklentisinden kaynaklanıyor. Petrol tüccarları ve lojistik şirketleri için esas belirleyici unsur, enerji arzının kesintisiz devam etmesi ve kritik ticaret yollarının açık kalması olarak öne çıkıyor.

Bu çerçevede özellikle Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli hale gelmesi küresel ekonomi açısından kritik önem taşıyor.

Hürmüz Boğazı dünya ekonomisi için kritik önemde

Dünya genelinde ticareti yapılan petrolün yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor.

Uzun süreli bir kapanmanın petrol fiyatlarında sert yükselişlere ve küresel ekonomik dalgalanmalara yol açabileceği belirtilirken, son dönemde stratejik petrol rezervlerinin kullanılması ve stokların devreye alınması sayesinde fiyatların kontrol altında tutulabildiği ifade ediliyor.

Ancak bu rezervlerin sınırsız olmadığı ve Körfez’deki istikrarsızlığın uzaması halinde hükümetlerin enflasyon, büyüme ve enerji güvenliği arasında zor tercihler yapmak zorunda kalabileceği uyarısı yapılıyor.

Ekonomik zorunluluk diplomasiyi hızlandırdı

Değerlendirmeye göre mutabakat yalnızca siyasi hesapların değil ekonomik zorunlulukların da ürünü.

ABD açısından enerji fiyatlarındaki artışın enflasyonu yükseltme riski bulunurken, Avrupa ve Asya ekonomileri için yüksek enerji ve nakliye maliyetlerinin toparlanmayı sekteye uğratabileceği belirtiliyor.

Gelişmekte olan ülkelerin ise yeni bir enerji krizinden ciddi biçimde etkilenebileceği ifade ediliyor.

“Kalıcı barış değil, diplomatik bekleme süreci”

Londra Üniversitesi City St George’s Uluslararası Politika Bölümü Onursal Araştırma Görevlisi Bamo Nouri ile aynı üniversitede Uluslararası Politika Profesörü Inderjeet Parmar, mevcut düzenlemenin önemini teslim etmekle birlikte bunun kapsamlı bir barış anlaşması olarak görülmemesi gerektiğini savunuyor.

Uzmanlara göre savaşın temel nedenleri ortadan kaldırılmış değil. İran’ın nükleer programı, yaptırımlar ve bölgesel rekabetler hâlâ çözümsüz durumda bulunuyor.

Bu nedenle varılan mutabakatın; kapsamlı bir barıştan ziyade, ateşkesi destekleyen, ekonomik istikrarı hedefleyen ve taraflara yeni müzakereler için zaman kazandıran diplomatik bir çerçeve niteliği taşıdığı değerlendirmesi yapılıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik planlanan askeri saldırıların iptal edildiğini ve taraflar arasında anlaşma sürecinde ilerleme sağlandığını açıkladı.

Trump, yaptığı son açıklamada İran ile yürütülen görüşmelerde uzlaşıya varıldığını belirterek, “Bu akşam planlanan saldırı ve bombardımanları iptal ettim” dedi. ABD ve İran arasında imzalanması planlanan anlaşmanın yer ve zamanının daha sonra duyurulacağı ifade edildi.

İran kaynakları ise ABD’ye bir taslak anlaşma metni gönderildiğini doğruladı.

Gün Boyu Gerilim Tırmandı

Gün içinde ABD ve İran arasında karşılıklı sert açıklamalar ve askeri hareketlilik dikkat çekti. ABD’nin bazı hedefleri vurduğu iddia edilirken, İran’ın da Körfez’deki ABD üslerine yönelik misilleme gerçekleştirdiği öne sürüldü.

Bölgede tansiyonun yükselmesiyle birlikte Hürmüz Boğazı’na ilişkin iddialar da küresel piyasalarda endişe yarattı.

Trump’tan Geri Adım

Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada İran’la yürütülen temasların olumlu sonuç verdiğini savunarak saldırıların iptal edildiğini duyurdu.

Gelişmeler, bölgede savaş endişesinin yerini diplomatik sürece bırakabileceği yorumlarına neden oldu.

TRUMP: “İRAN’A ÇOK SERT VURACAĞIZ”

ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı açıklamada İran’a yönelik askeri seçeneklerin masada olduğunu belirterek, “İran’ı çok sert vuracağız” ifadelerini kullandı. Trump, ayrıca Hürmüz Boğazı ve İran’ın enerji altyapısına ilişkin sert mesajlar verdi.

Trump’ın açıklamalarında, İran’ın askeri kapasitesine yönelik operasyon ihtimalinin gündemde olduğu ve petrol ihracatının kritik noktaları üzerinden baskının artırılabileceği vurgulandı.

HARK ADASI VE PETROL GERİLİMİ

Gerilimin merkezinde yer alan Hark Adası, İran petrol ihracatının büyük bölümünün gerçekleştiği stratejik bir terminal olarak öne çıkıyor. Bölge, küresel petrol arzı açısından kritik bir geçiş noktası kabul ediliyor.

ABD tarafının, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik ve geçiş hatlarına yönelik askeri hareketliliği artırdığı, İran’ın ise karşılık vereceği yönünde sert açıklamalar yaptığı bildiriliyor.

