ABD Ulusal İstihbarat Konseyi’nin (NIC) hazırladığı gizli bir raporda, İran’a yönelik kapsamlı bir askeri saldırının bile rejimi devirmesinin düşük ihtimal olduğu ve ülkedeki muhalefetin iktidarı ele geçirmesinin “olası görünmediği” uyarısında bulunulduğu bildirildi.
Washington Post gazetesinin, raporun içeriğine aşina üç kaynağa dayandırdığı haberine göre istihbarat değerlendirmesi, İsrail ve ABD’nin 28 Şubat’ta İran İslam Cumhuriyeti’ne düzenlediği saldırıdan yaklaşık bir hafta önce tamamlandı. Değerlendirmede İran rejiminin küçük ve büyük ölçekli saldırılar karşısında nasıl tepki vereceğine ilişkin çeşitli senaryolar incelendi.
Rapora göre, geniş çaplı bir askeri kampanya yürütülse bile İran’daki siyasi sistemin tamamen çökmesi ve muhalif güçlerin yönetimi ele geçirmesi düşük bir ihtimal olarak değerlendirildi.
Beyaz Saray’dan raporla ilgili yorum yok
Haberde, Beyaz Saray’ın, ABD Başkanı Donald Trump’ın saldırı emrini vermeden önce söz konusu istihbarat değerlendirmesi hakkında bilgilendirilip bilgilendirilmediği konusunda yorum yapmayı reddettiği belirtildi.
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly ise yaptığı açıklamada, ABD’nin askeri operasyonunun hedeflerini şu sözlerle açıkladı:
“Başkan Trump ve yönetimi, Destansı Öfke Operasyonu ile ilgili hedeflerini açıkça ortaya koydu: İran’ın balistik füze kapasitesini ve üretim altyapısını yok etmek, donanmasını etkisiz hale getirmek, vekil güçlerini silahlandırma yeteneğini ortadan kaldırmak ve nükleer silah edinmesini tamamen engellemek. İran rejimi kesinlikle eziliyor.”
Hamaney’in ölümü sonrası liderlik tartışması
Raporun gündeme gelmesi, İran’da yaşanan liderlik tartışmalarının ortasında gerçekleşti. İsrail’in düzenlediği bir hava saldırısında İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in öldüğü ve ülkenin yeni liderinin belirlenmesi sürecinin başladığı belirtiliyor.
Haftanın başlarında İsrail’in düzenlediği bir başka saldırı ise İran’ın yeni liderini belirlemekle görevli kurumun bulunduğu binayı hedef aldı. Bu süreçte Trump, Hamaney’in oğlu Müçteba Hamaney’in babasının yerine geçmesi ihtimalini “kabul edilemez” olarak nitelendirdi.
Trump, Perşembe günü NBC News’e verdiği röportajda ise İran’a yönelik yaklaşımını şu sözlerle ifade etti:
“İçeri girip her şeyi temizlemek istiyoruz.”
Trump ayrıca, ABD’nin başka ülkelerdeki rejimlere yönelik baskı politikalarını hatırlatarak, bu süreci daha önce Nicolás Maduro yönetimindeki Venezuela’ya karşı izlenen politikalarla karşılaştırdı.
Muhalefetin iktidarı ele geçirmesi “olası değil”
ABD istihbarat topluluğunun ortak değerlendirmesini yansıtan NIC raporunda, Hamaney’in ölümünden sonra dahi İran’da rejimin devamlılığını sağlamak için mevcut kurumsal protokollerin işletileceği öngörüldü.
Rapora göre İran’daki muhalif hareketlerin kısa vadede yönetimi ele geçirmesi “olası görünmüyor”.
Kara harekâtı senaryosu değerlendirilmedi
Washington Post’un haberine göre rapor, ABD kara kuvvetlerinin İran’a gönderilmesi ya da bölgesel milis güçlerin büyük çaplı saldırılar düzenlemesi gibi senaryoları kapsamlı biçimde ele almadı.
Ancak NBC News’e konuşan kaynaklara göre Trump, İran’a sınırlı bir kara kuvveti gönderilmesi fikrine özel ilgi duyuyor. Kaynaklar, başkanın geniş çaplı bir işgal planından söz etmediğini, bunun yerine belirli stratejik hedeflere yönelik sınırlı operasyonlar için küçük bir ABD kuvveti gönderme ihtimalini değerlendirdiğini belirtiyor. Bununla birlikte Trump’ın bu konuda henüz nihai bir karar vermediği ifade ediliyor.
İran’dan füze ve İHA saldırıları
İran’a yakınlığıyla bilinen Fars News Agency’e konuşan askeri bir kaynağa göre, savaşın başlangıcından bu yana İran tarafından İsrail ve bölgedeki hedeflere 500’den fazla balistik ve seyir füzesi ile 2 binden fazla insansız hava aracı fırlatıldı. Ancak bu rakamların bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanamadığı belirtiliyor.
Öte yandan İsrail ve ABD’li askeri yetkililer, hava saldırılarının İran’ın füze kapasitesine ciddi zarar verdiğini savunuyor. Yetkililer, önümüzdeki günlerde saldırıların daha da yoğunlaştırılabileceği uyarısında bulundu.