Ukrayna'da ilk kez bir mahkeme eşcinsel bir çifti yasal bir aile olarak tanıdı ve bu karar, eşcinsel ilişkilerin yasa tarafından korunmadığı bir ülkede umut ışığı oldu.
Uluslararası Af Örgütü Ukrayna Direktörü Veronika Velch, Ukrayna Yüksek Mahkemesi’nin eşcinsel bir çifti fiilen aile olarak tanıyan alt mahkeme kararını bozmayı reddetmesinin LGBTİ hakları açısından önemli bir adım olduğunu söyledi. Velch, kararın eşcinsel çiftlerin aile olarak tanınma hakkına ilişkin önemli bir hukuki tespiti yeniden teyit ettiğini belirtti.
Yüksek Mahkeme Alt Mahkeme Kararını Onadı
Veronika Velch yaptığı açıklamada, Yüksek Mahkeme’nin temyiz başvurusunu reddetmesinin, alt mahkemenin eşcinsel çiftlerin aile olarak tanınma hakkına sahip olduğuna ilişkin değerlendirmesini güçlendirdiğini ifade etti.
Velch, “Yüksek Mahkeme’nin bu kararı bozmayı reddetmesi, alt mahkemenin eşcinsel çiftlerin aile olarak tanınma hakkına sahip oldukları yönündeki önemli tespitini yeniden teyit etmektedir” dedi.
“Kamu Ahlakı” Gerekçesine Karşı Net Mesaj
Velch’e göre karar, mahkemelerin LGBTİ bireyleri hedef alan girişimlere karşı da önemli bir mesaj içeriyor. Açıklamada, üçüncü taraf kuruluşların “kamu ahlakı” gibi belirsiz gerekçelerle LGBTİ haklarını koruyan kararları geçersiz kılmak amacıyla yargıyı kullanamayacağı vurgulandı.
Velch, mahkemelerin bireylerin özel ve aile hayatına ilişkin haklarını koruma sorumluluğuna dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Mahkemeler, bireylerin özel ve aile hayatına ilişkin haklarını korumalı ve bu hakların, yasal sistem aracılığıyla ayrımcı görüşleri dayatmaya çalışan aktörler tarafından zayıflatılamamasını sağlamalıdır.”
Karar Eşcinsel Birliktelikleri Resmen Tanımıyor
Karar, Ukrayna’da eşcinsel evlilik ya da birlikteliklerin hukuki olarak tanınmasını sağlamıyor. Ancak mahkeme, söz konusu çiftin birlikte yaşadığı ailevi ilişkinin gerçekliğini kabul ederek LGBTİ bireylerin haklarının korunmasına yönelik önemli bir adım attı.
Velch, kararın bu yönüyle ülkede LGBTİ haklarının güçlendirilmesine katkı sağlayacağını ifade etti.
Davanın Arka Planı
Dava, İsrail’de görev yapan bir Ukraynalı diplomat ile sivil toplum aktivisti olan partnerini kapsıyor. Diplomat, Haziran 2024’te yurtdışı görevine atanmasının ardından partneriyle birlikte “aile üyesi” statüsünde seyahat etmek istedi.
Ancak Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna mevzuatında evliliğin yalnızca bir erkek ve bir kadın arasındaki birliktelik olarak tanımlandığını gerekçe göstererek talebi reddetti.
Ret kararının ardından çift konuyu mahkemeye taşıdı. Haziran 2025’te Kiev’deki Desnianskyi Bölge Mahkemesi, iki erkeğin fiilen tek bir aile olarak birlikte yaşadığını tespit etti.
Temyiz Başvurusu Reddedildi
Kararın ardından “Vsі Razom!” adlı sivil toplum hareketi kararı bozmak amacıyla Yüksek Mahkeme’ye başvurdu. Ancak mahkeme, davaya taraf olmayan ve karardan doğrudan etkilenmeyen bir kuruluşun temyiz hakkı bulunmadığına hükmederek başvuruyu reddetti.
Bu kararın ardından alt mahkemenin eşcinsel çiftin aile olarak birlikte yaşadığını kabul eden hükmü yürürlükte kalmaya devam etti.