1968 DES’ten 6. DEK’e: Eğitim Sen Eşitlik ve Özgürlük İçin Kurultay Geleneğini Sürdürüyor
Kamusal, laik, bilimsel ve anadilinde eğitim için mücadele büyütülüyor
Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen), ülkede ve dünyada yaşanan ekonomik, toplumsal ve siyasal gelişmelerin eğitim alanında yarattığı derin sorunlara karşı 6. Demokratik Eğitim Kurultayı hazırlıklarını sürdürüyor. Kurultay süreci, eğitimin eşitlikçi, özgürlükçü ve insancıl bir temelde yeniden ele alınmasını hedefliyor.
Eğitim Sen, eğitim alanında yaşanan sorunların iktidarların ya da egemen güçlerin tercihleriyle değil, emekçilerin örgütlü mücadelesiyle aşılabileceğini vurguluyor.
Eğitim Alanındaki Sorunlar Derinleşiyor
Sendikaya göre, bugün eğitim alanında yaşanan kriz; ekonomik, toplumsal ve siyasal alandaki gelişmelerden bağımsız değil. Eğitim sistemi, sistem içindeki yeri ve işlevi nedeniyle bu gelişmelerden doğrudan etkileniyor ve her yeni adım yeni sorunları beraberinde getiriyor.
Eğitim Sen, eşitlik, özgürlük, kardeşlik, demokrasi ve barış taleplerinin dünya halklarının ortak özlemi olmaya devam ettiğine dikkat çekiyor.
AKP İktidarı ve Eğitim Politikaları
Eğitim Sen, 23 yılı aşkın süredir iktidarda olan AKP’nin, 12 Eylül rejiminin mirasçısı ve temsilcisi olduğunu ortaya koyan bir yönetim pratiği sergilediğini belirtiyor. Bu süreçte iktidarın, toplumu kendi siyasal çıkarları doğrultusunda biçimlendirmek amacıyla eğitim sistemini dönüştürdüğü ifade ediliyor.
Sendikaya göre, eğitim sistemi bir yandan iktidarın siyasal anlayışına göre yeniden yapılandırılırken, diğer yandan bu politikalara itiraz eden kamu emekçileri, işçiler, kadınlar, gençler ve yoksullar baskı ve şiddet politikalarıyla susturulmaya çalışılıyor.
Bilim Dışı, Gerici ve Piyasacı Bir Eğitim Yapısı
Eğitim Sen, Türkiye’de eğitim sisteminin uzun yıllardır bilimsel olmayan, ırkçı, gerici, piyasacı, cinsiyetçi, otoriter ve tek tipçi bir anlayışla şekillendirildiğini vurguluyor.
Farklılıkları yok sayan, eşitsizlik ve adaletsizliklerle dolu bu sistemle aydınlık bir geleceğin mümkün olmadığı ifade ediliyor. Toplumsal yaşamın bireycilik temelinde yeniden biçimlendirilmesinde eğitim sisteminin merkezi bir rol oynadığına dikkat çekiliyor.
Eğitim Piyasanın İhtiyaçlarına Göre Şekillendiriliyor
Eğitim Sen’e göre, yıllardır uygulanan eğitim politikaları piyasa merkezli bir anlayışla yürütülüyor. Eğitim biliminin temel ilke ve kuralları yerine, piyasanın ihtiyaçları esas alınıyor; bilimsel eğitime düşman bir yaklaşım benimseniyor.
Bu politikalar sonucunda eğitim emekçileri, öğrenciler ve veliler açısından ortaya çıkan tablo kaos ve yıkım olarak tanımlanıyor.
Kurultay: Bu Yıkıma Karşı Ortak Mücadele
Eğitim Sen, 6. Demokratik Eğitim Kurultayı ile bu yıkıma karşı kamusal, demokratik, bilimsel, laik ve anadilinde eğitim mücadelesini büyütmeyi hedefliyor. Kurultay, alternatif eğitim politikalarının, sorunun doğrudan muhataplarıyla birlikte ve farklı açılardan ele alınacağı bir zemin olarak görülüyor.
Demokratik Eğitim Kurultaylarının Tarihsel Arka Planı
Cumhuriyet tarihi boyunca Türkiye’de eğitim sorunlarının ele alınması iki ana eksende gelişti. Bir tarafta Milli Eğitim Bakanlığı ve devlet politikaları yer alırken, diğer tarafta öğretmen örgütleri eğitimin halkçı, toplumcu, bilimsel ve demokratik bir içerikle yürütülmesi için mücadele etti.
Bu mücadele kapsamında:
-
1968’de Devrimci Eğitim Şurası (DES),
-
1978’de Demokratik Eğitim Kurultayı (DEK),
-
1998 ve 2004’te Eğitim Sen tarafından Demokratik Eğitim Kurultayları,
-
2014’te 5. Demokratik Eğitim Kurultayı düzenlendi.
