TBMM’ye araştırma önergesi: “Faili meçhuller devletin tüm hafızasıyla incelenmeli”
DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, Türkiye’de geçmişten bugüne uzanan faili meçhul cinayetler, zorla kaybetmeler ve yaşam hakkı ihlallerinin tüm yönleriyle araştırılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde araştırma komisyonu kurulmasını talep etti.
Aslan, Adalet Bakanlığı bünyesinde yeni bir inceleme birimi kurulduğuna ve 638 dosya ile 693 maktule ilişkin yeniden değerlendirme sürecinin başlatıldığına dikkat çekerek, bu sürecin tek başına yeterli olmayacağını vurguladı.
“Cezasızlık zinciri kırılmalı” vurgusu
Önergede, özellikle 1990’lı yıllardan itibaren Kürt illerinde yoğunlaşan faili meçhul cinayetler, gözaltında kayıplar, köy yakmaları, toplu mezarlar ve JİTEM bağlantılı dosyaların etkili biçimde aydınlatılamadığı ifade edildi.
Görümlü, Lice, Vartinis, Musa Anter, Vedat Aydın ve JİTEM Ana Davası gibi birçok dosyada etkin soruşturma yürütülmediği, delillerin zamanında toplanmadığı ve çok sayıda dosyanın zaman aşımı veya takipsizlikle kapatıldığı hatırlatıldı.
“Sadece adli değil, siyasal ve kurumsal bir mesele”
Nevroz Uysal Aslan, faili meçhuller meselesinin yalnızca adli dosyalardan ibaret olmadığını, aynı zamanda siyasal, kurumsal ve tarihsel bir yüzleşme sorunu olduğunu belirtti.
1995 yılında hazırlanan Meclis Faili Meçhul Siyasal Cinayetler Araştırma Komisyonu Raporu’na da atıf yapılan önergede, hukuk dışı yapılanmaların tasfiyesi ve kamu otoritesinin sorumluluk üstlenmesi gerektiği yönündeki tespitlerin yıllar içinde hayata geçirilmediği ifade edildi.
“Meclis devreye girmeli” çağrısı
Önergede şu başlıklara dikkat çekildi:
- Cezasızlıkla kapatılan tüm dosyaların yeniden incelenmesi
- Kamu görevlilerinin sorumluluk zincirinin araştırılması
- Devlet arşivlerinin açılması
- Mağdur aileleri ve insan hakları örgütlerinin sürece dahil edilmesi
- Toplu mezar iddialarının araştırılması
- Zorla kaybetme vakalarında etkin soruşturma mekanizması kurulması
“Hakikat yalnızca bakanlık birimine bırakılamaz”
Nevroz Uysal Aslan, açıklamasında şu değerlendirmeye yer verdi:
“Faili meçhul cinayetler ve zorla kaybetmeler, yalnızca idari bir inceleme konusu değil; devletin tüm kurumlarıyla yüzleşmesini gerektiren tarihsel bir sorundur. Bu nedenle süreç yalnızca bir bakanlık birimine bırakılamaz. Meclis, halk adına denetim görevini üstlenmeli ve hakikati tüm yönleriyle ortaya çıkarmalıdır.”
Önergede, yaşam hakkı ihlallerinin bütün boyutlarıyla araştırılması, cezasızlık mekanizmalarının açığa çıkarılması ve kalıcı çözüm önerilerinin geliştirilmesi için TBMM bünyesinde araştırma komisyonu kurulması talep edildi.