Suriye hükümeti ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG), ABD’nin Suriye’deki SDG kontrolündeki hapishanelerde tutulan IŞİD mensuplarının Irak’a transferini tamamlayabilmesi için yürürlükteki ateşkesi 15 gün daha uzattı. Ateşkesin uzatılması, Şam ile Kürt yönetimi arasında devam eden siyasi ve idari müzakerelerle birlikte yeni bir sürecin işareti olarak değerlendiriliyor.
Ateşkes 15 Gün Daha Devam Edecek
Suriye hükümeti ve Suriye Demokratik Güçleri, Cumartesi akşamı yaptıkları açıklamalarla, sona ermesi beklenen ateşkesin 15 gün daha uzatıldığını duyurdu. Daha önce dört gün süreyle ilan edilen ateşkesin, ABD’nin yürüttüğü IŞİD tutuklularının Irak’a nakli operasyonunun tamamlanabilmesi amacıyla uzatıldığı belirtildi.
Suriye Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, “Suriye Arap Ordusu’nun operasyonlarının tüm sektörlerinde ateşkes süresinin 23.00’ten (20.00 GMT) itibaren 15 gün daha uzatıldığını duyuruyoruz” denildi. Açıklamada bu kararın, “ABD’nin IŞİD mahkumlarını SDG hapishanelerinden Irak’a tahliye etme operasyonuna destek amacıyla” alındığı vurgulandı.
SDG: Uluslararası Arabuluculuk ve Diyalog Vurgusu
Suriye Demokratik Güçleri de ateşkesin uzatıldığını doğrulayarak, anlaşmanın “uluslararası arabuluculuk yoluyla ve Şam ile diyaloğun sürdürülmesi kapsamında” sağlandığını açıkladı. SDG tarafından yapılan açıklamada, güçlerin ateşkese bağlı kalacağı belirtilerek, “Gerilimi azaltmaya, sivilleri korumaya ve istikrar için gerekli koşulları yaratmaya katkı sunacak şekilde anlaşmaya saygı gösterme konusundaki istekliliğimizi teyit ediyoruz” ifadeleri kullanıldı.
IŞİD Tutuklularının Irak’a Nakli
Ateşkesle birlikte Washington yönetimi, SDG kontrolündeki hapishanelerde tutulan IŞİD mensuplarının Irak’a transferini başlattı. ABD’li yetkililer, Irak’a sevk edilen tutuklu sayısının 7 bine ulaştığını açıkladı.
İki Iraklı yetkilinin Cuma günü yaptığı açıklamaya göre, aralarında örgütün üst düzey isimleri ve Avrupalıların da bulunduğu 150 kişilik bir grup, Çarşamba günü Haseke’deki bir hapishaneden Irak’a getirildi. Öte yandan Suriye resmi medyası, hükümet güçlerinin Rakka’daki El-Aktan hapishanesinin kontrolünü devralmasının ardından, burada tutulan en az 126 çocuğun serbest bırakıldığını duyurdu.
Kürt Kurumlarının Geleceği Masada
Ateşkes, hükümet ile Kürtler arasında varılan daha geniş kapsamlı bir anlayışın parçası olarak değerlendiriliyor. Bu kapsamda, SDG’nin Suriye’nin kuzey ve doğusundaki bazı bölgelerden çekilmesinin ardından, Haseke Valiliği’ndeki Kürt kurumlarının gelecekte hükümet kurumlarıyla entegrasyonuna ilişkin görüşmelerin tamamlanması öngörülüyor.
Suriye Cumhurbaşkanlığı, Salı günü yaptığı açıklamada, SDG ile dört günlük bir “istişare” süresini de içeren yeni bir mutabakata varıldığını duyurdu. Mutabakat metnine göre, anlaşmanın uygulanması halinde Suriye güçleri Haseke ve Kamışlı şehir merkezlerine girmeyecek. Ayrıca Kamışlı da dahil olmak üzere Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelerin barışçıl biçimde entegrasyonuna ilişkin takvim ve ayrıntıların daha sonra ele alınacağı belirtildi.
Mazlum Abdi’ye Aday Önerme Yetkisi
Cumhurbaşkanlığı açıklamasında, ordu güçlerinin Kürt köylerine girmeyeceği ve bu bölgelerde yerel güvenlik güçleri dışında silahlı unsur bulunmayacağı vurgulandı. Anlaşma kapsamında SDG Komutanı Mazlum Abdi’ye, Savunma Bakan Yardımcılığı, Haseke Valiliği ve Halk Meclisi’nde temsil edilecek isimler için aday önerme yetkisi tanındığı bildirildi.
Bir Kürt kaynak AFP’ye yaptığı açıklamada, SDG’nin Kürt kurumlarının geleceğine ilişkin olarak Amerikalı arabulucu Tom Barrack aracılığıyla Şam’a bir öneri sunduğunu belirterek, bu önerinin sınırların ve sınır kapılarının güvenliğinin hükümet tarafından üstlenilmesini öngördüğünü söyledi. Kaynak ayrıca SDG’nin Savunma Bakan Yardımcılığı için adaylarını belirlediğini ve milletvekili listesini de yakında açıklayacağını ifade etti.
SDG’nin Suriye’deki Rolü
Arap savaşçıları da bünyesinde barındıran Kürt liderliğindeki SDG, Suriye iç savaşında kilit bir rol üstlendi. ABD’nin desteğiyle IŞİD’e karşı yürütülen mücadelede örgütün Suriye’de neredeyse tamamen yenilgiye uğratılmasını sağladı. Bu süreçte ülkenin kuzey ve doğusunda, petrol sahaları da dahil olmak üzere geniş alanların kontrolünü ele geçiren SDG, fiili bir özerk yönetim kurdu.
Uluslararası Af Örgütü’nün Ağustos 2023 tarihli raporuna göre, SDG’nin elinde tutulan IŞİD bağlantılı tutuklu sayısı yaklaşık 10 bin olarak tahmin ediliyor. Ateşkesin uzatılması ve tutukluların Irak’a transferi, hem Suriye’deki askeri dengeler hem de Kürtlerin gelecekteki siyasi statüsü açısından kritik bir döneme işaret ediyor.