CENEVRE – BM Kadın Birimi'nin (UN Women) yayımladığı "Beyond the Breaking Point: The Continuing Impact of Funding Cuts on Women's Organizations in Humanitarian Settings" başlıklı rapor, uluslararası insani yardım fonlarındaki kesintilerin kadın örgütlerini ağır bir krizle karşı karşıya bıraktığını ortaya koydu. Rapora göre, artan ihtiyaçlara rağmen kadın liderliğindeki ve kadın hakları alanında çalışan kuruluşlar hizmetlerini azaltmak zorunda kalırken, milyonlarca kadın ve kız çocuğu hayati destek hizmetlerine erişimini kaybediyor.
Nisan-Haziran 2026 döneminde hazırlanan araştırma, insani krizlerin yaşandığı 52 ülke ve bölgede faaliyet gösteren 855 kadın örgütünün katılımıyla gerçekleştirildi. Çalışmada ayrıca örgüt temsilcileri ve hizmet alan kadınlarla yapılan görüşmelere de yer verildi.
İhtiyaç artıyor, hizmet kapasitesi düşüyor
Rapora göre kuruluşların yüzde 84'ü, 2025 başından bu yana destek ihtiyacı duyan kadın ve kız çocuklarının sayısının arttığını belirtirken, yüzde 88'i mevcut kapasitelerinin ihtiyaçların gerisinde kaldığını ifade etti.
Fon kesintileri nedeniyle ekonomik güçlendirme programları, güvenli yaşam alanları, toplumsal cinsiyete dayalı şiddet mağdurlarına yönelik destek, eğitim, hukuki yardım ve psikososyal hizmetlerde ciddi daralmalar yaşandığı kaydedildi. En fazla etkilenen gruplar arasında ergen kız çocukları, engelli kadınlar, yerinden edilmiş kadınlar, tek ebeveynli aileler ve çatışma bölgelerinde yaşayan kadınlar bulunuyor.
Kadınlara yönelik riskler büyüyor
Araştırmaya katılan kuruluşların gözlemlerine göre destek mekanizmalarının zayıflamasıyla birlikte kadın ve kız çocuklarının karşı karşıya kaldığı riskler de arttı.
Katılımcıların:
-
Yüzde 92'si ekonomik kırılganlığın arttığını,
-
Yüzde 88'i ruh sağlığı sorunlarının ağırlaştığını,
-
Yüzde 86'sı toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin arttığını,
-
Yüzde 82'si okul terklerinin yükseldiğini,
-
Yüzde 72'si erken ve zorla evliliklerin arttığını,
-
Yüzde 61'i ise hayatta kalabilmek için cinsel sömürü ve benzeri riskli durumların arttığını bildirdi.
Kuruluşlar kapanma riskiyle karşı karşıya
Rapora göre kadın örgütlerinin yüzde 88'i fon kesintilerinden orta veya ağır düzeyde etkilendiğini belirtirken, yüzde 61'i son bir yılda mali durumunun kötüleştiğini ifade etti. Kuruluşların yaklaşık yarısının yalnızca altı aylık veya daha kısa süre yetecek finansmanının kaldığı, her beş örgütten ikisinin ise gelecek bir yıl içinde faaliyetlerini askıya alma ya da tamamen kapanma riskiyle karşı karşıya olduğu aktarıldı.
Maliyetleri azaltmak amacıyla kuruluşların yüzde 77'si personel kaybı yaşarken, yüzde 65'i gönüllü veya ücretsiz emeğe yöneldi. Maaş kesintileri ve tükenmişlik sendromunun da yaygınlaştığı vurgulandı.
Temel kurumsal yapı da zayıflıyor
Rapor, yalnızca hizmetlerin değil, kurumların sürdürülebilirliğini sağlayan temel mekanizmaların da zarar gördüğünü ortaya koydu.
Kuruluşların:
-
Yüzde 68'i kira ve temel işletme giderlerini karşılamakta zorlandığını,
-
Yüzde 41'i izleme ve değerlendirme sistemlerini küçülttüğünü,
-
Yüzde 38'i mali yönetim ve denetim kapasitesini azalttığını,
-
Yaklaşık üçte biri ise güvenlik, veri yönetimi ve hesap verebilirlik mekanizmalarını zayıflatmak zorunda kaldığını bildirdi.
Yeni kaynak arayışı yeterli olmadı
Fon kayıplarını telafi etmek isteyen kuruluşların yüzde 71'i yeni bağışçılara ulaşmaya çalışırken, yüzde 64'ü mevcut bağışçılardan ek destek talep etti, yüzde 63'ü ise operasyonel giderlerini azalttı. Buna rağmen örgütlerin yüzde 40'ı, 2025 ve 2026 yıllarında hiçbir yeni finansman sağlayamadığını bildirdi.
BM Kadın Birimi: Uzun vadeli yatırım şart
Raporda, kadın liderliğindeki örgütlerin kriz dönemlerinde yalnızca hizmet sunan kurumlar olmadığı, aynı zamanda toplumsal dayanıklılık, hesap verebilirlik ve yerel insani yardım sistemlerinin temel aktörleri olduğu vurgulandı.
UN Women, donörlere; kadın örgütlerine doğrudan erişilebilen, esnek ve çok yıllı finansman sağlanması, aracı mekanizmaların azaltılması, kadın örgütlerinin karar alma süreçlerine etkin katılımının güvence altına alınması ve bu kuruluşların uzun vadeli kurumsal kapasitesine yatırım yapılması çağrısında bulundu.