Adana’da SGK Önünde “Mezarda Emekliliğe Hayır” Tepkisi

BES’ten sert açıklama: “Çalışırken yoksul, emeklilikte aç bırakılıyoruz”

Adana’da Büro Emekçileri Sendikası üyeleri, SGK İl Müdürlüğü önünde gerçekleştirdikleri basın açıklamasıyla 5510 sayılı yasa, düşük emekli maaşları, kayıt dışı ücret uygulamaları ve kamu emekçilerinin yaşadığı hak kayıplarına tepki gösterdi. “5510 sayılı yasa ile çalışırken yoksul, emeklilikte açız” ve “Mezarda emekliliğe, kayıt dışı ücrete ve sefalete hayır!” sloganlarının öne çıktığı açıklamada konuşan BES Adana Şube Başkanı Ali Duran, sosyal güvenlik sisteminin piyasacı politikalar nedeniyle çöküşe sürüklendiğini söyledi.

“Sosyal devlet tasfiye edildi”

SGK İl Müdürlüğü önünde yapılan açıklamada kamu emekçileri, yıllardır sürdürülen özelleştirme ve neoliberal politikaların sosyal devlet anlayışını ortadan kaldırdığını savundu. Açıklamada, “devletin küçülmesi” söylemiyle kamusal hizmetlerin piyasaya açıldığı, yurttaşların paralı sağlık ve güvencesiz çalışma düzenine mahkûm edildiği ifade edildi.

BES Adana Şube Başkanı Ali Duran, 2006 yılında “reform” söylemleriyle kurulan Sosyal Güvenlik Kurumu’nun bugün toplum yararına değil, sermaye lehine işleyen bir yapıya dönüştürüldüğünü belirtti. Duran, SGK bütçesinin özel sağlık sektörüne ve ilaç şirketlerine kaynak aktaran bir mekanizma haline geldiğini, yurttaşların ise sağlık hizmetine erişimde ciddi sorunlar yaşadığını dile getirdi.

“Aktif-pasif dengesi alarm veriyor”

Basın açıklamasında sosyal güvenlik sistemindeki bozulmaya ilişkin veriler de paylaşıldı. BES’in açıkladığı rakamlara göre 2026 yılı itibarıyla yaklaşık 26,3 milyon aktif sigortalıya karşılık 17 milyon emekli ve hak sahibi bulunuyor. Sistemde ayrıca 33,8 milyon kişinin “bakmakla yükümlü” statüsünde olduğu belirtildi.

Aktif/pasif oranının 2024 başında 1,63 iken 2026 itibarıyla 1,62’ye gerilediğine dikkat çekilen açıklamada, bu tablonun sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından kritik eşik anlamına geldiği vurgulandı. Çalışanların toplam nüfusa oranının yalnızca yüzde 48 seviyesinde kaldığını belirten BES, toplumun büyük bölümünün gerçek bir sosyal güvenceden yoksun bırakıldığını ifade etti.

“Emekli aylıkları eridi”

Açıklamada emekli maaşlarındaki dramatik düşüşe de dikkat çekildi. 2003 yılında emekli aylıklarının asgari ücretin yüzde 36 üzerinde olduğunun hatırlatıldığı açıklamada, bugün emekli maaşlarının asgari ücretin yüzde 22 altına gerilediği ifade edildi.

BES’e göre bu tablo, sosyal güvenlik sisteminin kamusal bir hak olmaktan çıkarılıp bireysel tasarruf modeline dönüştürülmesinin sonucu. Zorunlu BES ve Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi gibi uygulamaların anayasal hak olan kamusal emekliliği tasfiye etmeyi hedeflediği savunuldu.

“5510 sayılı yasa emeklilikte yoksulluğu büyüttü”

Açıklamanın önemli başlıklarından biri de 2008 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı yasa oldu. BES, bu yasa ile özellikle 1 Ekim 2008 sonrasında göreve başlayan yaklaşık 2,5 milyon kamu emekçisinin ciddi hak kayıpları yaşadığını belirtti.

Sendikaya göre yasa ile birlikte:

• Aylık Bağlama Oranı yüzde 75’ten yüzde 50’ye düşürüldü,
• Emekli maaşı hesaplamasında büyüme hızının etkisi azaltıldı,
• Mesleki unvanların emeklilik maaşına etkisi ortadan kaldırıldı,
• Emeklilik yaşı kademeli olarak 65’e yükseltildi,
• Alt sınır aylıkları fiilen ortadan kaldırıldı.

BES, bu düzenlemelerin sonucunda kamu emekçilerinin daha uzun süre çalışıp daha düşük maaş almaya zorlandığını ifade etti.

SGK ve İŞKUR emekçilerinin hak kayıpları gündemde

Açıklamada SGK ve İŞKUR çalışanlarının yaşadığı ekonomik ve özlük hak kayıpları da gündeme taşındı. EYT sürecinde yoğun iş yükü altında çalışan emekçilere verilen sözlerin tutulmadığı belirtilirken, 666 sayılı KHK ile kaldırılan ikramiye ve ek ödemelerin halen geri verilmediği ifade edildi.

Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararına rağmen hak kayıplarının giderilmediğini belirten BES, servis, yemek ve uzmanlık hakkı gibi temel kazanımların da ortadan kaldırılmaya çalışıldığını söyledi. 3600 ek gösterge sözünün yerine getirilmemesi de eleştirilen başlıklar arasında yer aldı.

“Kamuda kayıt dışı ücret uygulaması sürüyor”

BES, kamu emekçilerinin maaşlarının önemli bölümünün prime esas kazanca dahil edilmemesini “yasal kayıt dışılık” olarak nitelendirdi. Açıklamada, ek ödeme ve seyyanen zamların emekliliğe yansıtılmaması nedeniyle kamu emekçilerinin büyük gelir kaybına uğradığı ifade edildi.

Sendika, bu uygulama nedeniyle SGK’nin yılda yaklaşık 450 milyar TL gelir kaybına uğradığını savunurken, bir kamu emekçisinin emeklilikteki toplam kaybının 900 bin TL seviyesine ulaştığını belirtti.

BES yetkilileri, hazırladıkları yasa teklifini TBMM’de muhalefet partilerine sunduklarını belirterek hükümete çağrıda bulundu.

BES’in talepleri

Basın açıklamasında kamu emekçilerinin talepleri de sıralandı:

• Tüm ek ödemelerin prime esas kazanca dahil edilmesi,
• 666 sayılı KHK ile gasp edilen hakların geri verilmesi,
• Aylık Bağlama Oranı’nın yeniden yüzde 75’e çıkarılması,
• En düşük emekli maaşının en düşük memur maaşından az olmaması,
• 3600 ek göstergenin tüm kamu emekçilerine ayrım yapılmaksızın uygulanması.

Açıklama, “Çalışırken yoksullaşmaya, emeklilikte sefalete hayır” ve “Kamuda kayıt dışı ücrete son, tam sigorta istiyoruz” sloganlarıyla sona erdi.