Baskılara Rağmen Süren Eğitim Mücadelesi
Eğitim Sen, bu kurultayların iktidarlar tarafından dikkate alınmadığını, aksine bu çalışmaları yürüten eğitim ve bilim emekçilerinin cezalandırıldığını belirtiyor. Buna rağmen, halkına ve insanlığa daha iyi bir gelecek sunma hedefiyle yürütülen nitelikli eğitim mücadelesi kesintisiz biçimde devam etti.
Kurultaylar Kolektif Emekle Hazırlanıyor
Demokratik Eğitim Kurultayları’nın her biri uzun soluklu hazırlık süreçlerinin ürünü olarak hayata geçirildi. Yüzlerce öğretmen, eğitim emekçisi ve bilim insanının kolektif çalışmasıyla hazırlanan ön raporlar kurultaylara sunuldu.
Bu yönüyle kurultaylar, kamuoyuna ve eğitim emekçilerine eğitim politikalarına dair kapsamlı açılımlar sunan önemli başvuru kaynakları olarak görülüyor.
Adana’da 6. Kurultay Çalışmaları Gündemde
Türkiye’de eğitim alanında yürütülen kamusal, laik ve demokratik eğitim mücadelesinin tarihsel birikimi, TÖB-DER’den başlayarak Eğitim Sen’e uzanan çizgide ele alındı. Bugüne kadar gerçekleştirilen Demokratik Eğitim Kurultayları’nın (DEK) temel kararları ve bu kararların günümüz eğitim politikaları açısından taşıdığı anlam, Adana Eğitim Sen Şubesi Eğitim Sekreteri Savaş İlhan’ın koordinatörlüğünde yürütülen çalışma kapsamında kamuoyuyla paylaşıldı.
Çalışmada, öğretmen hareketinin tarihsel gelişimi içerisinde 4–8 Eylül 1968’de düzenlenen Devrimci Eğitim Şurası (DES) ve 4–11 Şubat 1978’de gerçekleştirilen Demokratik Eğitim Kurultayı (DEK) ile şekillenen halkçı, bilimsel ve demokratik eğitim anlayışının, bugün Eğitim Sen çatısı altında sürdürülen mücadelenin ideolojik ve tarihsel temelini oluşturduğu vurgulandı. Bu birikimin, 12 Eylül askeri darbesiyle bastırılmasına rağmen tamamen ortadan kaldırılamadığı; 1990’lı yıllardan itibaren sendikal mücadele alanında yeniden kurulduğu ifade edildi.
1995 yılında kurulan Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) öncülüğünde, bu tarihsel mirasın kurumsal ve programatik bir hatta kavuştuğu belirtilerek; 2–6 Şubat 1998’de Demokratik Eğitim Kurultayı, 1–5 Aralık 2004’te IV. Demokratik Eğitim Kurultayı ve 3–7 Şubat 2014 tarihlerinde düzenlenen 5. Demokratik Eğitim Kurultayı ile demokratik eğitim mücadelesinin süreklilik kazandığına dikkat çekildi.
Değerlendirmede; 1968 ve 1978’deki kurultaylarda eğitimin toplumsal kurtuluş mücadelesinin asli bir parçası olarak ele alındığı, 1998 ve 2004 kurultaylarında kamusal eğitimin tasfiyesine, özelleştirme politikalarına ve piyasa merkezli dönüşüme karşı güçlü bir itirazın öne çıktığı, 2014 yılında düzenlenen 5. Demokratik Eğitim Kurultayı’nda ise laik, bilimsel, anadilinde ve eşitlikçi eğitim taleplerinin bütünlüklü bir program halinde formüle edildiği vurgulandı.
Çalışmada ayrıca, Demokratik Eğitim Kurultayları’nın yalnızca dönemsel tartışmalar değil; eğitimin ticarileştirilmesine, ideolojik kuşatılmasına ve eşitsizlik üretme kapasitesine karşı uzun erimli bir mücadele hattı oluşturduğu ifade edildi. Bu hattın, öğretmenler kadar öğrencileri, velileri ve toplumun tüm kesimlerini kapsayan bir kamusal eğitim perspektifine dayandığı belirtildi.
Öte yandan, halen yapılmakta olan 6. Demokratik Eğitim Kurultayı’nın, önceki kurultaylardan devralınan bu tarihsel ve siyasal birikimi günümüz koşullarıyla buluşturmayı hedeflediği kaydedildi. Kurultayın hazırlık sürecinin; saha çalışmaları, üniversitelerde yürütülen akademik değerlendirmeler, kamusal alan gözlemleri ile öğrenciler, aileler ve veliler arasında gerçekleştirilen araştırmaların sonuçları doğrultusunda şekillendiği aktarıldı. Bu yönüyle 6. DEK’in, eğitim politikalarını merkezî kararlarla sınırlamayan, eğitimin tüm bileşenlerinin deneyim ve taleplerini esas alan katılımcı bir zemin sunduğu vurgulandı.