PİYASALARDA DALGALANMA

Bölgede artan jeopolitik riskler, küresel finans piyasalarını da etkiledi. Enerji arzına ilişkin endişeler nedeniyle petrol ve altın fiyatlarında sert dalgalanmalar yaşandığı, yatırımcıların güvenli liman arayışına yöneldiği belirtiliyor.

GERİLİMİN ARKA PLANI

Son günlerde ABD ve İran arasında karşılıklı saldırılar ve misillemelerin arttığı, özellikle Hürmüz Boğazı çevresinde askeri hareketliliğin yoğunlaştığı ifade ediliyor. Washington yönetimi, İran’ın bölgedeki askeri kapasitesine karşı “sınırlı ama etkili operasyonlar” yürüttüğünü savunuyor.

DİPLOMATİK GİRİŞİMLER BELİRSİZ

Tüm bu gerilime rağmen taraflar arasında dolaylı diplomatik temasların sürdüğü, ancak kapsamlı bir anlaşmaya dair net bir ilerleme sağlanamadığı belirtiliyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarına karşılık olarak Orta Doğu’daki Amerikan askeri noktalarının hedef alındığını açıkladı. Yapılan açıklamada, Bahreyn, Kuveyt ve Ürdün’de bulunan toplam 18 askeri hedefin balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla vurulduğu öne sürüldü.

Devrim Muhafızları tarafından yapılan duyuruda, operasyonların “misilleme” niteliği taşıdığı belirtilerek bölgedeki ABD askeri varlıklarının hedef alındığı ifade edildi. Açıklamada, Kuveyt ve Bahreyn’deki bazı hava üslerinin yanı sıra Ürdün’de bulunan El-Ezrak Hava Üssü’nün de saldırılar kapsamında vurulduğu iddia edildi.

Ürdün, Kuveyt ve Bahreyn’deki üsler hedefte

İran, Ürdün’deki El-Ezrak Hava Üssü’ne çok sayıda balistik füze fırlatıldığını, Kuveyt’te iki, Bahreyn’de ise bir askeri üssün hedef alındığını açıkladı. Bahreyn’de konuşlu ABD 5. Filosu’nun da saldırıların hedefleri arasında yer aldığı öne sürüldü.

Açıklamada ayrıca, hedef alınan bölgelerde ABD’ye ait savaş uçakları ve askeri altyapının zarar gördüğü iddia edilirken, bazı uçakların imha edildiği yönünde ifadeler kullanıldı. Ancak bu iddialar bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.

Bölgeden karşılıklı açıklamalar

Saldırılara ilişkin ABD ve bölge ülkelerinden henüz kapsamlı bir doğrulama gelmezken, geçmiş benzer olaylarda çok sayıda füze ve insansız hava aracının hava savunma sistemleri tarafından engellendiği açıklanmıştı.

Son gelişmeler, ABD ile İran arasında son dönemde artan gerilimin yeni bir tırmanma aşamasına geçtiği yönünde değerlendirilirken, Orta Doğu’da güvenlik endişelerini yeniden gündeme taşıdı.

Açıklamaya göre, Halkbank ile ABD Adalet Bakanlığı Güney New York Bölge Savcılığı arasında imzalanan ve 11 Mart 2026 tarihinde yürürlüğe giren Kovuşturmanın Ertelenmesi Anlaşması (Deferred Prosecution Agreement-DPA) kapsamında hazırlanması gereken uyum raporu, uzman kuruluş tarafından tamamlanarak ilgili Amerikan makamlarına süresi içinde teslim edildi.

Uyum raporunun sunulmasının ardından Halkbank ve ABD Adalet Bakanlığı Güney New York Bölge Savcılığı, ceza davasının düşürülmesi talebiyle ortak imzalı dilekçeyi 10 Haziran 2026 tarihinde ABD Güney New York Bölge Mahkemesi'ne sundu.

Mahkeme onayı bekleniyor

Sürecin bundan sonraki aşamasında, ABD Güney New York Bölge Mahkemesi'nin ortak talebi değerlendirerek davanın düşürülmesini onaylaması bekleniyor. Mahkemenin onay vermesi halinde, 2017 yılında başlayan ve uluslararası kamuoyunda yakından takip edilen Halkbank ceza davası resmen sona erecek.

KAP açıklaması

Halkbank tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Uyum Raporunun teslim edilmesi sonrasında uzlaşma anlaşması uyarınca Halkbank ve ABD Adalet Bakanlığı Güney New York Bölge Savcılığı, ceza davasının düşürülmesine dair müşterek imza edilen dilekçeyi ABD Güney New York Bölge Mahkemesi'ne 10 Haziran 2026 tarihinde sunmuştur. Mahkemenin kısa süre içerisinde müşterek talebi dikkate alarak ceza davasının düşürülmesini onaylaması ile birlikte 9 yıldır devam eden ceza davası tamamıyla sona erecektir."

Bu gelişme, Halkbank'ın ABD'de yıllardır devam eden hukuki sürecinde son aşamaya gelindiğine işaret ederken, davanın resmen kapanması için mahkemenin vereceği karar bekleniyor.

