İnsan Hakları Derneği Adana Şubesi, 21 Mayıs 1864 Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 162’nci yılı dolayısıyla şube binasında basın açıklaması gerçekleştirdi. Açıklamaya Helin Kaya da katıldı. Basın metnini Belgin Işık okudu.
Açıklamada, Çerkes halkının yaşadığı sürgün ve katliamların insanlık tarihinin en büyük trajedilerinden biri olduğu belirtilerek, “Bir halkın hafızası, dayanışması ve onurudur. İnsan Hakları Derneği Adana Şubesi olarak bizler de bu hafızayı birlikte anmak, anlamak ve gelecek nesillere aktarmak için buluştuk” denildi.
İHD Adana Şubesi açıklamasında, Çarlık Rusya’sının Kafkasya’daki yayılmacı politikalarına karşı Çerkeslerin yaklaşık 300 yıl boyunca direndiği vurgulandı. 21 Mayıs 1864 tarihinde direnişin kırıldığı belirtilen açıklamada, Çerkes halkına yönelik kitlesel katliamların ardından zorunlu sürgün sürecinin başladığı ifade edildi.
Açıklamada, resmi olmayan verilere göre yaklaşık 2 milyon Çerkes’in anayurtları olan Kuzey Kafkasya’dan sürgün edildiği, sürgün yollarında açlık, hastalık ve ağır koşullar nedeniyle yaklaşık 500 bin kişinin yaşamını yitirdiği kaydedildi. Çerkeslerin başta Osmanlı İmparatorluğu olmak üzere Ürdün, Suriye ve Balkanlar’a dağıtıldığı belirtilirken, geride kalanlara ise asimilasyon, dil ve inanç değişimi dayatıldığı ifade edildi.
İHD, yaşananların yalnızca tarihsel bir olay olmadığını belirterek, “Soykırım ve sürgün yalnızca geçmişte kalan bir olay değil, hatırlandıkça devam eden bir yolculuktur” ifadelerine yer verdi.
Açıklamada ayrıca, Çerkes halkının sürgün sonrası yoğun asimilasyon politikalarına maruz kaldığına dikkat çekildi. Kuzey Kafkasya’da onlarca farklı dil bulunmasına rağmen bugün birçok Çerkes’in ana dilini konuşamadığı belirtilerek, kültürel yok oluş tehlikesine işaret edildi.
Birleşmiş Milletler Soykırım Suçunun Engellenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’ne atıf yapılan açıklamada, Çerkes halkının yaşadıklarının uluslararası hukuk açısından “soykırım” niteliği taşıdığı savunuldu. İHD, soykırım suçlarında zamanaşımının söz konusu olmadığını vurgulayarak, Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün uluslararası düzeyde tanınması çağrısında bulundu.
İHD Adana Şubesi, başta Türkiye olmak üzere tüm devletlere şu çağrıları yaptı:
- “Çerkes Soykırımı ve Sürgünü” resmen tanınmalı,
- Çerkes halkının yaşadığı kayıplar için tazmin süreci başlatılmalı,
- Ön koşulsuz anavatana dönüş hakkı tanınmalı,
- Çerkes kimliği, dili ve kültürüne yönelik baskılar son bulmalı.
Basın açıklaması, “Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nde yaşamını yitirenleri bir kez daha saygıyla anıyoruz” sözleriyle sona erdi.