ANKARA – DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Ceylan Akça Cupolo, 3 Ağustos 2014'te IŞİD'in Şengal'e düzenlediği saldırıların ardından yaşanan insani kriz, Türkiye'deki Êzidîlerin karşılaştığı hak ihlalleri ve insan ticareti iddialarının tüm yönleriyle araştırılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) araştırma komisyonu kurulmasını istedi.
TBMM Başkanlığı'na sunulan araştırma önergesinin gerekçesinde, Êzidîlerin tarih boyunca inançları ve kimlikleri nedeniyle çok sayıda katliama maruz kaldığı belirtilirken, 3 Ağustos 2014'te IŞİD tarafından gerçekleştirilen Şengal saldırısının bu sürecin 74'üncü fermanı olarak kabul edildiği ifade edildi.
"Binlerce Êzidî katledildi, kadınlar ve çocuklar köleleştirildi"
Önergede, Şengal saldırılarında binlerce Êzidî'nin yaşamını yitirdiği, yaşları 6 ile 70 arasında değişen 5 binden fazla kadın ve çocuğun kaçırılarak Musul, Rakka ve Telafer'de kurulan pazarlarda satıldığı, zorla din değiştirmeye ve cinsel köleliğe maruz bırakıldığı belirtildi.
Binlerce çocuk ve yaşlının saldırılar sonrasında yaşanan insani kriz nedeniyle hayatını kaybettiği ifade edilirken, kaçırılan çok sayıda kadının akıbetinin ise hâlâ bilinmediğine dikkat çekildi.
"Türkiye'deki Êzidîler kalıcı statüye kavuşamadı"
Gerekçede, saldırılar sonrasında binlerce Êzidî'nin Türkiye'ye sığınmak zorunda kaldığı ancak aradan geçen yıllara rağmen bu kişilere kalıcı bir yasal statü tanınmadığı kaydedildi.
Saha çalışmalarında özellikle kadınlar ve çocuklarda ağır travma, kaygı ve güvensizlik belirtilerinin tespit edildiği belirtilen önergede, IŞİD bağlantılı grupların Êzidî kadın ve çocukların satışı için gizli ağlar kurduğuna ilişkin uluslararası basına yansıyan iddiaların da bulunduğu ifade edildi.
"İnsan ticareti iddiaları araştırılsın"
Önergede, Şengal'den kaçırılan bazı kadın ve çocukların zaman zaman Türkiye sınırları içerisinde izlerine rastlandığı belirtilerek, insan ticareti ağlarının ve olası idari ihmallerin kapsamlı biçimde araştırılması gerektiği vurgulandı.
Konuya ilişkin yargıya ve ilgili bakanlıklara taşınan iddiaların yeterince şeffaf soruşturulmadığı savunulan gerekçede, idari ve adli sorumlulukların ortaya çıkarılması istendi.
"Şengal katliamı BM tarafından soykırım olarak tanındı"
Araştırma önergesinde, Birleşmiş Milletler'in 2016 yılında Şengal'de yaşananları soykırım olarak nitelendirdiği, ayrıca yaklaşık 20 ülke parlamentosunun da IŞİD'in Êzidîlere yönelik saldırılarını resmen "Êzidî soykırımı" olarak tanıdığı hatırlatıldı.
Buna karşın Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde bugüne kadar kapsamlı bir inceleme yapılmadığı belirtilerek, saldırıların hukuki niteliği, mağdurların durumu ve Türkiye'nin sorumluluklarının araştırılması gerektiği ifade edildi.
"Türkiye'deki Êzidîlerin hak sorunları incelenmeli"
Önergede ayrıca Türkiye'de yaşamaya devam eden veya geçmişte yurt dışına göç etmek zorunda kalan Êzidî yurttaşların köylerine dönüş, tapu ve mülkiyet hakları, ibadethane ve mezarlıkların korunması, inançlarının hukuki statüsü, zorunlu din derslerinden muafiyet ve kültürel mirasın korunması gibi alanlarda önemli hak kayıpları yaşadığına dikkat çekildi.
DEM Parti, kurulması istenen araştırma komisyonunda;
- Şengal katliamının tüm yönleriyle incelenmesini,
- Türkiye'deki Êzidîlerin hak ihlallerinin araştırılmasını,
- İnsan ticareti iddialarının açıklığa kavuşturulmasını,
- Kayıp kadın ve çocukların bulunması için uluslararası mekanizmalarla iş birliği yapılmasını,
- Türkiye'deki Êzidî mağdurlara güvenceli yaşam koşullarının sağlanmasını,
- 3 Ağustos'un "Kadın Kırımı ve Soykırıma Karşı Uluslararası Eylem Günü" olarak değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmesini
talep etti.
Önergede, tüm bu başlıkların hem adaletin sağlanması hem de benzer insanlık suçlarının önlenmesi açısından araştırılmasının zorunlu olduğu vurgulandı.