Tekirdağ Milletvekili Cem Avşar, İstanbul Fatih’te çöken binaları Meclis gündemine taşıdı.
Avşar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından cevaplaması istemiyle konuya ilişkin yazılı soru önergesi verdi.
Avşar, önergede, Bakan Kurum’un 2025 Bütçe görüşmelerinde 600 bini İstanbul’da 600 bin kendiliğinden yıkılabilecek durumda acil dönüşüm bekleyen bağımsız birim olduğunu, bununla birlikte 1,5 milyon bağımsız birimin ise mühendislik hizmeti almamış ileri derecede risk altında olduğunu ve tüm gündemler ertelenerek dönüşüme odaklanmaları gerektiğini ifade ettiği halde, ne yeterli bir kaynak ne derde derman bir proje ne de birlikte çalışma iradesi olduğunu söyledi.
Avşar, son Fatih’te yaşanan binaların çökmesi olayında yapılan açıklamaların kamuoyunu tatmin etmediğini, kamu kurumlarınca örtüşmeyen açıklamaların yapıldığı buna rağmen Bakanın sadece taziye mesajı yayınladığını söyledi ve Bakan Kurum’a olaya ilişkin birçok soru sordu.
‘Türkiye'de 2 milyon bağımsız acil dönüşüm beklemekte’
Ülkemizin jeolojik açıdan taşıdığı riske ve konut stokunun yapısına dikkat çeken Avşar, ülkemizde ortalama iki yılda yıkıcı bir deprem meydana geldiğini, Türkiye'de 6 milyon bağımsız birim risk altında ve 2 milyonunun acil dönüşüm beklediğini ifade etti.
Kurum; ‘Tüm gündemler ertelenmeli, dönüşüme odaklanmalıyız’
Avşar, 2025 bütçe görüşmelerinde Bakan Kurum’un “Türkiye’nin bekasını tehlikeye atacak olan İstanbul’umuzun üzerine titriyoruz. Bilim insanlarımız uyarılarına her gün bir yenisini daha ekleyerek “İstanbul’un yakın geleceğinde bir deprem bekleniyor, acil ve kesintisiz kentsel dönüşüm şart.” diyorlar. “İstanbul’a dair tüm gündemler ertelenmeli, süratle dönüşüme odaklanılmalı.”, şeklinde konuştuğunu hatırlattı.
Kurum; ‘İstanbul’da 1,5 milyon yapı mühendislik hizmeti almamış ileri derecede risk altındadır’
Ve devamında Kurum’un şu ifadelere yer verdiğini; “Bugün İstanbul’umuz toplam 7,5 milyon ev ve iş yeriyle devasa bir metropoldür. Bu yuvaların 1,5 milyonu mühendislik hizmeti almamış ve zemin nedeniyle de ileri derecede risk altındadır. Hele hele bunların 600 bini, bırakın 7 şiddetindeki bir depremi, her an kendiliğinden çökebilecek bir vaziyettedir. Zaten gün geçmiyor ki İstanbul’un bir mahallesinde kendiliğinden çöken bir bina olmasın” belirtti.
‘Planlarda, deprem hazırlığı Kanal İstanbul’a dayandırılıyor’
Avşar, planlarda görünen ise İstanbul’un depreme hazırlığının, bizatihi kendisinin jeolojik risk taşıdığı bilirkişilerce ispatlanan Kanal İstanbul’a dayandırıldığını söyledi.
‘Kampanyalar, derde derman değil’
Avşar, Yarısı Bizden Kampanyası ile Yerinde Dönüşüm Projesi hedeflerin de ise çok altında kalındığını ve bu şekilde Marmara’nın riskli konut yapı stokunu dönüştürmenin mümkün olmadığını ifade etti.
‘İBB’ye göre bir doğal gaz bulgusuna ulaşılmamıştır.’
Son Fatih’te çöken binalara ilişkin İstanbul Valiliğinin çökmenin doğalgaz kaynaklı olduğu ve patlama sonrası bitişik yapıda inşa edilen iki bina çöktüğünü açıklarken İBB, bir doğalgaz bulgusuna ualaşılmadığını ve dolayısıyla örtüşmeyen açıklamalar olduğunu belirtti.
İBB ve İGDAŞ; “Yapılan ilk tespitlerde 28, 30 ve 32 numaralı binaların tamamen çöktüğü belirlenmiştir. Olay yerinde gerçekleştirilen ölçümlerde herhangi bir doğal gaz çıkışına rastlanmamıştır. Bölgede gerçekleştirilen kaçak tarama ve ölçüm çalışmalarında da herhangi bir doğal gaz bulgusuna ulaşılmamıştır.”, şeklinde açıklamada bulunmuştur.
