Tekirdağ Milletvekili Cem Avşar, afetzedelerin borçlandırılmasını Meclis gündemine taşıdı.
Avşar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından cevaplaması istemiyle konuya ilişkin yazılı soru önergesi verdi.
Önergede, Türkiye’nin jeolojik yapısına dikkat çeken Avşar, 6 Şubat Depremlerinin bu jeolojik riskin en acı gerçeğini bize gösterdiğini ve bu depremde 850 bin civarında bağımsız birimin çeşitli düzeylerde hasar aldığını belirtti. Avşar, resmi açıklamalara göre 455 bin 357 ev ve işyeri yapıldığını, afet koşullarında depremzedenin borçlandığını ve bu durumun sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmadığını ifade etti.
‘6 Şubat jeolojik riskin en acı gerçeğini bize gösterdi’
Avşar, Anadolu’nun sismik yapısıyla ve 14.500 km’lik fay uzunluğuyla tarih boyunca birçok büyük depremin yaşandığı bir jeolojik yapıya sahip fay sistemi olduğunu ve 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremler bu jeolojik riskin acı bir gerçeğe dönüşebileceğini bir kez daha gösterdiğini belirtti.
‘850 bin civarında bağımsız birim çeşitli düzeylerde hasar aldı’
Avşar, depremin büyük yıkıma yol açtığını, resmi rakamlara göre 120 bin kilometre karelik alanda 11 ilimizde ağır yıkıma uğradığı ve yapılan hasar tespit çalışmalarına göre 850 bin civarında bağımsız birimin ise çeşitli düzeylerde hasar aldığını ifade etti.
‘Resmi açıklamalara göre 455 bini aşkın ev ve işyeri yapıldı’
Avşar, yapılan açıklamalara göre 6 Şubat sonrası üzerinden geçen 3 yıllık süreçte 455 bin 357 ev ve iş yerlerinin yapımı tamamlandığı ve Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla anahtar teslim töreni yapıldığını belirtti.
‘Afet koşullarında depremzede borçlandırıldı’
Ödeme planına ilişkin yapılan açıklamalara göre ise; konutlar faizsiz, sabit ödemeli, 18 yıllığına aylık 8 bin 750 TL; köy evleri de aynı koşullarda aylık 8 bin 100 TL olacaktır. Bununla birlikte iş yerleri hususunda bir açıklama bulunmamaktadır.
‘133 milyarı aşkın para toplandı’
Türkiye Tek Yürek Kampanyası kapsamında 133 milyar 216 milyon 444 bin 143 TL toplandığını söyleyen Avşar, bununla birlikte AB üye ülkeleri başta olmak üzere birçok devletten ve uluslararası fondan çeşitli destek ve yardım çalışmaları olduğunu ve STK’ların, belediyelerin ve özel sektör temsilcilerinin çeşitli yardımlarda bulunduğunu söyledi ve konuya ilişkin Bakan Kurum’a bir dizi soru sordu.
‘Afet koşullarında borçlandırma sosyal devletle bağdaşır mı?’
6 Şubat depremlerinin yıkım şiddeti ile oluşan olağanüstü afet koşullarında Anayasal bir hak olan barınma hakkının borçlandırma mekanizmasına dönüştürülmesi sosyal devlet ilkesiyle nasıl bağdaştırılmaktadır? Bu koşullarda ödeme yapamayacak durumda olan depremzedeler için mülkiyet kaybı veya tahliye sorunu söz konusu olacak mıdır?
‘M2 , konum ve kişinin geliri dikkate alındı mı?’
Ödeme planına ilişkin yapılan açıklamalarda tek bir ödeme şekli belirlendiği görülmektedir. Hak kaybını önleme ve ödeme kolaylığı sağlama açısından söz konusu konutların ve iş yerlerinin m2 si, konumu ve kişinin gelir durumu gibi ölçütler dikkate alınarak bir ödeme planı yapılması hususundaki düşünceniz nedir? Bu konuya ilişkin tarafınıza ulaşan herhangi bir talep ve şikayet var mıdır?
‘Deprem konutlarının maliyeti hangi kriterlere göre hesaplandı?’
Söz konusu ödeme planı dikkate alındığında deprem konutlarının maliyet hesaplamaları hangi kriterlere göre yapılmıştır? Söz konusu borçlandırma tutarlarının hukuki ve idari dayanağı nedir? Açıklanan ödeme planında yer almayan iş yeri borçlandırmasına ilişin bir plan var mıdır? Bu hususta kamuoyunu bilgilendirmeyi düşünüyor musunuz?
‘Müteahhitlerin kâr marjı ne kadardır?’
Tamamının 21/b usulüyle yapıldığı bilinen konut, köy evi ve iş yerlerinin yüklenici firmalara bir birimlik maliyeti nedir? Müteahhitlerin bu husustaki kâr marjı ne kadardır? Söz konusu inşa faaliyetinde kamu yararı ilkesi ne ölçüde gözetilmiştir?
‘Deprem fonları nasıl denetleniyor?’
Deprem vergileri, afet bütçeleri ve destek kampanyalarıyla toplanan kaynaklar ile uluslararası fon ve yardım desteklerinin amacına uygun kullanımına dair bir denetleme mekanizması var mıdır? Söz konusu kaynağın toplam miktarı ne kadardır? Toplum nezdinde çeşitli tartışmalara sebep olan bu hususu ‘Deprem Bilançosu’ şeklinde hesap verebilir ve şeffaf bir yöntemle kamuoyuna açıklanmayı planlıyor musunuz?
‘Deprem konutları denetim mekanizması var mı?’
Deprem konutlarının teslim süreçlerinde müteahhit firmaların "süreci yetiştirmek adına" kötü işçilik, eksik malzeme kullanımı, standartlara uygunsuzluk gibi kaliteyi düşürdüğü, eksikler tamamlanmadan teslim edildiği yönündeki iddialara ilişkin Bakanlığınıza ulaşan herhangi bir talep ve şikayetler var mıdır? Bu hususta bir denetim mekanizması işletilmekte midir? Şayet işleyen bir denetim mekanizması varsa konut projelerinin tamamı için denetim raporları ile kalite kontrol sonuçları kamuoyu bilgisine sunulacak mıdır?