İran’ın saldırısının, İsrail’in Lübnan’ın başkenti Beyrut’a düzenlediği operasyonlara misilleme olarak gerçekleştirildiği açıklandı. İsrail’in kuzey bölgelerinde ise şiddetli patlama sesleri duyulduğu aktarıldı.

Karşılıklı Hava ve Füze Saldırıları

İsrail ordusunun, İran’ın saldırısına yanıt olarak Tahran ve İsfahan başta olmak üzere birçok kente hava saldırıları düzenlediği belirtildi. Bölgeden gelen ilk bilgilere göre çatışmaların farklı cephelere yayıldığı ifade ediliyor.

İran’a destek veren Yemen’deki Husiler de İsrail’e yönelik füze saldırısı başlattı. Öte yandan Suudi Arabistan’da kaynağı henüz belirlenemeyen bir saldırının hedef alındığı yönünde iddialar da gündeme geldi.

İsrail: Çatışma Günler Sürebilir

İsrail Ordu Radyosu’nun aktardığına göre, İsrailli askeri yetkililer İran’a yönelik operasyonların “en az birkaç gün sürebileceği” değerlendirmesinde bulunuyor. Yetkililer, çatışmaların kısa sürede sona ermesinin beklenmediğini ve askeri operasyonların devam edebileceğini ifade ediyor.

Geniş Çaplı Seferberlik Hazırlığı

İsrail ordusunun geniş ölçekli bir yedek kuvvet seferberliği hazırlığında olduğu bildirildi. Çok sayıda yedek taburun göreve çağrılmasının planlandığı, özellikle işgal altındaki Batı Şeria ve Ürdün sınır hattında askeri varlığın artırılacağı kaydedildi.

Ayrıca İsrail İç Cephe Komutanlığı’nın sabah saatlerinde geniş çaplı bir yedek kuvvet mobilizasyonu başlattığı ve ülke genelinde güvenlik önlemlerinin artırıldığı belirtildi.

Bölgede karşılıklı saldırılar sürerken, çatışmanın daha geniş bir bölgesel savaşa dönüşme riski uluslararası kamuoyunda endişeyle izleniyor.

ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS), sarsıntının yerin yaklaşık 35 kilometre derinliğinde gerçekleştiğini açıkladı. Depremin merkez üssünün, Mindanao Adası’nın güney ucunda yer alan Sarangani eyaletine bağlı General Santos kenti açıkları olduğu bildirildi.

Kıyı Bölgelerinde Tahliye Çağrısı

Filipin Volkanoloji ve Sismoloji Enstitüsü (Phivolcs), depremin hemen ardından bölgede tsunami alarmı vererek kıyı kesimlerinde yaşayanlara uyarıda bulundu. ABD Tsunami Uyarı Sistemi de Filipinler kıyılarında deniz seviyesinin 1 ila 3 metre üzerine çıkabilecek tsunami dalgaları oluşabileceğini belirterek tahliye çağrısı yaptı.

Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., kıyı bölgelerinde yaşayan vatandaşlara vakit kaybetmeden yüksek kesimlere çıkmaları yönünde çağrıda bulundu.

Bölgesel Alarm: Endonezya ve Japonya da Etkilendi

Güçlü sarsıntının ardından komşu ülkelerde de alarm durumuna geçildi. Endonezya’nın kuzeydoğu kıyıları ile Japonya’nın İbaraki’den Okinawa’ya kadar uzanan güney kıyıları için tsunami uyarıları yapıldı.

Öte yandan ABD Ulusal Hava Durumu Servisi, Hawaii için herhangi bir tsunami tehdidinin bulunmadığını açıkladı.

Hasar Tespit Çalışmaları Sürüyor

İlk belirlemelere göre depremde can kaybı bildirilmezken, bölgede bazı yerleşim alanlarında ciddi yapısal hasar meydana geldiği ifade ediliyor. Yetkililer, artçı sarsıntı riskine karşı bölgede dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Ermenistan’da gerçekleştirilen parlamento seçimlerinde oy sayımı sürerken, Başbakan Nikol Paşinyan liderliğindeki Sivil Sözleşme Partisi sandıkların yüzde 48,22’si açıldığında oyların yüzde 50,89’unu alarak yarışı önde götürüyor.

Ermenistan Merkez Seçim Komisyonu tarafından açıklanan ilk sonuçlara göre, ülke genelinde 1161 sandıktan gelen veriler değerlendirilirken Paşinyan’ın partisi açık ara ilk sırada yer aldı. Resmi sonuçların gün içinde netleşmesi bekleniyor.

Seçimlerde iş insanı Samvel Karapetyan’ın Güçlü Ermenistan oluşumu yüzde 23,23 oy oranıyla ikinci sırada yer alırken, eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan liderliğindeki Ermenistan İttifakı yüzde 9,59 oy aldı.

Ülkede 2 milyon 485 bin kayıtlı seçmenin bulunduğu seçimlerde katılım oranı yüzde 58,97 olarak açıklandı. 2 bin 5 sandıkta yapılan oylamada, 18 farklı liste parlamentoya girebilmek için yarıştı.

