Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yeni düzenlemeler gündemdeyken, Avrupa’da sosyal medya platformlarının nasıl denetlendiğine ilişkin kapsamlı bir araştırma gerçekleştirdi.
TBMM Araştırma Hizmetleri Başkanlığı tarafından hazırlanan çalışmada, video paylaşım platformları ve sosyal medya mecralarının hızla yaygınlaşmasının, gündelik yaşam, kamusal tartışmalar ile temel hak ve özgürlükler üzerindeki etkisini belirgin biçimde artırdığı vurgulandı. Yanıltıcı içerikler, nefret söylemi, şiddete teşvik ve çocukların gelişimine zarar verebilecek paylaşımların, düzenleme ihtiyacını zorunlu hale getirdiği ifade edildi.
Çalışmada, öncelikle Avrupa Birliği’nin (AB) genel düzenlemeleri ele alınırken; Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, İspanya ve Hollanda örneklerine yer verildi.
AB’de ağır yaptırımlar
Araştırmada, AB’nin 2018 yılında yürürlüğe giren Görsel-İşitsel Medya Hizmetleri Direktifi ile video paylaşım platformlarının da denetim kapsamına alındığı hatırlatıldı. Direktif kapsamında, şiddet ve nefret içeriğine karşı kamunun korunması, çocuklara zarar verebilecek içeriklerin engellenmesi, yaş doğrulama ve ebeveyn kontrolü mekanizmalarının geliştirilmesi gibi yükümlülükler öne çıktı.
AB’de dijital platformlara yönelik en kapsamlı düzenleme olan Dijital Hizmetler Tüzüğünün ise 17 Şubat 2024 itibarıyla yürürlüğe girdiği belirtilerek, yükümlülüklerin ihlali halinde platformlara küresel cironun yüzde 6’sına kadar idari para cezası uygulanabildiği kaydedildi.
Almanya’da erişim kısıtlaması gündemde
Almanya’da sosyal medya platformlarının Federal Ağ Ajansı tarafından denetlendiği belirtilen çalışmada, ciddi ihlallerin devamı halinde platformların çevrim içi arayüzlerine erişimin sınırlandırılabileceği veya tamamen kısıtlanabileceği ifade edildi. Büyük ölçekli şirketlere yönelik para cezalarının yıllık cironun yüzde 6’sına kadar çıkabildiği aktarıldı.
İngiltere’de cironun yüzde 10’una kadar ceza
İngiltere’de denetim yetkisinin İletişim Kurumu (OFCOM)’da olduğu belirtilirken, çocuk güvenliği konusunda yaş doğrulama ve içerik filtreleme sistemlerinin zorunlu tutulduğu vurgulandı. Kurallara uymayan platformlara 18 milyon sterlin veya yıllık cironun yüzde 10’una kadar para cezası verilebildiği, ağır ihlallerde erişim engelinin gündeme gelebildiği kaydedildi.
Fransa’da ARCOM devrede
Fransa’da sosyal medya ve video paylaşım platformlarının denetiminin ARCOM tarafından yapıldığı belirtilen çalışmada, nefret içeriği ve çocuk güvenliği ihlallerinde dünya cirosunun yüzde 6’sına varan para cezalarının uygulanabildiği ifade edildi. Gerektiğinde uygulamaların indirilmesinin engellenmesi ve arama motorlarından çıkarılması gibi yaptırımların da devreye sokulabildiği aktarıldı.
İtalya, İspanya ve Hollanda örnekleri
İtalya’da AGCOM’un acil durumlarda hızlı içerik kaldırma kararı alabildiği ve platformlara para cezası uygulayabildiği belirtilirken, İspanya’da denetimin Ulusal Piyasalar ve Rekabet Kurulu (CNMC) tarafından yürütüldüğü kaydedildi. Hollanda’da ise video paylaşım platformları ile sosyal medya platformlarının farklı kurumlar tarafından denetlendiği aktarıldı.
Meclis’te yapılan bu incelemenin, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına yönelik hazırlanacak yasa teklifine zemin oluşturması bekleniyor.