Adana'nın Yumurtalık ilçesinde faaliyet gösteren balıkçıların, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Petrol Boru Hattı Konsorsiyumu'na karşı açtığı davada 20. yıla girildi. Balıkçıların gönüllü avukatı İsmail Hakkı Atal, davanın iki on yılı bulan yargılama sürecinin çevre hakkı, çalışma özgürlüğü ve adalet sistemine ilişkin önemli tartışmaları gündeme getirdiğini belirtti.
İngiliz BP, Azerbaycan SOCAR, Amerikan Texaco, İtalyan ENI ve Fransız Total şirketlerinden oluşan BTC Konsorsiyumu'na karşı Yumurtalıklı balıkçılar tarafından 24 Nisan 2006 tarihinde açılan davanın ilk duruşması 13 Temmuz 2006'da görülmüştü. Aradan geçen 20 yıl boyunca çok sayıda duruşmanın yapıldığı dava, 3 Haziran 2026 tarihindeki son duruşmayla birlikte üçüncü on yılın eşiğine ulaştı.
Balıkçılar adına açıklama yapan gönüllü avukat İsmail Hakkı Atal, BTC terminali nedeniyle balıkçıların av sahalarının daraltıldığını, denizdeki faaliyet alanlarının kısıtlandığını ve bunun çalışma özgürlüğü ile mülkiyet haklarını olumsuz etkilediğini savundu.
"Keşif 28 Kez Ertelendi"
Atal'ın açıklamasına göre, davanın en dikkat çekici aşamalarından biri keşif süreci oldu. Yumurtalık Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülen davada keşif işleminin 28 kez ertelendiğini belirten Atal, ancak 2013 yılında BTC terminali üzerinde keşif yapılabildiğini ifade etti.
Keşif sonrasında hazırlanan bilirkişi raporunda, BTC faaliyetlerinin deniz ekosistemi üzerinde olumsuz etkiler yarattığı ve deniz kirliliğine bağlı olarak balık popülasyonunun zarar gördüğü yönünde tespitlerin bulunduğunu ileri süren Atal, buna rağmen davanın 22 Kasım 2013 tarihinde reddedildiğini söyledi.
Atal, keşfi gerçekleştiren hakimin karar duruşmasından kısa süre önce görev yerinin değiştirildiğini, yerine atanan hakimin bilirkişi raporuna rağmen davayı reddettiğini iddia etti.
Yargıtay Bozma Kararı Vermişti
Yerel mahkemenin ret kararının ardından dosya temyize taşındı. Atal'ın verdiği bilgilere göre, Yargıtay 9 Haziran 2015 tarihinde yerel mahkemenin kararını bozdu. Ancak davanın halen sonuçlandırılamamış olması, balıkçılar tarafından yargılamanın uzunluğu açısından eleştiriliyor.
"Balıkçıların Bir Kısmı Yaşamını Yitirdi"
Davanın açıldığı dönemde 82 balıkçının taraf olduğunu belirten Atal, aradan geçen 20 yılda bu balıkçılardan 20'sinin kanser veya kalp krizi nedeniyle yaşamını yitirdiğini söyledi.
Açıklamada, Yumurtalık'ta faaliyet gösteren sanayi tesisleri ve enerji yatırımlarının çevre ve halk sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin daha önce açılan davalara da atıf yapıldı. Atal, bölgedeki çevresel kirliliğin sağlık sorunlarıyla bağlantılı olduğunu savunurken, bu konuda çeşitli dava dosyalarında bilimsel veriler ve resmi istatistiklerin gündeme getirildiğini ifade etti.
İsrail'e Petrol Sevkiyatı Tartışması
Açıklamada ayrıca BTC terminalinden yılda yaklaşık 50 milyon ton ham petrol taşıyan tankerler aracılığıyla İsrail'e de petrol sevkiyatı yapıldığı iddia edildi. Bu durumun hükümetin dış politika söylemleriyle çeliştiğini öne süren Atal, petrol sevkiyatlarının bölgesel çatışmalar bağlamında da değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
"Mücadelemiz Sürecek"
Yumurtalıklı balıkçılar adına yapılan açıklamada, çevre ve yaşam alanlarının korunmasına yönelik hukuki mücadelenin devam edeceği vurgulandı.
Gönüllü avukat İsmail Hakkı Atal, "Mücadelenin kendisi kazanımdır" diyerek, küresel enerji şirketlerine ve çevreyi tehdit ettiğini düşündükleri projelere karşı hukuki girişimlerini sürdüreceklerini ifade etti.
20 yıldır devam eden dava, Türkiye'de çevre hukuku, enerji yatırımları ve adil yargılanma tartışmalarının en uzun soluklu örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.