Eğitimde Çöküşün Tablosu: Devlet Okulları Kapanıyor, Çocuk Yoksulluğu Derinleşiyor!
Eğitim Sen Adana Şube Başkanı Cudi İmrek, 2025-2026 eğitim-öğretim yılının ilk yarısının sona ermesiyle birlikte hazırladıkları değerlendirme raporunu kamuoyuyla paylaştı. İmrek, eğitim sisteminin yapısal sorunlarının kronikleştiğini belirterek, "Ortaya çıkan tablo; eğitim sisteminin yıllardır çözülmeyen ve giderek derinleşen yapısal sorunlarını bir kez daha gözler önüne sermiştir" dedi.
ADANA - 2025-2026 eğitim-öğretim yılının ilk yarısı 16 Ocak Cuma günü itibarıyla sona ererken, Eğitim Sen Adana Şubesi Türkiye genelindeki eğitim panoramasını içeren kapsamlı bir rapor yayımladı. Raporda, devletin kamusal eğitimden kademeli olarak elini çektiği ve öğrencilerin ağır ekonomik ve sosyal koşullar altında eğitim görmeye çalıştığı vurgulandı.
Kamusal Eğitim Tasfiye Ediliyor, Özel Okullar Artıyor
Eğitim Sen’in verilerine göre, Türkiye’de örgün eğitimde yaklaşık 16 milyon 906 bin öğrenci bulunuyor. Ancak son bir yıl içinde 1.775 devlet okulunun kapandığı veya dönüştürüldüğü, buna karşın 348 yeni özel okulun açıldığı dikkat çekiyor. Devlet okullarındaki öğrenci sayısı 15 milyon 336 bine gerilerken, özel öğretimin payı özellikle okul öncesi eğitimde dramatik bir artış göstererek yüzde 36’dan yüzde 41’e yükselmiş durumda.
Diyanet’in Etkisi Artıyor: 4-6 Yaş Grubunda Rekor Büyüme
Raporda "endişe verici" olarak nitelendirilen bir diğer gelişme ise okul öncesi eğitimdeki dilleşme süreci oldu. MEB istatistiklerinde "Toplum Temelli Kurumlar" adı altında yer alan ve büyük bölümünü Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı dini eğitim kurumlarının oluşturduğu yapıların sayısı 6 bin 459’a ulaştı. Bu kurumlardaki çocuk sayısı bir önceki yıla göre yüzde 33 artarak 163 bin 26’ya fırladı. Eğitim Sen, ÇEDES projesi gibi uygulamalarla laik eğitim ilkesinin ihlal edildiğini ve pedagog olmayan din görevlilerinin okullarda "manevi danışman" sıfatıyla görevlendirilmesinin tehlikelerine dikkat çekti.
Çocuklar Açlık ve Yoksulluk Kıskacında
Eğitimdeki en yakıcı sorunlardan biri olarak "çocuk yoksulluğu" öne çıkıyor. Rapora göre:
- 5 milyondan fazla çocuk yoksulluk sınırının altında yaşıyor.
- Yetersiz beslenme nedeniyle çocukların zihinsel gelişimi olumsuz etkilenirken, devamsızlık oranlarında yüzde 15 artış görülüyor.
- Yaklaşık 2,3 milyon çocuk işçi bulunuyor ve son iki yılda denetimsiz MESEM uygulamaları nedeniyle en az 17 çocuk hayatını kaybetti.
- Örgün eğitim dışındaki çocuk sayısı 611 bine ulaşırken, bu çocukların yaklaşık yarısını kız çocukları oluşturuyor.
Okullarda Hijyen ve Şiddet Alarmı
Eğitim kurumlarındaki fiziksel yetersizlikler de raporda geniş yer buldu. 60 bin okulun bulunduğu Türkiye’de sadece 49.578 kadrolu temizlik personeli görev yapıyor. Bazı okullarda hiç temizlik görevlisi bulunmadığı için sınıfları öğretmen ve öğrencilerin temizlemek zorunda kaldığı belirtiliyor. Ayrıca, 2025-2026 eğitim yılının ilk yarısında okullardaki şiddet olgusunun "Kırmızı Alarm" seviyesine ulaştığı, yanlış politikaların öğretmenleri itibarsızlaştırarak veliyle karşı karşıya getirdiği ifade ediliyor.
Eğitim Emekçilerinin Alım Gücü Eridi
Öğretmenlerin ekonomik koşullarına değinen Cudi İmrek, sadece bir yıl içinde yeni başlayan bir öğretmenin maaşının altın bazında en az 3 çeyrek altın değer kaybettiğini açıkladı. Ayrıca "resen atama" uygulamalarıyla öğretmenlerin aile bütünlüğünün bozulduğu, ulaşım zorlukları ve "angarya" iş yükü altında ezildikleri vurgulandı.
Çözüm Önerileri ve Talepler
Eğitim Sen, mevcut krizden çıkış için şu acil talepleri sıraladı:
- Tüm öğrencilere bir öğün ücretsiz ve nitelikli yemek sağlanmalıdır.
- Eğitim sisteminin temel referansı bilim olmalı, dini protokoller ve ÇEDES gibi projeler sonlandırılmalıdır.
- Anadilinde eğitim hakkı tanınmalı; eşit, parasız ve kamusal eğitim güvence altına alınmalıdır.
- Eğitim emekçilerine insanca yaşayacakları ücret ve güvenceli çalışma ortamı sağlanmalıdır.
Cudi İmrek, açıklamasını "Eğitim Sen, çocukların eşit ve özgür bir eğitim alabilmesi, eğitim emekçilerinin hakları için mücadelesini sürdürecektir" sözleriyle tamamladı.