Depremler Kaçınılmazdır, Ancak Afetler Önlenebilir

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Adana Şubesi, Ceyhan Belediyesi ile birlikte, her yıl olduğu gibi 27 Haziran 1998 Ceyhan Depremi'nin 28. yıl dönümünde Ceyhan Deprem Anıtı önünde anma töreni düzenledi.

Depremde yaşamını yitiren yurttaşların anıldığı törende, deprem gerçeğine ve alınması gereken önlemlere dikkat çekildi. Katılımcılar, 1998 Ceyhan Depremi'nin yıkıcı etkilerini yansıtan fotoğrafları taşıyarak farkındalık oluşturdu.

Törende İMO Adana Şube Başkanı Hıdır Çak ve Ceyhan Belediye Başkan Yardımcısı Burhan Onuk birer konuşma yaptı. Anma programına Ceyhan’da görev yapan inşaat mühendisleri ile çok sayıda yurttaş katıldı.

Yapı Stoku Envanteri Hayati Öneme Sahip

Konuşmasına depremde yaşamını yitiren yurttaşları saygıyla anarak başlayan İMO Adana Şube Başkanı Hıdır Çak, yapı stoku envanterinin çıkarılmasının hayati önem taşıdığını vurguladı. Bu çalışmanın bir tercih değil, doğrudan can güvenliğiyle ilgili bir zorunluluk olduğunun altını çizen Çak, şu değerlendirmelerde bulundu:

"27 Haziran 1998 günü saat 16.55'te meydana gelen 6,3 büyüklüğündeki Adana-Ceyhan Depremi, 145 yurttaşımızın yaşamını yitirmesine, yaklaşık 1.500 kişinin yaralanmasına ve binlerce kişinin evsiz kalmasına neden olmuştur.

Deprem sonrasında yapılan bilimsel değerlendirmeler; can kayıplarının ve ağır hasarın temel nedeninin mühendislik hizmeti almamış yapılar, yetersiz yapı denetimi, kaçak yapılaşma ve sağlıksız yapı üretim süreçleri olduğunu açıkça ortaya koymuştur.

Aradan geçen 28 yıla rağmen bu tablo ne yazık ki köklü biçimde değişmemiştir. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler, aynı acı gerçeği çok daha ağır bedellerle yeniden gözler önüne sermiştir. Ülkemizin yapı stoku deprem güvenliği açısından hâlâ ciddi riskler taşımaktadır."

Türkiye Bir Deprem Ülkesidir

Çak, Türkiye'nin büyük bölümünün aktif fay hatları üzerinde bulunduğunu belirterek şunları söyledi:

"Bu coğrafi gerçek karşısında yurttaşlarımızın en temel hakkı; güvenli yerleşim alanlarında, depreme dayanıklı yapılarda yaşamaktır. Deprem kader değildir. Ancak depreme hazırlıksız yakalanmak, alınmayan önlemlerin sonucudur.

Yaşadığımız her büyük deprem, sorunun yalnızca doğal olaylardan değil; eksik planlamadan, yetersiz denetimden ve mühendislik hizmetlerinden yoksun yapılaşmadan kaynaklandığını göstermektedir. Artık çok iyi biliyoruz ki; deprem değil, depreme dayanıklı olmayan yapılar öldürür."

İMO Adana Şubesi olarak yıllardır aynı uyarıları yaptıklarını belirten Çak, çözümün daha fazla ertelenemeyeceğini ifade ederek yetkili kurumlara çağrıda bulundu.

Yapı Stoku Envanteri Acilen Çıkarılmalıdır

Kentlerdeki mevcut yapı stokunun bilimsel yöntemlerle envantere alınması, riskli yapıların belirlenmesi ve önceliklendirilmesi gerektiğini vurgulayan Çak, riskler tespit edilmeden sağlıklı bir kentsel dönüşümün mümkün olmayacağını söyledi.

Riskli yapıların belirlenmesinin ardından dönüşüm sürecinin şeffaf, katılımcı ve bilimsel esaslara göre yürütülmesi gerektiğini belirten Çak, bu sürecin siyasi ve ekonomik kaygılarla değil, kamu yararı ve insan yaşamı esas alınarak yönetilmesi gerektiğini ifade etti.

Mühendislik Hizmetleri Güvence Altına Alınmalıdır

Yapı üretim ve denetim süreçlerinde mühendislik hizmetlerinin etkin biçimde yer almasının zorunlu olduğunu belirten Çak, bağımsız yapı denetim sisteminin güçlendirilmesi ve mevcut mevzuatın eksiksiz uygulanması gerektiğini söyledi.

Deprem bilincinin toplumun tüm kesimlerine yayılması gerektiğini de vurgulayan Çak, yerel yönetimler, meslek odaları ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliğiyle sürdürülebilir eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarının yürütülmesi çağrısında bulundu.

Daha Fazla Gecikmeye Tahammül Yoktur

Konuşmasının sonunda Çak şu ifadeleri kullandı:

"1998 Ceyhan Depremi'nden 2023 Kahramanmaraş depremlerine uzanan süreç, gerekli önlemler alınmadığında bedelini insanların yaşamıyla ödediğimizi acı biçimde göstermektedir.

Aynı ihmallerin yeni felaketlere zemin hazırlamasına sessiz kalmayacağız. Bilimin, mühendisliğin ve kamusal sorumluluğun rehberliğinde gerekli adımlar vakit kaybedilmeden atılmalıdır.

Başta yerel yönetimler ve ilgili bakanlıklar olmak üzere tüm yetkilileri göreve davet ediyoruz. İnşaat Mühendisleri Odası Adana Şubesi olarak bir kez daha yineliyoruz:

Depremler kaçınılmazdır; ancak afetler önlenebilir. Güvenli yapı, güvenli yaşam demektir."

Belediyelerde Mühendis ve Mimar İstihdamı Artırılmalıdır

Ceyhan Belediye Başkan Yardımcısı Burhan Onuk, konuşmasına depremde yaşamını yitiren yurttaşları saygıyla anarak başladı. Onuk, hem 1998 Ceyhan Depremi'nin hem de 6 Şubat depremlerinin, can kayıplarının temel nedeninin depreme dayanıklı olmayan yapılar olduğunu açıkça gösterdiğini belirtti.

Bu nedenle, güvenli kentler oluşturabilmek için etkin yapı denetimi ile mevzuata uygun yapı üretiminin hayati önem taşıdığına dikkat çeken Onuk, belediyelerde mühendis ve mimar istihdamının artırılması gerektiğini vurguladı.

Anma töreni, Ceyhan Deprem Anıtı'na karanfil ve güllerin bırakılmasıyla sona erdi.