İYİ Parti Ekonomi Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Balıkesir Milletvekili Burak Dalgın, Çinli otomotiv devi BYD’nin Manisa’da fabrika kurma yatırımından vazgeçtiğine ilişkin haberlerin ardından yaptığı açıklamada, süreci uzun süredir takip ettiğini ve bir yıl önce Meclis gündemine taşıdığı risklerin bugün gerçekleştiğini söyledi.
Dalgın, Çin ziyareti sırasında sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:
“BYD haberini tam da Çin’e inerken aldım. BYD meselesini, fabrika yatırımının yapılmamasını ve erkenden verilen teşvikleri uzun süredir takip ettim, uyarılarda bulundum. Çin temaslarımda da meseleyi soracağım.”
TEMMUZ 2024’TE ANLAŞMA İMZALANDI, TEŞVİKLER HEMEN DEVREYE GİRDİ
Temmuz 2024’te Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile BYD arasında Türkiye’de yatırım yapılmasına yönelik anlaşma imzalanmıştı.
Anlaşmadan kısa süre önce yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Çin’den ithal edilen içten yanmalı ve hibrit araçlara yüzde 40 veya araç başına 7 bin dolar ilave gümrük vergisi getirilmiş, ancak BYD Manisa’da fabrika kurma taahhüdü karşılığında bu uygulamadan muaf tutulmuştu.
Böylece yatırımın gerçekleşmesi beklenmeden teşvikler devreye alınmıştı.
BYD’NİN PAZAR PAYI KATLANDI
Söz konusu muafiyet sonrasında BYD’nin Türkiye satışları dikkat çekici şekilde arttı.
2024 yılının ilk altı ayında yalnızca 1.426 araç satan şirket, 2025’in ilk altı ayında satışlarını 25.501 adede çıkararak Türkiye’nin en hızlı büyüyen otomobil markalarından biri haline geldi.
Şirketin pazar payı bir yıl içerisinde yaklaşık yüzde 0,2 seviyesinden yüzde 4 seviyesine yükseldi.
DALGIN BİR YIL ÖNCE SORMUŞTU
Burak Dalgın, 18 Temmuz 2025 tarihinde Sanayi ve Teknoloji Bakanı’na verdiği yazılı soru önergesinde yatırımın akıbetine ilişkin kritik sorular yöneltmişti.
Dalgın önergesinde;
• Manisa’daki fabrikanın inşaatında hangi aşamaya gelindiğini,
• Fabrikanın ne zaman üretime başlayacağını,
• Vergi avantajlarının neden yatırım ve istihdam şartına bağlanmadığını,
• Yatırımın gerçekleşmemesi ihtimaline karşı teminat alınıp alınmadığını,
• BYD’nin elde ettiği teşvik avantajının yatırım tutarına kıyasla ne seviyeye ulaştığını,
• Türkiye yatırımının Ar-Ge merkezi ve bölgesel merkez gibi ilave katma değer unsurları içerip içermediğini sormuştu.
Ancak gelen resmi cevapların bu soruların önemli kısmını karşılamadığına dikkat çeken Dalgın, yatırımın fiilen başlamadığına ilişkin işaretlerin o dönemde de bulunduğunu ifade etmişti.
“ÖNCE YATIRIM, SONRA TEŞVİK OLMALIYDI”
Dalgın, yaşanan gelişmenin yatırım teşvikleri konusunda önemli dersler içerdiğini belirterek şunları söyledi:
“Türkiye yatırım çekmek zorunda. Buna hiçbir itirazımız yok. Ancak kamu adına verilen teşviklerin somut yatırım, üretim, istihdam ve teknoloji transferi şartlarına bağlanması gerekir. Önce yatırım yapılmalı, taahhütler yerine getirilmeli, teşvikler buna göre işletilmelidir.”
“Bugün ortaya çıkan tablo, teşvik mekanizmalarının daha şeffaf, daha hesap verebilir ve daha sonuç odaklı kurgulanması gerektiğini göstermektedir.”
Dalgın, Çin’de gerçekleştireceği temaslarda da konuyu gündeme getireceğini ve sürecin takipçisi olmaya devam edeceğini belirtti.