“Terörsüz Türkiye” süreci kapsamında hazırlanan ve “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” adını taşıyan düzenleme, TBMM Adalet Komisyonu’nda yaklaşık 17,5 saat süren görüşmelerin ardından kabul edildi. Teklif, silahların bırakılması ve örgütsel faaliyetlerin sona ermesinin tespit edilmesinin ardından uygulanacak hukuki mekanizmaların yanı sıra soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi, hükümlülerin infazlarının ertelenmesi, hak yoksunluklarının kaldırılması ve sürecin Meclis tarafından izlenmesine ilişkin düzenlemeler içeriyor.
Hukuki düzenlemelerin uygulanması belirli koşullara bağlandı
Teklife göre düzenlemenin hayata geçirilebilmesi için PKK/KCK ve bağlantılı yapıların fiili varlıklarının sona erdiğinin ve kontrollerindeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor.
Bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilmesi ve kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından kanunda öngörülen hukuki düzenlemeler uygulanabilecek.
Düzenleme; örgütü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası yapma ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen bazı suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalarda uygulanacak mekanizmaları düzenliyor.
Bazı soruşturma ve kovuşturmalar 5 veya 10 yıl ertelenebilecek
Teklifte, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar kapsam dışında bırakılıyor.
Bunun dışında kalan suçlarda ise üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar ise 10 yıl süreyle ertelenebilecek.
Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemeyecek. Dosyalar ve suçun ispatına yarayan deliller de bu süre boyunca muhafaza edilecek.
Yeni suç işlenmemesi halinde dosyalar düşebilecek
Erteleme süresi içerisinde yeniden terör suçu işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılarak soruşturma veya kovuşturmaya devam edilecek.
Mahkumiyet halinde verilen cezanın infazı düzenleme kapsamında ertelenmeyecek ve mahkumiyetin bütün sonuçları doğacak.
Belirlenen süre içerisinde yeni bir terör suçu işlenmemesi halinde ise soruşturma veya kovuşturmanın niteliğine göre kovuşturmaya yer olmadığı ya da düşme kararı verilecek.
Hükümlülerin infazına da erteleme imkanı
Teklif, belirli şartların gerçekleşmesi halinde hükümlülerin cezalarının infazının ertelenmesine de imkan tanıyor.
Buna göre, düzenleme kapsamındaki suçlardan toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazı 5 yıl; 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazı ise 10 yıl süreyle ertelenebilecek.
Bu hükmün uygulanması da örgütün silah bırakmasının ve fiili varlığını sona erdirdiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ile bu tespitin MGK kararıyla teyit edilmesine bağlanıyor.
Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçundan mahkum olanlar ile 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlardan mahkum olanlar bu düzenlemeden yararlanamayacak.
Sürecin izlenmesi için Cumhurbaşkanlığı ve Meclis mekanizması
Teklif kapsamında yürütülecek faaliyetlerin takip edilmesi ve değerlendirilmesi amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul oluşturulacak.
Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri yer alacak.
Kurul gerektiğinde alt komisyonlar oluşturabilecek; ilgili kurumların temsilcileri ve gerekli gördüğü kişileri toplantılara davet edebilecek.
Kurulun sekretarya hizmetleri Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yürütülecek.
TBMM bünyesinde İzleme Komisyonu kurulacak
Düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de sürecin Meclis tarafından izlenmesine ilişkin mekanizma oldu.
Kurul, yürüttüğü çalışmalar hakkında TBMM’yi düzenli olarak bilgilendirecek. Bunun yanında TBMM Başkanlığı tarafından kanun kapsamındaki faaliyetleri izlemek amacıyla İzleme Komisyonu kurulacak.
Komisyon, kanun kapsamındaki faaliyetleri takip edebilecek ve tavsiyelerde bulunabilecek.
Bu mekanizma, sürecin yalnızca yürütme organının değerlendirmeleriyle değil, Meclis çatısı altında da takip edilmesini öngörüyor.
Hak yoksunluklarının kaldırılmasının önü açılıyor
Teklifte, süreç kapsamında verilen erteleme kararlarının örgütün tamamen tasfiye edilmesine ilişkin gelişmeler doğrultusunda dönemsel olarak değerlendirilmesi öngörülüyor.
Gerekli görülmesi halinde soruşturma ve kovuşturmalar nedeniyle ortaya çıkan hak yoksunluklarının kaldırılması sulh ceza hakimliği veya mahkemeden talep edilebilecek.
Mahkumiyet nedeniyle doğan hak yoksunluklarının kaldırılması ise infaz hakimliğinden istenebilecek.
Bu başvurular için 5 yıllık erteleme kararlarında karar tarihinden itibaren 2 yıl, 10 yıllık erteleme kararlarında ise 3 yıl geçmesi gerekecek.
Silah ve mühimmat kayıt altına alınacak
Örgüt mensuplarının beraberlerinde getirdikleri veya beyan ettikleri silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak.
Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, güvenlik kurumlarının görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Başvurular için 6 aylık süre
Düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin, örgütün silah bırakmasının ve fiili varlığını sona erdirmesinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu durumun MGK kararıyla teyit edilmesinin ardından 6 ay içinde yazılı başvuruda bulunması gerekecek.
Başvurular, kişilerin bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya kurul tarafından görevlendirilecek kurumlara yapılabilecek.
Düzenleme kapsamında kamu görevlilerine verilen görevlerin ilgili kurumlar tarafından ivedilikle yerine getirilmesi öngörülüyor.
Ayrıca teklifin amaç ve faaliyetleri doğrultusunda görevlerini yerine getiren kişilerin, bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumlulukla karşılaşmaması düzenleniyor.
17,5 saat süren görüşmelerin ardından kabul edildi
“Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi”nin TBMM Adalet Komisyonundaki görüşmeleri yaklaşık 17,5 saat sürdü.
Görüşmeler sırasında milletvekilleri tarafından çeşitli değerlendirme ve öneriler dile getirilirken, teklif komisyonda kabul edildi.
Komisyondan geçen düzenleme, böylece TBMM Genel Kurulu’nun gündemine taşınmış oldu.
Teklifin Genel Kurul’da kabul edilmesi halinde, silahların bırakılması ve örgütsel faaliyetlerin sona erdirilmesine yönelik sürecin ardından uygulanacak hukuki mekanizmalar ile sürecin izlenmesine ilişkin yeni bir yasal çerçeve oluşturulmuş olacak.