DEM PARTİ ŞIRNAK MİLLETVEKİLİ Nevroz UYSAL ASLAN: “Türkiye’de AYM ve AİHM kararları uygulanmadığı sürece inandırıcı değildir. Mahkeme kararlarının bağlayıcılığını yok sayan, umut hakkını tanımayan, insanları sivil ölüme iten bir anlayışın hukuk devleti iddiası olamaz.”
DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, Türkiye’de yargı kararlarının uygulanmamasına ilişkin sert eleştirilerde bulundu. Aslan, özellikle Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmamasının hukuk devleti ilkesini zedelediğini belirterek, “Mahkeme kararlarının bağlayıcılığını yok sayan, umut hakkını tanımayan ve insanları sivil ölüme iten bir anlayışın hukuk devleti iddiası olamaz” dedi.
“Dünyada güçlünün hukuku eleştiriliyor, peki Türkiye’de hukuk işliyor mu?”
Nevroz Uysal Aslan, son dönemde iktidar temsilcilerinin dünyadaki çatışmalara ilişkin “güçlünün hukuku” eleştirileri yaptığını hatırlatarak, aynı eleştirinin Türkiye için de yapılması gerektiğini söyledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş başta olmak üzere bazı iktidar yetkililerinin uluslararası sistemde hukukun değil güç ilişkilerinin belirleyici olduğunu dile getirdiğini belirten Aslan, şu değerlendirmede bulundu:
“Evet, Gazze’de, Ukrayna’da, Suriye’de, İran’da hukukun işletilmediğini görüyoruz. Ancak asıl soru şudur: Bu eleştiriyi yapanlar Türkiye’de hukukun gerçekten işleyip işlemediğini sorguluyor mu?”
AİHM verileri: Türkiye hakkında on binlerce başvuru
Aslan, AİHM istatistiklerine dikkat çekerek Türkiye hakkında bekleyen başvuru sayısının oldukça yüksek olduğunu belirtti.
Aralık 2025 verilerine göre Türkiye hakkında 18 bin 464 başvurunun karara bağlanmayı beklediğini ifade eden Aslan, aynı yıl içinde 6 bin 743 yeni başvuru yapıldığını söyledi.
Ayrıca Türkiye hakkında uygulanması beklenen 137 grup dosya bulunduğunu belirten Aslan, bu dosyaların her birinin yapısal ve kronik hak ihlallerini içerdiğini vurguladı.
“AİHM kararlarını en az uygulayan ülkelerden biri”
Nevroz Uysal Aslan, AİHM kararlarının uygulanma süresinin Avrupa Konseyi ülkeleri arasında ortalama 7 yıl olduğunu belirterek Türkiye’nin bu konuda olumsuz bir tabloya sahip olduğunu söyledi.
Son 10 yılın verilerine göre Türkiye’nin AİHM kararlarının yüzde 59’unu yerine getirmediğini ifade eden Aslan, hükümetin sık sık dile getirdiği “kararların yüzde 90’ını uyguluyoruz” söyleminin gerçeği yansıtmadığını savundu.
Aslan ayrıca:
- Türkiye’nin ilk ihlal kararını uygulamayan ülkeler arasında yer aldığını
- İlk ihlalin yerine getirilmemesinde yüzde 32 oranıyla dikkat çektiğini
- Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi önünde 44 grup dosyanın beklediğini
söyledi.
“İhlal kararları Türkiye’nin siyasal tarihiyle paralel”
Aslan’a göre AİHM kararlarının içeriği Türkiye’deki siyasal gelişmelerle de paralellik gösteriyor.
1990’lı yıllarda faili meçhul cinayetler ve zorla kaybetmeler, daha sonraki dönemlerde ise:
- ifade özgürlüğü ihlalleri
- örgütlenme özgürlüğü kısıtlamaları
- uzun tutukluluk süreleri
- adil yargılanma hakkı ihlalleri
AİHM kararlarının temel başlıklarını oluşturuyor.
Bu çerçevede Aslan, bazı siyasi davalara ilişkin AİHM kararlarının da uygulanmadığını belirterek Selahattin Demirtaş, Figen Yüksekdağ, Aysel Tuğluk ve Osman Kavala hakkında verilen kararların hâlâ yerine getirilmediğini söyledi.
“Umut hakkı 12 yıldır uygulanmıyor”
Nevroz Uysal Aslan konuşmasında “umut hakkı” meselesine de dikkat çekti.
AİHM’in ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının ölünceye kadar hapis rejimi şeklinde uygulanmasını insanlık dışı muamele olarak değerlendirdiğini hatırlatan Aslan, Türkiye’de bu konuda verilen kararların yıllardır uygulanmadığını ifade etti.
Aslan, umut hakkına ilişkin ilk kararın 12 yıl önce verildiğini, ancak buna rağmen herhangi bir yasal düzenleme yapılmadığını söyledi. Bu durumun Türkiye’de yaklaşık 4 bin mahpusu doğrudan ilgilendirdiğini belirtti.
“Anayasa mahkeme kararlarının bağlayıcı olduğunu söylüyor”
Aslan, Türkiye’de mahkeme kararlarının bağlayıcılığının Anayasa’da açık biçimde düzenlendiğini vurguladı.
- Anayasa’nın 90. maddesi, insan haklarına ilişkin uluslararası sözleşmelerin iç hukuktan üstün olduğunu
- Anayasa’nın 153. maddesi ise mahkeme kararlarının yasama, yürütme ve yargı organlarını bağladığını
belirtiyor.
Buna rağmen kararların uygulanmadığını söyleyen Aslan, “On binlerce insanın sivil ölüme mahkûm edildiği bir ülkede hukukun üstünlüğünden söz etmek mümkün değildir” dedi.
“Mahkeme kararlarını uygulamak için neyi bekliyorsunuz?”
Nevroz Uysal Aslan, Türkiye’de toplumsal güvenin sağlanabilmesi için öncelikle mahkeme kararlarının uygulanması gerektiğini belirtti.
Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu raporunda AİHM ve anayasa kararlarına uyulması gerektiğinin yazıldığını hatırlatan Aslan, bu rapora iktidar partisi de dahil birçok siyasi partinin imza attığını söyledi.
Aslan konuşmasını şu sorularla tamamladı:
“Anayasa ve AİHM kararlarına uymak için neyi bekliyorsunuz? Adaleti uygulamanın önünde kim engel oluyor? Elinizi tutan kim?”