HABER-SEN Genel Merkezi ve şube yöneticileri, 6 Şubat depremlerinin üçüncü yıl dönümünde yaptıkları basın açıklamasında, yaşanan yıkımın doğal bir afetten çok siyasal tercihlerin sonucu olduğunu vurguladı. Açıklamayı HABER-SEN Genel Başkanı Mesut Balcan okudu.
Balcan, “Deprem doğal bir olaydır. Ancak yıkımın bu denli ağır olmasının nedeni rant düzeni, denetimsizlik, ihmaller ve cezasızlıktır. Afetlere hazırlık piyasanın değil, kamunun görevidir. Barınma hakkı bir lütuf ya da sadaka değil, temel bir insan hakkıdır” dedi.
“On binlerce yurttaş yaşamını yitirdi”
6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri merkezli meydana gelen 7.8 ve 7.5 büyüklüğündeki depremlerde on binlerce yurttaşın hayatını kaybettiğini hatırlatan Balcan, resmi rakamlara göre 53 bin 537 kişinin yaşamını yitirdiğini, 107 bin 213 kişinin yaralandığını ifade etti.
Deprem sonrası 2 milyondan fazla kişinin barınma sorunu yaşadığını, en az 5 milyon kişinin göç etmek zorunda kaldığını belirten Balcan, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre 657 bin kişinin geçim kaynağını kaybettiğini söyledi.
“Yıkımın gerçek boyutu gizlendi”
Balcan, açıklanan rakamların gerçeğin yalnızca küçük bir bölümünü yansıttığını savunarak, “Depremlerde yaşamını yitiren yurttaşların sayısı hiçbir zaman eksiksiz ve şeffaf biçimde açıklanmadı. Konfederasyonumuzun deprem bölgelerinde aylarca sürdürdüğü çalışmalar, tabloyun çok daha ağır olduğunu ortaya koydu” dedi.
“Deprem değil, ihmal öldürdü”
Türkiye nüfusunun büyük bölümünün aktif fay hatları üzerinde yaşamasına rağmen kentlerin bilimsel ölçütlere göre yeniden planlanmadığını vurgulayan Balcan, “Aynı fay hatları üzerinde depreme dayanıksız yapılar her defasında yeniden inşa edildi. İmar aflarıyla çürük yapılar yasallaştırıldı, denetim mekanizmaları işlevsizleştirildi. Deprem değil, ihmal, rant ve cezasızlık öldürdü” ifadelerini kullandı.
“Deprem vergilerinin akıbeti açıklanmadı”
Son 21 yılda deprem vergileri adı altında toplanan yaklaşık 40 milyar doların nerelere harcandığının hâlâ açıklanmadığını belirten Balcan, afet yönetiminin kamu yararı ve bilimsel esaslar yerine müteahhit düzeni üzerinden yürütüldüğünü söyledi.
“Konteyner kentler kalıcı hale geldi”
Depremin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen yüz binlerce yurttaşın hâlâ güvencesiz koşullarda yaşadığını dile getiren Balcan, geçici denilen konteyner kentlerin kalıcı hale geldiğini, bu alanların insan onuruna aykırı koşullar sunduğunu ifade etti. Eğitim, sağlık, iletişim ve sosyal hizmetlere erişimin yetersiz olduğunu belirten Balcan, kadınlar ve çocukların ise artan yoksulluk ve güvencesizlikle karşı karşıya kaldığını söyledi.
HABER-SEN’in talepleri
Basın açıklamasında şu talepler sıralandı:
-
Tüm kamu binaları, okullar, hastaneler ve hizmet yapıları bağımsız ve bilimsel ölçütlerle denetlenmeli
-
Depreme dayanıksız yapılar derhal boşaltılmalı, güçlendirme ve yenileme işlemleri gecikmeden yapılmalı
-
İmar afları tamamen kaldırılmalı
-
Güvenli, kalıcı ve ücretsiz barınma hakkı güvence altına alınmalı
-
Kentsel dönüşüm rant projelerine dönüştürülmemeli, yerinde dönüşüm esas alınmalı
-
Deprem vergileri amacına uygun şekilde kullanılmalı
-
Meslek örgütleri ve sendikaların katılımıyla bağlayıcı bir Deprem Yasası hazırlanmalı
Balcan, açıklamasını “Deprem değil, ihmal öldürür. Gerçek sorumlular hesap vermelidir” sözleriyle tamamladı.