Avşar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından cevaplaması istemiyle konuya ilişkin yazılı soru önergesi verdi.
Önergede, Anayasada çalışma hakkı ve güvencesinin yasal dayanak altına alındığına dikkat çeken Avşar, ancak ülkemizin içerisinde bulunduğu ekonomik sebeplerin bu amir hükümlerinin çoğunu işlevsiz bıraktığını, çalışanların yarısından fazlasının açlık sınırı altında kaldığını ve iş hayatının bir sorun yumağına döndüğünü belirtti ve konuya ilişkin Bakan Işıkhan’a birtakım soru sordu.
‘Çalışma hakkı ve güvencesi Anayasal bir haktır’
Anayasa ile çalışma hakkı ve iş güvencesinin yasal güvence altına alındığına dikkat çeken Avşar, Anaysanın 49. maddesinde; Çalışma, herkesin hakkı ve ödevi olduğunun, 50.maddesiyle kimsenin yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamayacağını, 51.maddeyle çalışanlar ve işverenler ile üyelerinin çalışma ilişkilerini, sendikalar ve üst kuruluşlar kurma ve üyelik durumlarını, 54.maddeyle toplu iş sözleşmesi ve grev hakkını, 55. maddeyle ücretin emeğin karşılığı olduğu gibi birçok açıdan güvence altına alındığını ve bu çerçevede 4857 sayılı İş Kanunu ile ilgili yönetmeliklerin düzenlendiği belirtti.
‘Çoğu hükümler işlevsiz kaldı’
Avşar, ancak ülkemizin içerisinde bulunduğu ekonomik sebepler çalışma hayatını düzenleyen ve çalışanı koruyan bu hükümlerinin çoğunu işlevsiz bıraktığını aktardı.
‘Asgari ücret, ortalama ücret oldu’
Ülkemizde yaklaşık toplam çalışanların yarısı 28.075,50 TL ile asgari ücretlidir ve öyle görülüyor ki, 2026 yılını bu rakamla tamamlanacağını ifade eden Avşar, şöyle devam etti; “TÜRK-İŞ, Nisan Ayı açlık sınırını 34 bin 587 TL ve yoksulluk sınırını ise 112 bin 661TL olarak açıklamıştır. Mutfak enflasyonu aylık %5,47 on iki aylık %43,89 yıllık ortalama %40 olarak hesaplanmıştır.”
‘Asgari ücret, açlık sınırının 6 bin 500 TL altında’
Bugün itibarıyla asgari ücret 6 bin 500 TL açlık sınırının altında olmasına rağmen sadece bir kez zam yapılmış ve ara zam beklentisin de düşük olduğunu ifade eden Avşar, bu durumdan çalışanların özellikle de güvencesiz çalışan işçi kesiminin çok ağır etkilendiğini belirtti.
‘İş hayatı sorun yumağına döndü’
Yaşanan sorunlara değinen Avşar, doğal sonuç olarak, gerekçesiz ve tazminatsız işten çıkarma, kötü koşullarda çalıştırma, enflasyon ve hayat pahalılığına karşı özlük haklarında gerekli iyileştirme yapmama, sendikal çalışmalara mesafeli olma, grev başlatma, emek sömürüsüne karşı iş yavaşlatma ve bırakma gibi hem işçi hem de işveren tarafından birçok eylem ve uygulamalara gidildiğini belirtti.
‘2025’te en az 2105 iş cinayeti’
İSİG Meclisi'nin verilerine dikkat çeken Avşar, Meclis’e göre 2025 yılında en az 2105 işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybettiğini aktardı.
‘Etkin bir İSG uygulaması yok’
Avşar, ilgili yönetmelik kapsamında iş sağlığı ve güvenliğine (İSG) yönelik uygulama ve denetimde eksiklikler, mevsimlik işçi sorunları, kamuda "eşit işe eşit ücret" politikası, ücretlerin zamanında ödenmesi ve nitelikli istidam gibi etkinlik, verimlik ve ekonomiklik ilkelerine aykırı çeşitli problemler yaşandığını ifade etti ve bir dizi soru sordu.