Paşinyan’dan Türkiye ve Bölge Mesajı

Seçimlerde zaferini ilan eden Paşinyan, yaptığı açıklamada Türkiye ile ilişkilerde olumlu bir ivme yakalandığını belirterek, “Türkiye ile çok iyi bir dinamik yakaladık. Nihai atılımı yapmak için bu dinamiği sürdürmemiz gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Paşinyan ayrıca Avrupa Birliği ile yakınlaşma politikasını sürdüreceklerini, buna karşın Avrasya Ekonomik Birliği üyeliğinin de devam edeceğini ve Rusya ile ilişkilerin geliştirileceğini vurguladı.

Gözler Resmî Sonuçlarda

Sandık sayımının tamamlanmasının ardından kesin sonuçların açıklanması beklenirken, Paşinyan’ın partisi tek başına hükümet kurabilecek çoğunluğa ulaşıp ulaşamayacağı ve olası anayasa değişiklikleri üzerinden Azerbaycan ile yürütülen barış sürecine etkisi siyaset gündemindeki yerini koruyor.

Fox News muhabirinin aktardığına göre Trump, İsrail'de alarm sirenlerinin çalmasının ardından yaptığı açıklamada, İran'ın saldırılarını eleştirdi. ABD Başkanı, bölgede gerilimin daha fazla tırmanmaması gerektiğini vurgulayarak tarafların diplomatik çözüm arayışlarına yönelmesi gerektiğini ifade etti.

Trump, açıklamasında İran ile yürütülen görüşmelere de değinerek, askeri gerilimin müzakere sürecine zarar verebileceğini söyledi. Washington yönetiminin diplomatik kanalların açık tutulmasından yana olduğunu belirten Trump, taraflara itidal çağrısı yaptı.

Öte yandan Trump, İsrail'in aynı gün Beyrut'a düzenlediği saldırıya ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. Söz konusu operasyondan memnun olmadığını dile getiren ABD Başkanı, "Bundan memnun değilim" ifadelerini kullandı.

Orta Doğu'da son günlerde artan karşılıklı saldırılar bölgedeki tansiyonu yükseltirken, ABD yönetimi hem İran'a hem de İsrail'e gerilimi düşürecek adımlar atılması yönünde çağrı yapmayı sürdürüyor. Trump'ın açıklamaları, bölgede diplomatik çözüm arayışlarının yeniden öne çıkarılması gerektiği yönündeki mesaj olarak değerlendirildi.

“Hamaney de müzakerelere katıldı”

Trump, görüşmelerin üst düzeyde sürdüğünü belirterek Ali Hamaney’in de sürece doğrudan dahil olduğunu ifade etti.

Açıklamasında İran’ın nükleer programına ilişkin önemli ilerleme kaydedildiğini savunan Trump, sürecin diplomatik zeminde ilerlediğini söyledi.

Netanyahu’ya dikkat çeken mesaj

Trump ayrıca Benjamin Netanyahu hakkında da değerlendirmelerde bulunarak, Lübnan’la süregelen çatışmaların kendisini rahatsız ettiğini ifade etti.

Bu açıklama, ABD–İsrail ilişkilerinde zaman zaman ortaya çıkan görüş ayrılıklarına yönelik yeni bir mesaj olarak yorumlandı.

“Doğrudan görüşme olabilir” sinyali

Trump, ilerleyen süreçte İran dini liderliğiyle doğrudan temas kurulabileceğini de belirterek, müzakerelerin daha üst seviyeye taşınabileceği mesajını verdi.

Petrol fiyatları vurgusu

ABD Başkanı, küresel enerji piyasalarına da değinerek petrol fiyatlarının kısa süre içinde düşebileceğini öne sürdü.

Diplomasi sürecinde yeni aşama iddiası

İran’ın nükleer programına ilişkin yıllardır süren gerilimde bu açıklamalar, taraflar arasında yeni bir diplomatik döneme girildiği yönünde yorumlanırken, sürecin resmi teyitleri ve detayları ise merak konusu olmaya devam ediyor.

Paris Saint-Germain’in Şampiyonlar Ligi finalinde elde ettiği zafer, Fransa genelinde coşkulu kutlamalara sahne olurken, birçok kentte yaşanan olaylar nedeniyle güvenlik güçleri geniş çaplı müdahalelerde bulundu. Fransa İçişleri Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre, ülke genelinde 416 kişi gözaltına alındı. Bunların 283’ü başkent Paris’te yakalandı.

Geçen yıl PSG’nin şampiyonluğunun ardından yaşanan taşkınlıkların tekrarlanmaması için bu yıl olağanüstü güvenlik önlemleri alındı. Ülke genelinde yaklaşık 22 bin polis görev yaparken, bunların 8 bini Paris’te konuşlandırıldı. Kentte bazı tramvay hatları durduruldu, metro istasyonları kapatıldı ve otobüs seferlerinde kısıtlamalara gidildi.

Champs-Elysees’te Gerilim

Polis kaynaklarına göre, PSG’nin final zaferinin ardından Paris’in simgesel Champs-Elysees Caddesi’nde yaklaşık 20 bin taraftar toplandı. Kutlamalar sırasında bazı gruplar polisle çatıştı. Çevik kuvvet ekipleri zaman zaman göz yaşartıcı gaz kullanarak müdahalede bulundu.

