Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi’nin (OHCHR) verilerine göre, İran’da 2025 yılı başından bu yana en az 841 kişi idam edildi. Bu sayı, son yılların en yüksek infaz oranına işaret ediyor. OHCHR’nin açıklamasında idamların orantısız biçimde etnik azınlıklar ve göçmenlere yöneldiği belirtilirken, bu yıl şimdiye kadar 7 kamuya açık infaz gerçekleştirildi.
Kadınlar da İdam Cezasının Hedefinde
İdam politikalarının kadınları da doğrudan hedef aldığı dikkat çekiyor. Son örneklerden Pexşan Ezîzî ve Şerîfe Muhamedî, İran yargısı tarafından verilen idam cezalarıyla gündeme geldi.
Özellikle Şerife Muhammedi hakkında daha önce iptal edilen idam kararının yeniden onanması, İran rejiminin hukuk dışı uygulamalarını gözler önüne seriyor. Kadın hakları savunucuları, bu kararların kadınların iradesini yok sayan sistematik bir politikanın parçası olduğunu vurguluyor.
İnfaz Riski Altında 11 Kişi
OHCHR verilerine göre, halihazırda 11 kişi idam edilme riskiyle karşı karşıya. Bunların 6’sı, Halkın Mücahitleri Örgütü (MEK) üyeliği suçlamasıyla “silahlı isyan” ile itham ediliyor. Diğer 5 kişi ise, Mahsa Amini’nin 2022’de “ahlak polisi” nezaretinde ölümü sonrası başlayan protestolara katıldıkları gerekçesiyle idam cezasına çarptırıldı.
Uluslararası Tepkiler Yükseliyor
İdam cezalarının artışı dünya genelinde yoğun tepkilere yol açtı.
- Birleşmiş Milletler, idam cezasının yaşam hakkıyla bağdaşmadığını vurgulayarak İran’a moratoryum çağrısı yaptı.
- Avrupa Birliği, idam cezalarının özellikle siyasi muhalifler ve kadınlar üzerinde bir baskı aracı olarak kullanılmasını “kabul edilemez” olarak nitelendirdi.
- Amnesty International ve Human Rights Watch, İran’da idamların “devlet eliyle işlenen sistematik bir insan hakkı ihlali” olduğunu açıkladı ve acil olarak tüm infazların durdurulmasını talep etti.
Kadın Örgütlerinden Dayanışma Çağrısı
Ortadoğu’daki kadın örgütleri, İran’daki kadınlara yönelik idam kararlarını “kadınlara karşı devlet şiddeti” olarak tanımladı. Feminist hareketler, Pexşan Ezîzî ve Şerîfe Muhamedî hakkında verilen idam cezalarının iptal edilmesi için uluslararası kamuoyunu harekete geçmeye çağırıyor.
Kadın örgütleri ayrıca, “Kadın özgürleşmeden toplum özgürleşemez” vurgusuyla, bu kararların yalnızca kadınlara değil, bütün topluma yönelik bir tehdit olduğunun altını çiziyor.
İstatistikler (2025 Başından Bu Yana)
- Toplam idam: En az 841
- Kamuya açık infazlar: 7
- Yaklaşan infazlar: 11
- 6 kişi: MEK üyeliği iddiası
- 5 kişi: 2022 protestoları nedeniyle
- Kadınlar: Pexşan Ezîzî ve Şerîfe Muhamedî hakkında idam kararları
- Hedef alınan gruplar: Kürtler, Etnik azınlıklar ve göçmenler