‘Son 1 yılda kaç eylem oldu?’
Ülkemizde son 1 yılda toplu işten çıkarma, iş bırakma, grev, protesto vb. kaç eylem meydana gelmiştir? Bu olaylar karşısında ilgili düzenleyici ve denetleyici bakanlık sıfatıyla işçi ve işveren sendikalarının görüş ve taleplerine başvurulmuş mudur?
‘Bir arabuluculuk sistemi var mı?’
İşçi işveren arası yaşanan bu tarz anlaşmazlıkları çözmek üzere kurulan bir arabuluculuk sistemi var mıdır? Varsa bugüne kadar bu sistemle kaç uyuşmazlık çözülmüştür?
‘Son 1 yılda kaç çalışan işten çıkarıldı?’
Ülke genelinde son 1 yılda kaç çalışan işten çıkarılmıştır? Çıkarma gerekçeleri nelerdir? Bu işlem hangi mevzuat hükümlerine dayanılarak yapılmıştır?
‘Yargıya intikal eden kaç olay var?’
Söz konusu kişilere kıdem tazminatı, ihbar süresi ve yeni iş arama zamanı tanınmış mıdır? Bu yasal hakların tanınmaması sebebiyle yargıya intikal eden kaç vaka bulunmaktadır?
‘Sendika üyeliği dolayısıyla işten çıkarma var mı?’
Anayasal bir hak olduğu halde sendika üyeliği veya üye olma girişimi sebebiyle işten çıkarılan çalışan var mıdır? Bu hususta tarafınıza ulaşan bir talep veya şikâyet bulunmakta mıdır? Şayet varsa konuyu düzeltmek ve mağduriyeti gidermek bakımından bir çalışmanız var mıdır?
‘Asgari ücrete ara zam yapmayı planlıyor musunuz?’
Anayasanın, "Asgari ücretin tespitinde çalışanların geçim şartları ile ülkenin ekonomik durumu da göz önünde bulundurulur." hükmü gereği ülkemizdeki enflasyon, açlık ve yoksulluk sınırına karşı çalışanı korumak bakımından bir planınız var mıdır? Yılın ikinci yarısında asgari ücrete yönelik bir ara zam yapmayı düşünüyor musunuz?
‘Gerekli İSG tedbirleri alınıyor mu?’
Meydana gelen iş kazaları/cinayetleri dikkate alınarak iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin gerekli tedbirlerin alındığını düşünüyor musunuz? İlgili düzenleyici ve denetleyici bakanlık sıfatıyla kamu/özel sektörde ilgili yönetmelik hükümlerine göre iş sağlığı ve güvenliği hükümleri nasıl sağlanmaktadır? Denetimler ne sıklıkta yapılmaktadır? Bu hususta merkezi bir takip ve kontrol mekanizması bulunmakta mıdır?
‘Mevsimlik işçiler için yasal bir düzenleme hazırlığı var mı?’
Kötü yaşam koşullarında barınan ve emeklerinin karşılığını alamayan mevsimlik işçilerinin hak ve menfaatlerini güvence altına almaya yönelik bir çalışmanız var mıdır? Bu hususta yeni bir yasal düzenleme yapmayı düşünüyor muşunuz?
‘İşsizlik fonundaki devlet payı neden yarıya indirildi?’
Ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik durum ve TÜİK’inNisan Ayı mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış atıl işgücü (geniş tanımlı işsizlik) oranı %31,5 olması durumu dikkate alınarak 29/04/2026 tarihliCumhurbaşkanı Kararı gereği işsizlik fonuna yapılan devlet payının %1’den %0,5’e düşürülmesini doğru buluyor musunuz? Bu durumun gerekçesi nedir?