AFP muhabirlerinin aktardığına göre, bazı taraftarlar Paris çevre yolunu kısa süreliğine trafiğe kapattı, meşaleler yaktı ve kiralık bisikletlerle barikat kurmaya çalıştı. Güvenlik güçleri söz konusu girişimleri engelledi.

Yedi Polis Yaralandı

İçişleri Bakanı Laurent Nunez, olaylarda yedi polis memurunun yaralandığını açıkladı. Bakan Nunez, yaşananları “kesinlikle kabul edilemez” olarak nitelendirirken, kamu düzenini bozanlara karşı kararlı şekilde hareket edileceğini söyledi.

Yetkililer, olaylar sırasında altı aracın ve iki iş yerinin zarar gördüğünü bildirdi. Champs-Elysees çevresinde bir otobüs durağının tahrip edildiği, iki düzine işaret fişeği ve yaklaşık 100 havai fişeğin ele geçirildiği açıklandı.

Parc des Princes Çevresinde Çatışmalar

PSG’nin stadyumu Parc des Princes çevresinde de gerginlik yaşandı. On binlerce taraftarın maçı stadyum içinde takip ettiği belirtilirken, 4 ila 5 bin kişinin stadyum dışında toplandığı ve polise çeşitli cisimler attığı bildirildi.

Polis sözcüleri, yaklaşık 150 kişinin stadyuma zorla girmeye çalıştığını ancak güvenlik güçlerinin bu girişimi engellediğini açıkladı. Stadyum çevresinde bulunan bir fırın ve bir restoranın da olaylar sırasında zarar gördüğü kaydedildi.

Aşırı Sağdan Tepki

Yaşanan olaylar Fransa’da siyasi tartışmaları da beraberinde getirdi. Aşırı sağcı siyasetçi ve üç kez cumhurbaşkanı adayı olan Marine Le Pen, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Sadece Fransa’da bir futbol kulübünün zaferi isyanlara yol açar” ifadelerini kullandı.

Le Pen ayrıca vatandaşların zafer kutlamalarının ardından yaşanabilecek şiddet olayları nedeniyle evlerine kapanmak zorunda kaldığını savundu.

Kutlamalar Devam Edecek

Tüm olaylara rağmen PSG’nin kutlama programı devam ediyor. Takımın futbolcuları, pazar günü Eyfel Kulesi önündeki Champs-de-Mars meydanında düzenlenecek ve yaklaşık 100 bin kişinin katılması beklenen kutlama etkinliğinde taraftarlarla buluşacak.

Daha sonra oyuncuların, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından Élysée Sarayı’nda kabul edilmesi bekleniyor.

PSG, finalde Arsenal’i penaltı atışları sonucunda mağlup ederek üst üste ikinci kez UEFA Şampiyonlar Ligi kupasını müzesine götürmüştü.

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Rubio, Barrack'ın Suriye konusunda "kilit irtibat noktası" olmayı sürdüreceğini ve Irak konusunda da güvenilir bir danışman olarak görev yapacağını söyledi.

Rubio açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Büyükelçi Tom Barrack, Suriye konusunda her zaman kilit bir irtibat noktası olmuş ve olmaya devam etmektedir; aynı zamanda Irak konusunda da güvenilir bir danışman konumundadır.”

“Hayati rol oynamaya devam edecek”

Barrack'ın yalnızca Türkiye'deki diplomatik görevini yürütmediğini vurgulayan Rubio, ABD Başkanı'nın bölgesel politikalarının uygulanmasında da etkin bir rol üstlendiğini belirtti.

Rubio, açıklamasında şu değerlendirmeye yer verdi:

“O, sadece Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçimiz olarak değil, aynı zamanda Başkan’ın Suriye hükümetiyle stratejik iş birliğini ilerletirken ve Irak’taki yeni hükümetle çalışmalarımıza başlarken de hayati bir rol oynamaya devam edecektir.”

“Tam güvenim var”

Barrack'ın Başkan'ın ekibinin önemli isimlerinden biri olduğunu ifade eden Rubio, ABD Dışişleri Bakanlığı'nın da kendisine tam destek verdiğini söyledi.

Rubio açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“O, Başkanın ekibinin vazgeçilmez bir üyesidir, tam güvenim vardır ve Dışişleri Bakanlığı’nın tam desteğiyle çalışmaktadır. Bu çalışmaları yürütmeye devam etme konusundaki istekliliği Amerikan halkının yararınadır.”

Açıklama, Washington yönetiminin Suriye ve Irak politikalarında Tom Barrack'ın etkisini sürdürmeye devam edeceğine işaret eden önemli bir mesaj olarak değerlendirildi.

Geçtiğimiz yıl dünya genelinde çatışmalarla bağlantılı cinsel şiddet vakası sayısı 10.000'e yaklaştı; bu rakam bir önceki yılın iki katından fazla. Tecavüz, cinsel kölelik ve kaçırma, Afrika, Orta Doğu, Avrupa ve Karayipler'de savaş silahı olarak kullanıldı.

