Yerel yönetimlerde artan borç yükü ve personel giderleri, belediyelerin mali yapısını zorlarken, Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) yerel yönetimlere yönelik kapsamlı bir reform sürecini hızlandırdı. Hazırlanan taslakla harcamalara sıkı denetim, şeffaflık ve yeni mali kurallar getirilmesi planlanıyor.
Belediyeler mali çıkmazda
Belediyelerin SGK primleri ve vergi borçlarının yanı sıra, bağlı şirketlerdeki gelir-gider dengesizliği ciddi bir tablo ortaya koyuyor. Özellikle personel giderlerinin toplam harcamalar içinde yüzde 60’ı aştığı birçok belediyede maaş ödemelerinde dahi zorluk yaşandığı, hizmetlerin aksadığı belirtiliyor.
Giderlere sınırlama geliyor
AK Parti’nin üzerinde çalıştığı reform taslağında, belediyelerin harcamalarına sıkı denetim getirilmesi öngörülüyor. Personel giderlerinin yüzde 30-40 bandına çekilmesi için yeni düzenlemeler planlanırken, ihale süreçlerinde şeffaflığın artırılması hedefleniyor. Ayrıca merkezi idare ile yerel yönetimler arasındaki yetki tartışmalarının giderilmesi ve büyükşehir-ilçe belediyeleri arasındaki görev paylaşımının yeniden tanımlanması da gündemde.
SGK primlerinin doğrudan kaynakta kesilmesi de önerilen düzenlemeler arasında yer alıyor.
Borç yönetimi yeniden yapılandırılacak
Taslakta, belediyelerin borçlanmasının belirli kriterlere bağlanması ve mevcut borç yükünün azaltılması için orta ve uzun vadeli programlar oluşturulması planlanıyor. Teknik ve idari hazırlığı yetersiz projelere kaynak aktarımının önüne geçilmesi de hedefler arasında.
Kentsel dönüşüm başta olmak üzere görevlerini yerine getirmeyen belediyelere yönelik yaptırımların artırılması da düzenlemeler içinde yer alıyor.
Kamu zararı yöneticilere yüklenecek
Taslakta dikkat çeken başlıklardan biri de kamu zararına ilişkin düzenleme. Buna göre, oluşan kamu zararının ilgili yöneticilere rücu ettirilmesi planlanıyor. Ayrıca imar değişikliklerinin daha sıkı kurallara bağlanması öngörülüyor.
Belediyelerin yaptığı harcamaların belirli periyotlarla kamuoyuna açıklanması ve internet siteleri üzerinden yayımlanması da şeffaflık adımlarından biri olacak.
Bakanlık raporu da uyarıyor
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan 2025 Faaliyet Raporu’nda da yerel yönetimlerin mali yapısındaki bozulmaya dikkat çekildi. Raporda, gelir artışına rağmen giderlerin daha hızlı yükseldiği ve öz gelirlerin giderleri karşılama oranının düştüğü vurgulandı.
Erdoğan’dan reform mesajı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da son dönemde yaptığı açıklamalarda yerel yönetim sisteminin kapsamlı bir şekilde “ıslah edilmesi” gerektiğini ifade etti.
AK Parti’nin hazırladığı yerel yönetimler reform taslağının yasalaşma takviminin ise kısa süre içinde netleşmesi bekleniyor.