ABD ile İran arasında ateşkesi uzatmayı ve İran’ın nükleer programına ilişkin müzakereleri yeniden başlatmayı hedefleyen 60 günlük bir mutabakat zaptı üzerinde uzlaşmaya varıldığı öne sürüldü. Ancak anlaşmanın yürürlüğe girmesi için ABD Başkanı Donald Trump’ın nihai onayının beklendiği bildirildi.
Axios’a konuşan iki ABD’li yetkili ile arabuluculuk sürecine dahil olan bölgesel bir kaynak, tarafların teknik detaylarda büyük ölçüde uzlaştığını ancak son siyasi kararın henüz verilmediğini aktardı.
“Savaşın Başından Bu Yana En Büyük Diplomatik Atılım”
Habere göre mutabakat zaptının imzalanması halinde bu gelişme, savaşın başlamasından bu yana taraflar arasındaki en önemli diplomatik ilerleme olarak değerlendirilecek. Ancak nihai ve kapsamlı bir nükleer anlaşmaya ulaşılması için yoğun müzakerelerin sürmesi gerekecek.
ABD’li yetkililer, anlaşma şartlarının salı günü itibarıyla büyük ölçüde netleştiğini belirtirken, hem Washington hem de Tahran yönetimlerinin üst düzey siyasi onay süreçlerini tamamlaması gerektiğini ifade etti.
Yetkililer, İran tarafının daha sonra gerekli siyasi onayları aldığını ve anlaşmayı imzalamaya hazır olduğunu ilettiğini iddia etti. İran makamları ise bu bilgiyi henüz doğrulamadı.
Trump Kararsız Kaldı
ABD’li müzakerecilerin anlaşmanın ayrıntıları konusunda Başkan Donald Trump’a kapsamlı bir brifing verdiği ancak Trump’ın hemen onay vermediği kaydedildi.
Bir ABD’li yetkili, “Başkan, arabuluculara birkaç gün düşünmek istediğini iletti” ifadelerini kullandı.
Axios’un aktardığına göre Trump yönetimi, savaşın önceki aşamalarında da birkaç kez anlaşmaya çok yaklaşıldığını düşünmüş ancak süreçler sonuçsuz kalmıştı.
Hürmüz Boğazı Maddesi Dikkat Çekti
Mutabakat zaptının en kritik başlıklarından birinin Hürmüz Boğazı olduğu belirtildi. ABD’li yetkililere göre anlaşmada, boğazdaki gemi geçişlerinin “kısıtlamasız” şekilde devam edeceği hükmü yer alacak.
Bu kapsamda İran’ın:
- Ticari gemilerden geçiş ücreti talep etmeyeceği,
- Gemilere yönelik taciz ve müdahalelerde bulunmayacağı,
- 30 gün içerisinde boğazdaki mayınları kaldıracağı
iddia edildi.
Ayrıca ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının da ticari gemi trafiğinin yeniden başlamasıyla eş zamanlı olarak aşamalı şekilde kaldırılacağı ifade edildi.
Nükleer Program ve Yaptırımlar Masada
Yetkililer, mutabakat zaptında İran’ın nükleer silah edinme girişiminde bulunmayacağına dair taahhüt vereceğini söyledi.
60 günlük süreçte ele alınacak temel başlıkların ise:
- İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının nasıl imha edileceği,
- İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin nasıl sınırlandırılacağı,
- ABD yaptırımlarının kaldırılması,
- Dondurulmuş İran fonlarının serbest bırakılması
olacağı belirtildi.
Anlaşma kapsamında ayrıca İran’ın mal ve insani yardım alımını kolaylaştıracak yeni bir mekanizmanın oluşturulmasının da görüşüleceği kaydedildi.
Nihai Karar Beyaz Saray’da
Axios’un haberine göre Washington ve Tahran teknik düzeyde uzlaşmaya varmış olsa da anlaşmanın kaderini Başkan Donald Trump’ın vereceği nihai karar belirleyecek.
ABD yönetiminden şu ana kadar resmi bir açıklama yapılmazken, İran tarafı da mutabakat iddialarına ilişkin sessizliğini koruyor.