Birleşmiş Milletler (BM), çatışma bölgelerinde cinsel şiddetin alarm verici boyutlara ulaştığını açıkladı. BM'nin yayımladığı yıllık rapora göre, 2025 yılında doğrulanan çatışmayla bağlantılı cinsel şiddet vakalarının sayısı 9 bin 788'e yükseldi. Bu rakam, bir önceki yıla göre iki katından fazla artış anlamına geliyor.

BM Genel Sekreteri'nin Çatışmalarda Cinsel Şiddet Özel Temsilcisi Pramila Patten, raporun sunumunda yaptığı açıklamada, kaydedilen vakaların yalnızca görünen kısmı oluşturduğunu belirterek, gerçek tablonun çok daha ağır olduğunu vurguladı.

BM Genel Merkezi'nde gazetecilere konuşan Patten, "2025 yılında savaş, işkence, terörizm ve siyasi baskı aracı olarak kullanılan; çoğunlukla kadınlar ve kız çocuklarını hedef alan cinsel şiddet vakalarında dramatik bir artış yaşandı" dedi.

Gerçek Sayıların Çok Daha Yüksek Olduğu Uyarısı

Patten, raporda yer alan verilerin kapsamlı bir tablo sunmadığını belirterek, "Bu rakamlar, büyük ölçüde gözden kaçan ve yeterince rapor edilmeyen çok daha geniş çaplı ihlallerin yalnızca bir göstergesidir" ifadelerini kullandı.

Raporda, Afrika, Orta Doğu, Avrupa ve Karayipler'de çatışmaların yaşandığı 21 ülkede tecavüz, toplu tecavüz, cinsel kölelik, zorla evlendirme, insan ticareti ve kaçırma vakaları belgelendi.

Siviller Hedef Alındı

Rapora göre cinsel şiddetin başlıca hedefi kadınlar ve kız çocukları olmaya devam etti. Ancak erkekler ve oğlan çocukları da özellikle gözaltı merkezlerinde işkence yöntemi olarak cinsel şiddete maruz kaldı.

LGBTQI+ bireylerin de hedefli saldırılar, ayrımcılık ve taciz riskiyle karşı karşıya olduğu belirtildi.

Mağdurların yaşlarının bir ile 70 arasında değiştiği kaydedilirken, engelli bireylerin de saldırıların hedefi olduğu vurgulandı.

Patten, birçok vakada cinsel şiddetin ağır fiziksel işkencelerle birlikte uygulandığını, tecavüz sonrası cinayetlerin ve mağdurlar arasında intihar vakalarının görüldüğünü söyledi.

"Bu rapor, savaşın gölgesinde yaşayan insanların ve toplulukların maruz kaldığı büyük insani acıyı ortaya koyuyor" dedi.

Silahlı Gruplar Cinsel Şiddeti Kontrol Aracı Olarak Kullanıyor

Raporda, organize suç örgütleri de dahil olmak üzere devlet dışı silahlı grupların, topluluklar ve doğal kaynaklar açısından stratejik bölgeler üzerinde kontrol kurmak amacıyla cinsel şiddeti sistematik bir yöntem olarak kullanmaya devam ettiği belirtildi.

Yerinden edilmiş ve mülteci durumundaki kadınlar ile kız çocuklarının, özellikle sınır bölgelerinde ve destek mekanizmalarının çöktüğü alanlarda daha büyük risklerle karşı karşıya kaldığı ifade edildi.

Ayrıca küçük silahların yaygınlığı ile cinsel şiddet arasındaki ilişkinin birçok çatışma bölgesinde devam ettiği kaydedildi.

İnsani Yardım ve Destek Mekanizmaları Yetersiz

BM raporuna göre, güvenlik sorunları, insani yardım kuruluşlarının erişimine getirilen kısıtlamalar ve finansman eksikliği hem ihlallerin belgelenmesini hem de mağdurlara destek sunulmasını zorlaştırıyor.

Uzmanlar, psikolojik destek, sağlık hizmetleri ve hukuki yardım programlarının birçok bölgede ciddi kaynak sıkıntısıyla karşı karşıya olduğuna dikkat çekiyor.

77 Taraf Sorumlu Tutuldu

Raporun ekinde, çatışmalarla bağlantılı cinsel şiddet olaylarından sorumlu tutulan toplam 77 taraf yer aldı. Bunların 62'sini devlet dışı silahlı aktörler oluşturdu.

Listeye bu yıl Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde faaliyet gösteren Wazalendo silahlı unsurları, Ulusal Kurtuluş Kuvvetleri ve Kongo'nun Kurtuluşu İçin Yurtseverler Birliği'ne bağlı Mai-Mai silahlı grubu da eklendi.

BM ayrıca, belgelenen cinsel şiddet vakaları nedeniyle Rusya'nın silahlı ve güvenlik güçleri ile İsrail'in silahlı ve güvenlik güçlerini de ilk kez listeye dahil etti. Her iki tarafın da bir önceki raporlama döneminde listeye alınabilecekleri konusunda uyarıldığı belirtildi.