’Çöken binalar herhangi bir mühendislik hizmeti almamış’
Açıklamaların devamında; ”Söz konusu binaların herhangi bir mühendislik hizmeti almadan inşa edilen yapılan olduğu ayrıca tespit edilmiştir. Teknik incelemeler kapsamında, söz konusu adreslere ilişkin son iki yıllık ihbar kayıtları detaylı şekilde incelenmiş; daire içi, merdiven boşluğu veya sayaç kaynaklı herhangi bir gaz kokusu, patlama ya da tesisat hasarına ilişkin ihbara rastlanmamıştır.”
‘32 numarada doğal gaz aboneliği bulunmamakta’
Avşar, İBB açıklamalarına yer verdi; “Yapılan incelemeler sonrası, çöken binalardan 32 numarada doğal gaz aboneliği bulunmamakta olup, olası senaryolar kapsamında farklı enerji kaynaklarının kullanımı ihtimali de ilgili kurumlarca değerlendirilmektedir. “
‘Doğal gaz kaynaklı bir kaçak veya patlama ihtimali düşük’
Avşar, İBB’nin mevcut bulgular ışığında olayın doğal gaz kaynaklı bir kaçak veya patlama sonucu meydana gelmiş olma ihtimali düşük değerlendirdiğini belirtti.
‘Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığından tık yok’
Avşar, Adalet Bakanlığı adli soruşturma başlatıldığını belirtmiş ancak, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının konuya ilişkin bir açıklaması olmadığını belirtti ve konuya ilişkin Bakan Kurum’a bir dizi soru sordu.
‘Olay yerinde bir inceleme yaptınız mı?’
Binaların çökme sebebinin tespitine ilişkin Bakanlığınız tarafından ne tür çalışmalar yapılmıştır? Bölgede herhangi bir inceleme yapılmış mıdır? Bu hususta ilgili kurum ve kuruluşlardan gerekli bilgiler alınmış mıdır?
‘İki kurumun örtüşmeyen açıklamalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?’
İstanbul Valiliğinin çökmenin, doğalgaz patlaması sonucu meydana geldiği açıklamasına karşın İBB’nin ‘doğal gaz patlamasına ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılmadığı ve doğalgaz patlaması sonucu olayın meydana gelme durumunun çok düşük olduğu’ açıklamasını nasıl değerlendiriyorsunuz? Konuya ilişkin kamuoyunu bilgilendirmeyi düşünüyor musunuz?
‘İstanbul’da mühendislik hizmeti almamış kaç bina var?’
İBB’nin, ‘Söz konusu binaların herhangi bir mühendislik hizmeti almadan inşa edilen yapılardan olduğu ayrıca tespit edilmiştir.’ açıklaması dikkate alınarak İstanbul genelinde bu durumda olan kaç yapı bulunmaktadır? Söz konusu yapılara ilişkin bir çalışmanız bulunmakta mıdır?
‘Marmara Bölgesinde çok riskli konut sayısı nedir?’
Marmara Bölgesinde halihazırda başta kamu kurum ve kuruluşları olmak üzere kendiliğinden çökebilecek (çok riskli) durumda olan toplam bağımsız birim sayısı kaçtır? Bu birimlerin il bazlı dağılımı nasıldır? Söz konusu birimlerin kaçında faaliyet/yaşam sürdürülmektedir?
‘İstanbul’da ve Tekirdağ’da çok riskli konutlar için bir program var mı?’
Planlarda sıkça vurgulanan ‘kriz yönetiminden risk yönetimine’ politikalarınız çerçevesinde, İstanbul ve Tekirdağ başta olmak üzere Marmara Bölgesindeki çok riskli konut stokuna ilişkin ne tür iyileştirme çalışmaları yapılmaktadır? Söz konusu çok riskli konut stokunu önceleyen bir programınız var mıdır? Bu hususa ilişkin herhangi bir kaynak tahsisi yapılmıştır?
‘Marmara depremine karşı bir acil eylem planınız var mı?’
Muhtemel bir Marmara depremine ilişkin bir acil eylem planınız var mıdır? Bu plan kapsamında tahliye koridorları, kaçış planı, acil müdahale ve ilk yardım, toplanma ve barınma alanları, iletişim, arama ve kurtarma vb. hususlara ilişkin ne tür hazırlıklar yapılmıştır? Bu hususta bir eğitim programı ve tatbikat yapılmış mıdır?