Burak Dalgın, TBMM Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada Türkiye ekonomisinin stagflasyon riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek kapsamlı uyarılarda bulundu. İYİ Parti Ekonomi Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı olan Dalgın, hem küresel gelişmelerin hem de mevcut ekonomi politikalarının riskleri artırdığını söyledi.
“Stagflasyon riskiyle karşı karşıyayız”
Konuşmasına “Sizleri stagflasyon riskine karşı uyarmak için huzurunuzdayım” diyerek başlayan Dalgın, stagflasyonu şu sözlerle tanımladı:
“Aynı anda hem enflasyonun yüksek olması hem de ekonominin durgunluğa girmesi demek; karşı karşıya kaldığımız risk budur.”
İran’daki gelişmelerin yalnızca jeopolitik değil, aynı zamanda ekonomik bir risk olduğunu vurgulayan Dalgın, fiyat şoklarının tedarik ve üretim krizlerine dönüşebileceğini belirtti.
“Hürmüz Boğazı’ndaki kriz küresel domino etkisi yarattı”
Hürmüz Boğazı üzerinden geçen gemi trafiğindeki düşüşe dikkat çeken Dalgın, küresel etkileri şöyle sıraladı:
- Asya’da LNG stokları hızla azalıyor
- Hindistan’da mutfak gazı ve gübre tedarikinde sorun yaşanıyor
- Enerji kıtlığı riski Avrupa’ya doğru yayılıyor
“Türkiye en riskli 10 ülke arasında”
Dalgın, uluslararası değerlendirmelere göre Türkiye’nin hem enerji hem de gıda güvenliği açısından en kırılgan ülkelerden biri olduğunu belirtti:
“Dünyada hem enerji hem de gıda güvenliğinde en riskli 10 ülkeden bir tanesi Türkiye.”
Son bir haftada gübre fiyatlarında yüzde 30 artış yaşandığını vurgulayan Dalgın, bunun özellikle ekim döneminde ciddi risk oluşturduğunu ifade etti.
Enerji faturası ve enflasyon uyarısı
Enerji ithalatına ilişkin öngörülerin hızla bozulduğunu belirten Dalgın, şu değerlendirmede bulundu:
- Enerji ithalatı 63 milyar dolar olarak hesaplanmıştı
- Bu rakamın 100 milyar doları aşma ihtimali var
- Petrol 100 dolar seviyesine çıkarsa enflasyon 4 puan artabilir
- Cari açık ikiye katlanabilir
“Finansal göstergeler alarm veriyor”
Ekonomik programın sonuçlarını eleştiren Dalgın, piyasa göstergelerinin resmi söylemlerle çeliştiğini söyledi:
“İki yıllık tahvil faizi yüzde 40’ın üzerinde. Piyasa ‘tek haneye inecek enflasyonu unutun’ diyor. Türkiye hem yüksek enflasyon hem yüksek faiz sarmalına girmiş durumda.”
Son iki haftada yaşanan gelişmelere de dikkat çeken Dalgın:
- 12 milyar dolarlık “carry trade” çıkışı
- 5 milyar dolarlık tahvil satışı
- Risk priminde 38 baz puan artış
olduğunu belirtti.
“Üretemeyen Türkiye yaratan program”
Mevcut ekonomi modelini sert sözlerle eleştiren Dalgın, üretim ve istihdamdaki durgunluğa dikkat çekti:
“Tarım üretimi 2020 ile aynı, sanayi üretimi Covid dönemiyle aynı, istihdam yerinde sayıyor. Bu program Türkiye’yi üretmeyen bir yapıya sürüklüyor.”
Dalgın, dış kaynaklı maliyet şoklarının yalnızca faiz ve vergi politikalarıyla yönetilemeyeceğini vurguladı.
Çözüm önerilerini sıraladı
Konuşmasının sonunda çözüm önerilerini maddeler halinde sunan Dalgın, şu adımların atılması gerektiğini belirtti:
- Motorindeki vergi indiriminin pompaya yansıtılması
- Gübre desteğinin acilen devreye alınması
- Doğal gaz depolarının doldurulması
- Kritik medikal gazlar için envanter çıkarılması
- İmalat sanayisine girdi desteği verilmesi
- Turizmde “güvenli ülke” kampanyası başlatılması
- Ekonomik senaryoların şeffaf biçimde paylaşılması
“Stagflasyon kader değildir”
Konuşmasını net bir mesajla tamamlayan Dalgın, doğru politikalarla mevcut risklerin aşılabileceğini ifade etti:
“Stagflasyon kader değildir.”