BM'den Acil Eylem Çağrısı

Raporda, BM Güvenlik Konseyi ve üye devletlere yönelik kapsamlı öneriler de yer aldı. Bunlar arasında:

• İnsani yardıma engelsiz erişimin sağlanması,
• İzleme ve yaptırım mekanizmalarının güçlendirilmesi,
• BM misyonlarında görev yapan kadın koruma danışmanlarının desteklenmesi,
• Soruşturma ve kovuşturmaların etkinleştirilmesi,
• Tıbbi, psikolojik ve hukuki destek hizmetleri için ayrılan kaynakların artırılması bulunuyor.

Patten, uluslararası toplumun siyasi tartışmalar yerine mağdurların ihtiyaçlarına odaklanması gerektiğini belirterek şu çağrıda bulundu:

"Bu ihlaller münferit olaylar değildir. Küresel ölçekte yıkıcı sonuçlar doğuran sistematik suçlardır. Verilecek yanıt, siyasi hesaplara ya da seçici tepkilere değil; mağdurların haklarına, ihtiyaçlarına ve onurlarına dayanmalıdır."

Suriye’nin Süveyda kentinde, kaçırılan ve zorla kaybedilen kişilerin aileleri tarafından düzenlenen protesto eylemi yeniden gündeme taşındı. Şehba kentinde gerçekleştirilen oturma eyleminde aileler, geçtiğimiz yıl yaşanan Temmuz olayları sırasında kendilerinden haber alınamayan yakınlarının akıbetinin açıklanmasını istedi.

Eylem boyunca kayıp yakınlarının fotoğraflarını taşıyan aileler, çocuklarının ve yakınlarının nerede olduğunun ortaya çıkarılması çağrısında bulundu. Katılımcılar, ilgili kurumlar ile insani ve hukuki kuruluşlara seslenerek, kayıpların bulunması için daha etkin girişimlerde bulunulmasını talep etti.

Aileler, yıllardır süren belirsizliğin hem psikolojik hem de toplumsal açıdan ağır sonuçlar yarattığını belirterek, zorla kaybedilenler dosyasının kamuoyunun gündeminde tutulması gerektiğini vurguladı.

“Dönene Kadar” kampanyası sürüyor

Protesto eyleminin, “Dönene Kadar” adıyla yürütülen kampanya kapsamında gerçekleştirildiği belirtildi. Kampanya ile kaçırılan ve zorla kaybedilen kişilerin durumuna dikkat çekilmesi, dosyanın unutturulmaması ve kayıpların akıbetinin açığa çıkarılması hedefleniyor.

Bölgede son dönemde düzenlenen çok sayıda dayanışma etkinliği ve protestoda, kayıp yakınları adalet çağrılarını yinelemeyi sürdürüyor.

Süveyda’da bayram kutlamaları iptal edilmişti

Öte yandan, geçtiğimiz 14 Mayıs’ta Süveyda genelinde dini ve toplumsal kurumlar, Temmuz ayında yaşanan saldırılar ve çatışmalarda yaşamını yitirenlerin aileleriyle dayanışma amacıyla Kurban Bayramı kutlamalarını iptal etmişti.

Süveyda kırsalındaki el-Kurayya kasabasının dini heyeti tarafından yayımlanan açıklamada, bu yıl yalnızca dini ibadetlerin yerine getirileceği, eğlence ve kutlama içerikli tüm etkinliklerden vazgeçileceği ifade edilmişti. Açıklamada, kararın yaşamını yitirenlerin anısına saygı ve acılı ailelerin duygularını gözetme amacı taşıdığı belirtilmişti.

Birleşmiş Milletler tarafından yayımlanan yeni bir rapor, dünyanın önümüzdeki yıllarda daha tehlikeli bir sıcaklık dönemine gireceğine işaret etti. İklim değişikliğinin karada ve denizlerde etkisini hızlandırdığına dikkat çekilen raporda, önümüzdeki beş yıl boyunca küresel sıcaklıkların “rekor seviyelerde ya da rekor seviyelere yakın” seyretmesinin neredeyse kesin olduğu belirtildi.

İngiltere Meteoroloji Ofisi (UK Met Office) tarafından hazırlanan ve Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından yayımlanan rapora göre, 2026-2030 dönemindeki en az bir yılın, şimdiye kadar kaydedilen en sıcak yıl olan 2024’ü geride bırakma olasılığı yüzde 86 olarak hesaplandı.

Raporda ayrıca, önümüzdeki beş yılın en az birinde küresel ortalama sıcaklıkların geçici olarak sanayi öncesi dönemin 1,5 derece Celsius üzerine çıkma ihtimalinin yüzde 91 olduğu ifade edildi.

Paris Anlaşması’nın kritik eşiği

1,5 derece sınırı, Paris İklim Anlaşması’nın temel hedeflerinden biri olarak kabul ediliyor. Bilim insanları, bu sınırın uzun süre aşılmasının; aşırı hava olayları, ekosistemlerin çökmesi, gıda güvensizliği ve kitlesel yerinden edilmeler gibi ciddi sonuçları beraberinde getireceği uyarısında bulunuyor.

Ancak uzmanlar, tek yıllık ya da kısa süreli sıcaklık artışlarının Paris Anlaşması hedeflerinin tamamen başarısız olduğu anlamına gelmediğini vurguluyor. Çünkü anlaşma, uzun yıllara yayılan ortalama sıcaklık artışını esas alıyor.