Adana Eğitim Sen Şubesi Eğitim Sekreteri Savaş İlhan, sürece ilişkin değerlendirmesinde Demokratik Eğitim Kurultayları’nın yalnızca geçmişe dönük bir muhasebe olmadığını, aynı zamanda bugünün eğitim krizine karşı somut çözüm önerileri üreten kolektif bir akıl olduğunu belirtti. İlhan,
“DEK’ler, eğitimi piyasa ilişkilerinden, ideolojik dayatmalardan ve eşitsizliklerden arındırmayı hedefleyen toplumsal bir eğitim perspektifinin ifadesidir. Bu nedenle alınan kararlar bugün de güncelliğini korumaktadır” dedi.
Katılımcı ve Sahaya Dayalı Bir Kurultay Süreci
-
Demokratik Eğitim Kurultayı’nın hazırlık süreci; saha çalışmaları, akademik değerlendirmeler, kamusal alan gözlemleri ile öğrenciler, aileler ve veliler arasında yapılan araştırmalar doğrultusunda şekilleniyor.
Eğitim Sen, bu sürecin eğitimin tüm bileşenlerini kapsayan katılımcı bir zeminde yürütüldüğünü vurguluyor.
EĞİTİM SEN 6.DEMOKRATİK EĞİTİM KURULTAYI KONU BAŞLIKLARI
1. Kapitalist Toplumlar İçin Eğitimin Genel Bir Değerlendirilmesi
a. Türkiye’de Uygulanan Eğitim Politikalarının Genel Bir Değerlendirilmesi ve Eğitim Felsefesi
b. Kamusal Eğitim ve Eğitim Hakkı
c. Eğitimde İdeolojik Saldırılar
d. Eğitimde Ticarileştirme, Piyasalaştırma Süreçleri ve Sonuçları
e. AKP‘nin Neoliberal Eğitim Modelleri (4+4+4 Eğitim Modeli ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
f. Eğitimde Değişen İstihdam Biçimleri ve Çalışma Koşulları
1. Öğretmen İstihdamı
2. Eğitim ve Bilim İş Kolunda Yardımcı ve Destek Personelinin İstihdamı
g. Eğitim Fakülteleri ve Öğretmen Yetiştirme Politikaları
h. Eğitim ve Bilim Emekçilerinin Örgütlenmesi ve Sendikal Mücadele
i. 2.Eğitim Sisteminde Yaşanan Sorunlar
a. Ders Kitapları, Öğretim Materyalleri ve Eğitim Programları
b. Temel Eğitim ve Okul Türleri
c. Okul Tür ve Düzeyleri Arası Geçiş, Sınav Odaklı Eğitim Sistemi
d. Mesleki ve Teknik Eğitim
1. Meslek Liseleri,
2. Mesem’ ler ve Çocuk Emeği Sömürüsü
3. Nasıl Bir Mesleki ve Teknik Eğitim
e. Dezavantajlı Çocukların Eğitimi (Özel Eğitim, Göçmen Sığınmacı Çocukların Eğitimi Vb.)
f. Felsefe, Sanat, Spor Eğitimi ve Öğrencilere Eğitim Yoluyla Etik ve Estetik Bakış Açısı Kazandırma
3.Eğitimde Dinselleştirme Politikaları Karşısında Laik Eğitim Mücadelesi
a. Laik ve Bilimsel Eğitim
b. MEB Tarafından Yürütülen Laiklik Karşıtı Proje ve Protokoller
c. Eğitimde Değerler
4. Anadili Temelli Çok Dilli Kamusal Eğitim
5.Türkiye’de Özerk-Demokratik Üniversite ve Özgür Bilim Mücadelesi
a. Üniversite Kavramı ve Özerk-Demokratik Üniversite Mücadelesi
b. İnsan, Doğa, Toplum İçin Bilim ve Araştırma
6. Eğitimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Cinsiyetçi Eğitim Politikaları
7. Demokratik Okul Mücadelesi
a. Demokratik Okul
b. Güvenli Okul
c. Eğitimde Şiddet
d. Eğitim Yönetiminin ve Denetiminin Demokratikleştirilmesi
8. Yapay Zeka ve Eğitimde Dijital Dönüşüm
9.Ekolojik Eğitim
a. Eğitim ve Öğretim İçin Var Olan Mekan Anlayışı ve Mimari Yaklaşım
b. Eğitimde Ekolojik Mekanlar ve Güvenli Okul Mimarisi
c. Ekolojik Eğitim Yaklaşımı