AK Parti, MHP, DEM Parti ve CHP'li milletvekillerinin ortak imzasını taşıyan teklif, barış ve demokratik çözüm sürecine ilişkin yeni mekanizmaları düzenliyor.
Teklifin yasalaşması halinde devreye girecek süreç; silahsızlanmanın izlenmesinden başvuru mekanizmalarına, yeni yasal düzenlemelerden demokratikleşme adımlarına kadar beş temel aşamadan oluşuyor.
1- Çerçeve yasa yürürlüğe girecek
Teklifin gelecek hafta TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaşması öngörülüyor. Cumhurbaşkanı'nın onayı ve Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından kanunda öngörülen yeni kurumsal mekanizmalar faaliyete başlayacak.
2- Silah bırakma sürecinin teyit ve tespiti yapılacak
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında; Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ile Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri'nin yer alacağı kurul çalışmalarına başlayacak.
Kurul bünyesinde ilgili bakanlıkların bürokratlarından oluşacak alt komisyonlar kurulacak. Bu yapı, sürecin ilerleyişini takip edecek ve kurumlar arası koordinasyonu sağlayacak.
Eş zamanlı olarak TBMM'de, siyasi partilerin temsil oranına göre oluşturulacak 17 üyeli İzleme Komisyonu da çalışmalarına başlayacak. Örgütün silahlı yapısının tamamen sona erdiğine ilişkin gözlem raporları bu kurul tarafından değerlendirilecek.
3- MGK değerlendirmesi yapılacak
Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaki kurul, PKK/KCK'nin ve bağlantılı yapıların fiili varlığını sona erdirdiği ile kontrolü altındaki silah ve mühimmatın teslim edildiğini "teyit ve tespit" eden raporu hazırlayacak.
Hazırlanacak rapor Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemine taşınacak. Sürecin takvimine göre MGK'nın ilk olağan toplantısı ekim ayında yapılacak. Gelişmelerin hızlanması halinde eylül ayında olağanüstü toplantı da gerçekleştirilebilecek.
Kanunda öngörülen koşulların oluşması halinde MGK tarafından PKK/KCK ve bileşenlerinin "münfesih" hale geldiğine ilişkin karar alınacak. Bu karar daha sonra Cumhurbaşkanlığı kararıyla Resmî Gazete'de yayımlanacak.
4- Başvuru süreci başlayacak
MGK kararının yayımlanmasının ardından silah bırakan örgüt mensupları, cezaevinde bulunanlar ile haklarında soruşturma veya yakalama kararı bulunan ve Avrupa'da yaşayan kişiler için altı aylık başvuru süreci başlayacak.
Takvimin ekim ayında başlaması halinde başvuruların Nisan 2027'ye kadar devam etmesi öngörülüyor.
Buna göre;
- Haklarında dava bulunan veya hüküm giyerek cezaevinde bulunan kişiler, ceza ertelemesi talebiyle infaz hâkimliklerine başvurabilecek.
- İnfaz hâkimlikleri, yasal şartları taşıyan kişiler hakkında cezaların 5 ila 10 yıl arasında ertelenmesine karar verebilecek.
- Soruşturma aşamasındaki dosyalarda ise yazılı başvuru üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından erteleme işlemi yapılabilecek.
- Savcılık kararlarına karşı iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilecek.
- Cezaevindeki hükümlüler tahliye edilebilecek.
- Irak ve Suriye'deki kamplardan ya da Avrupa ülkelerinden gelecek kişiler hakkında bulunan arama ve yakalama kararlarının kaldırılması öngörülüyor.
5- Demokratikleşme ve yeni yasal düzenlemeler gündeme gelecek
Sürecin öngörüldüğü şekilde ilerlemesi halinde yeni evreye geçilecek. Süreci yürüten kurul çalışmalarını sürdürecek ve dönemsel gözlem raporlarını değerlendirmeye devam edecek.
Kurulun gerekli görmesi halinde yeni adli, idari ve yasal düzenlemeler önerilebilecek.
Bu kapsamda;
- İnfaz uygulamalarındaki eşitsizliklerin giderilmesi,
- Siyasette etik ilkelerin güçlendirilmesi,
- Demokratik siyaset kanallarının genişletilmesi,
- Ceza adalet sisteminin uygulama sonuçlarının değerlendirilmesi,
başlıklarında yeni düzenlemeler gündeme gelebilecek.
Bu çerçevede Ceza İnfaz Yasası, Terörle Mücadele Yasası, Türk Ceza Yasası, Siyasi Partiler Yasası ile Seçimlerin Temel Hükümleri Hakkında Yasa başta olmak üzere çeşitli kanunlarda değişiklik yapılması öngörülüyor.
Teklif cuma günü komisyonda, pazar günü Genel Kurul'da
"Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi", yasama takvimine göre 7 Ağustos Cuma günü TBMM Adalet Komisyonu'nda, 9 Ağustos Pazar günü ise TBMM Genel Kurulu'nda görüşülecek.
Teklif, TBMM'de geniş bir siyasi mutabakatla gündeme geldi. 277 milletvekili bulunan AK Parti ile 46 milletvekili bulunan MHP'nin tam desteğiyle Meclis Başkanlığı'na sunulan teklife; 44 milletvekili bulunan CHP'nin grup başkanvekilleri, 57 milletvekili bulunan DEM Parti'nin eş genel başkanları, grup başkanvekilleri ve TBMM Başkanvekili, 4 milletvekili bulunan HÜDA PAR, Yeni Yol Partisi'nden iki milletvekili, Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) milletvekilleri ile bazı bağımsız milletvekilleri de imza verdi.
Öte yandan Yeni Parti, teklifi ayrıntılı biçimde değerlendirdikten sonra imza konusunda karar vereceğini açıklarken, İYİ Parti ise kanun teklifine destek vermeyeceğini ve karşı oy kullanacağını duyurdu.
İlk durak Adalet Komisyonu
Teklif, yasama sürecindeki ilk aşama olarak bugün saat 15.30'da TBMM Adalet Komisyonu'nda görüşülmeye başlanacak. Komisyondaki değerlendirmenin ardından teklifin Genel Kurul gündemine gelmesi bekleniyor.