Buna rağmen yeni tahminler, küresel ısınmanın hız kazandığını ve aşırı sıcak hava olaylarının daha sık yaşandığını ortaya koyuyor.

Rapora göre, 2026-2030 yılları arasında küresel sıcaklıkların, 1850-1900 dönemi ortalamasının 1,3 ila 1,9 derece üzerinde seyretmesi bekleniyor. Beş yıllık dönemin tamamında ortalama ısınmanın 1,5 dereceyi aşma ihtimali ise yüzde 75 olarak değerlendiriliyor.

Raporun baş yazarı Leon Hermanson, 2026 yılının sonlarına doğru bir El Niño olayının gelişmesinin beklendiğini belirterek, bunun da özellikle 2027 yılının yeni sıcaklık rekorları kırma ihtimalini artırabileceğini söyledi.

Arktik bölgesinde alarm

Raporda, Kuzey Kutbu’ndaki ısınmanın dünya ortalamasının çok üzerinde devam edeceği uyarısına da yer verildi.

Önümüzdeki beş kuzey yarımküre kışında Arktik bölgesindeki sıcaklıkların, 1991-2020 ortalamasının yaklaşık 2,8 derece üzerinde gerçekleşmesi bekleniyor. Bu artışın, aynı dönem için öngörülen küresel ortalama sıcaklık artışının üç buçuk katından fazla olduğu kaydedildi.

Bilim insanları ayrıca Barents Denizi, Bering Denizi ve Okhotsk Denizi başta olmak üzere Arktik deniz buzullarındaki azalmanın süreceğini öngörüyor. Deniz buzullarının erimesi, Kuzey Kutbu’nun güneş ışığını yansıtma kapasitesini düşürerek küresel ısınmayı daha da hızlandırıyor. Bu durum aynı zamanda bölgedeki ekosistemleri, hava sistemlerini ve yerel yaşam koşullarını da olumsuz etkiliyor.

Yağış düzenleri değişiyor

Raporda küresel yağış rejimlerindeki değişimlere de dikkat çekildi.

2026-2030 yılları arasında Sahel bölgesi, Kuzey Avrupa, Alaska ve Sibirya’nın bazı kesimlerinde ortalamanın üzerinde yağış beklenirken; Amazon Havzası ile bazı subtropikal bölgelerde daha kurak koşulların hâkim olacağı tahmin ediliyor.

Özellikle kuzey enlemlerinde kış aylarında daha yağışlı hava koşullarının görülmesinin muhtemel olduğu ifade edildi.

Uzmanlara göre bu tahminler, hükümetlerin, bölgesel iklim merkezlerinin ve meteoroloji kurumlarının giderek daha belirgin hale gelen iklim risklerine karşı hazırlık yapmasına yardımcı olmayı amaçlıyor.

Rapor, Dünya Meteoroloji Örgütü’nün yıllık ve on yıllık iklim tahmin çalışmalarında lider merkezlerinden biri olan İngiltere Meteoroloji Ofisi tarafından hazırlandı.

Trump’ın Onayı Bekleniyor

İddialara göre ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmayı henüz imzalamadı ve nihai karar öncesinde arabuluculardan birkaç gün süre istedi.

ABD’li yetkililer, Trump’ın anlaşma şartlarını değerlendirdiğini ve belgeyi hemen onaylamadığını aktardı.

Hürmüz Boğazı ve Bölgesel Düzenlemeler

Mutabakat taslağında, Hürmüz Boğazı çevresinde deniz taşımacılığına yönelik kısıtlamaların kaldırılmasının yer aldığı iddia edildi.

Buna göre:

• Geçişlerde ek kısıtlama ve taciz olaylarının sona erdirilmesi

• Bölgede ticari deniz trafiğinin normalleşmesi

• ABD donanmasının bölgedeki ablukasının kademeli olarak kaldırılması

gibi başlıkların yer aldığı öne sürüldü.

İran’a Yükümlülükler İddiası

Haberde, İran’ın anlaşma kapsamında 30 gün içinde bölgedeki mayınların temizlenmesini taahhüt edeceği iddia edildi.

Ayrıca İran’ın:

• Nükleer silah geliştirme çabasından vazgeçtiğini beyan etmesi

• Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin sınırlandırılması

• Yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun bertaraf edilmesi

gibi yükümlülükler üstleneceği ileri sürüldü.

Yaptırımlar ve Ekonomik Başlıklar

Mutabakat taslağında, İran’a yönelik yaptırımların kısmen gevşetilmesi ve insani yardım ile ticari ürün akışının kolaylaştırılmasına yönelik mekanizmaların da yer aldığı belirtildi.

Ayrıca dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması konusunun da müzakere başlıkları arasında olduğu ifade edildi.

“Büyük Ölçüde Anlaşma Sağlandı” İddiası

ABD’li kaynaklar, tarafların geçtiğimiz Salı günü birçok madde üzerinde büyük ölçüde uzlaşmaya vardığını ancak liderlerin nihai onayının henüz verilmediğini aktardı.

İran tarafından ise söz konusu iddialara ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.