TMMOB Gıda Mühendisleri Odası olarak bir kez daha vurguluyoruz: Güvenilir gıda temel bir haktır.
Gıda Mühendisleri Odasının konuyla ilgili açıklaması şu şekilde;
Kurban Bayramı, dini ibadetlerin yerine getirildiği bir dönem olmasının yanında; milyonlarca hayvanın kesildiği, büyük miktarda etin işlendiği, taşındığı, saklandığı ve paylaşımının yapıldığı önemli bir halk sağlığı ve gıda güvenliği sürecidir. Bu nedenle kurban sürecinin tamamı; hayvan sağlığından kesim hijyenine, soğuk zincirin korunmasından ihtiyaç sahiplerine ulaştırılan etlerin güvenliğine kadar bilimsel esaslar doğrultusunda yürütülmelidir.
Ancak her yıl olduğu gibi bu yıl da plansızlık, denetim eksiklikleri, kayıt dışı kesimler, yetersiz altyapı, sokak aralarında gerçekleştirilen hijyenik olmayan uygulamalar ve ekonomik kriz nedeniyle derinleşen erişim sorunları toplum sağlığını tehdit etmektedir. Kurban ibadetinin halk sağlığını riske atan görüntülerle değil; kamusal sorumluluk, bilimsel yaklaşım ve toplumsal dayanışma anlayışıyla yerine getirilmesi gerekmektedir.
Kurbanlık hayvanların satış ve kesim süreçlerinde ilgili kamu kurumlarının kontrolü mutlaka sağlanmalı; küpesiz, sağlık raporu bulunmayan ve bulaşıcı hastalık şüphesi taşıyan hayvanların satışına izin verilmemelidir. Kesim işlemleri yalnızca yerel yönetimlerce belirlenmiş, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından denetlenen ruhsatlı alanlarda gerçekleştirilmelidir. Özellikle açık alanlarda, yol kenarlarında ve uygun olmayan ortamlarda yapılan kontrolsüz kesimler; çevre kirliliğine, zoonotik hastalık risklerine ve ciddi gıda güvenliği sorunlarına yol açmaktadır.
Kesim alanlarında görev alacak personelin hijyen kuralları konusunda eğitimli olması; kullanılan ekipmanların temizlenebilir özellikte bulunması ve kesim sırasında karkasın dış ortamla temasının engellenmesi büyük önem taşımaktadır. Kesim sonrası etlerin uygun olmayan koşullarda poşetlenmesi, güneş altında bekletilmesi ya da sıcak ortamda uzun süre tutulması mikroorganizma gelişimini hızlandırmakta ve halk sağlığı açısından risk oluşturmaktadır. Kurban etleri parçalanmadan önce serin ortamda dinlendirilmeli; ardından uygun porsiyonlar halinde +4°C buzdolabı sıcaklığında, parça etler en fazla 3-4 gün, küçük parçalı ya da kıyma halinde ise en fazla 1-2 gün muhafaza edilmelidir. Daha uzun süreli saklamalarda ise soğuk zincir kırılmadan, porsiyonlara ayrılmış şekilde derin dondurucularda korunmalıdır.
Bayramın en önemli toplumsal yönlerinden biri olan paylaşım sürecinde de lojistik koşullar göz ardı edilmemelidir. İhtiyaç sahiplerine ulaştırılan etlerin hijyenik ambalajlarda taşınması, sıcak havada uzun süre bekletilmemesi ve dağıtım organizasyonlarının soğuk zincir kurallarına uygun yürütülmesi gerekmektedir. Özellikle toplu dağıtımlarda yerel yönetimlerin, kamu kurumlarının ve yardım organizasyonlarının gıda mühendisleri ve diğer ilgili meslek disiplinleriyle koordineli çalışması önemlidir.
Bu noktada Tarım ve Orman Bakanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kamu kurumlarını; kurban satış ve kesim alanlarında denetimleri artırmaya, kayıt dışı ve kontrolsüz kesimlerin önüne geçmeye, ilgili teknik personel istihdamını güçlendirmeye, soğuk zincir uygulamalarını etkin şekilde izlemeye ve yurttaşları bilimsel bilgiler doğrultusunda bilgilendirmeye çağırıyoruz. Yerel yönetimlerin ise yeterli altyapıya sahip kesim alanları oluşturması, çevre ve halk sağlığını koruyacak önlemleri eksiksiz uygulaması, atık yönetimi süreçlerini etkin biçimde yürütmesi ve özellikle dar gelirli yurttaşların güvenilir gıdaya erişimini kolaylaştıracak sosyal dayanışma mekanizmalarını güçlendirmesi gerekmektedir.
Kurban Bayramı sürecinde görev alan kamu kurumlarının asli sorumluluğu; yurttaşların güvenilir gıdaya erişimini, çevre sağlığını ve toplum sağlığını koruyacak etkin kamusal denetim mekanizmalarını işletmektir. Bilimsel kriterlerden uzak, geçici çözümlerle yürütülen uygulamalar her yıl aynı sorunların tekrar yaşanmasına neden olmaktadır.
TMMOB Gıda Mühendisleri Odası olarak bir kez daha vurguluyoruz: Güvenilir gıda temel bir haktır. Kurban Bayramı sürecinde halk sağlığının korunabilmesi için bilimsel esaslara dayalı denetimlerin artırılması, meslek odalarının ve uzmanlık alanlarının sürece etkin biçimde dahil edilmesi ve yurttaşlarımızın hijyen ile gıda güvenliği kurallarına hassasiyet göstermesi büyük önem taşımaktadır.
Başta ülkemiz olmak üzere Kurban Bayramı’nı kutlayan tüm yurttaşlarımızın ve dünyanın farklı bölgelerindeki Müslüman toplumların bayramını kutluyor; sağlıklı, güvenli ve dayanışma ruhunun güçlendiği bir bayram diliyoruz.