ANKARA – DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, ceza infaz kurumlarında yürütülen uygulamaların ifade özgürlüğü ve fikrî emeği hedef aldığını belirterek, yayıncılık faaliyetlerinin kriminalize edilmesine sert tepki gösterdi. Aslan, cezaevlerinin hukuken yalnızca kişi özgürlüğünün sınırlandığı alanlar olması gerekirken, Türkiye’de mahpus olma halinin çok katmanlı bir cezalandırma rejimine dönüştürüldüğünü ifade etti.
Son dönemde yaşanan uygulamaların en çarpıcı örneklerinden birinin Kor Kitap Yayınevi temsilcisi hakkında yürütülen soruşturma olduğunu belirten Aslan, cezaevinde bulunan tutuklu yazar ve editörler Tonguç Ok ile Necip Baysal’a yapılan telif ödemelerinin “örgüte finans sağlama” iddiasıyla suçlama konusu edilmesine dikkat çekti.
Telif Ödemesine Adli Kontrol
Yayınevleriyle yapılan hukuka uygun sözleşmeler kapsamında gerçekleştirilen telif ödemeleri gerekçe gösterilerek yayınevi temsilcisi hakkında konutu terk etmeme şeklinde adli kontrol kararı uygulandığını aktaran Aslan, bu durumun Türkiye’de bir ilk olduğuna vurgu yaptı. Aslan, ilk kez bir yazarın fikrî emeğinin karşılığı olan telif hakkının, hem mahpuslar hem de yayıncılık faaliyeti yürüten üçüncü kişiler açısından doğrudan suç isnadına dönüştürüldüğünü belirtti.
“Telif ödemesi; hukuken geçerli, şeffaf ve izlenebilir bir faaliyettir. Üstelik devlet denetimi altındaki ceza infaz kurumlarına yapılmaktadır. Bu koşullarda telifin ‘örgüt finansmanı’ olarak nitelendirilmesi, hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmamaktadır” diyen Aslan, suç isnadının somut fiillerden ziyade statü ve ilişkilere yöneltildiğini kaydetti.
“Cezaevleri Suç Üretim Alanına Dönüştürülüyor”
Daha önce 75 yaşındaki Hatice Yıldız’ın cezaevindeki yakını için gönderdiği 300 TL’nin “terörün finansmanı” kapsamında değerlendirilmesini hatırlatan Aslan, telif ödemelerinin de aynı şekilde suçlama konusu yapılmasının münferit değil, kurumsallaşan bir uygulama olduğuna işaret etti. Cezaevi idaresinin denetiminden geçen her para akışının potansiyel suç unsuru haline getirilmesinin, cezaevlerini fiilen “suç üretim alanlarına” dönüştürdüğünü ifade etti.
Meclis’e Soru Önergesi
Nevroz Uysal Aslan, söz konusu uygulamaların hukuki dayanaklarının ve sınırlarının açığa çıkarılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na yazılı soru önergesi sunduklarını açıkladı. Önergede; telif hakkı, ifade ve sanat özgürlüğü, ceza sorumluluğunun şahsiliği ile belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleri çerçevesinde Adalet Bakanlığı’na açık sorular yöneltildiği belirtildi.
“Telif Hakkı Cezalandırma Aracı Olamaz”
Açıklamasında net mesajlar veren Aslan, şu ifadeleri kullandı:
“Cezaevinde olmak, fikrî emeği suç haline getirmez. Yayıncılık faaliyeti kriminalize edilemez. Telif hakkı, cezalandırma aracına dönüştürülemez. Bu uygulamalar son bulana kadar hukukun temel ilkelerini ve düşünsel üretim özgürlüğünü savunmaya devam edeceğiz.”