İran’da Nobel Barış Ödülü sahibi insan hakları savunucusu Narges Mohammadi, “suç işlemek amacıyla toplanma ve örgütlenme” ile “propaganda faaliyetleri” suçlamalarıyla toplamda 6 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Mohammadi’ye ayrıca yurtdışı yasağı ve iki yıl iç sürgün cezası verildi.
İran’da bir mahkeme, Nobel Barış Ödülü sahibi insan hakları savunucusu Narges Mohammadi’yi 6 yıl hapis cezasına mahkûm etti. Mohammadi’nin avukatı Mostafa Nili, pazar günü AFP’ye yaptığı açıklamada, müvekkilinin “suç işlemek amacıyla toplanma ve örgütlenme” suçlamasıyla 6 yıl hapis cezası aldığını bildirdi.
Karara göre Mohammadi’ye ayrıca iki yıl yurtdışına çıkış yasağı getirildi. Bununla da sınırlı kalmayan mahkeme, Mohammadi’yi “propaganda faaliyetleri” gerekçesiyle 1,5 yıl ek hapis cezasına çarptırdı ve iki yıl süreyle Doğu Horasan eyaletine bağlı Hüsf (Khosf) kentine sürgün edilmesine hükmetti. İran yasalarına göre hapis cezaları eş zamanlı olarak infaz edilecek.
Sağlık Durumu Endişe Yaratıyor
Avukat Nili, Mohammadi’nin ciddi sağlık sorunları bulunduğunu hatırlatarak, tedavi olabilmesi için geçici olarak kefaletle serbest bırakılmasını umut ettiklerini söyledi. Nili, müvekkiliyle tutuklanmasından yaklaşık iki ay sonra ilk kez kısa süreli görüşebildiğini, yargılama sürecinden ise kendilerine önceden bilgi verilmediğini ifade etti.
Fransa’daki avukatı Chirinne Ardakani de davanın “adil yargılanma ilkelerinden uzak” yürütüldüğünü belirterek, kararın kesin olmadığını ve temyiz edilebileceğini vurguladı.
Uzun Yıllardır Baskı Altında
53 yaşındaki Mohammadi, son 25 yıldır İran’daki idam cezalarına, zorunlu başörtüsü uygulamasına ve sistematik insan hakları ihlallerine karşı yürüttüğü mücadele nedeniyle defalarca yargılandı ve hapsedildi. Son on yılın büyük bölümünü cezaevinde geçiren Mohammadi, Paris’te yaşayan ikiz çocuklarını 2015’ten bu yana göremedi.
Aralık 2024’te, avukatlarının aktardığına göre tümör alınması ve kemik nakli ameliyatı sonrası sağlık durumu gerekçesiyle geçici olarak serbest bırakılmış, ancak geçen yılın büyük bölümünde cezaevi dışında olmasına rağmen açıklamalarını ve eleştirilerini sürdürmüştü. Avukatları, bu süreçte yeniden tutuklanma riskinin her zaman bulunduğunu dile getirmişti.
Mohammadi, 12 Aralık’ta kuzeydoğudaki Meşhed kentinde, hayatını kaybeden bir avukatı anma töreninde yaptığı konuşmanın ardından diğer aktivistlerle birlikte gözaltına alındı.
Cezaevinde de Mücadeleyi Sürdürdü
Cezaevinde bulunduğu dönemlerde de sessiz kalmayan Mohammadi, hapishane avlusunda protestolar düzenledi, açlık grevlerine katıldı. Daha önce 2015–2020 yılları arasında “yasadışı örgüt kurmak ve yönetmek” suçlamasıyla hapsedilen Mohammadi, bu süreçte İran’da idam cezasının kaldırılması için yürütülen kampanyaların önde gelen isimlerinden biri oldu.
Nobel Barış Ödülü’nü Cezaevinde Kazandı
1972’de Zencan kentinde doğan Mohammadi, fizik eğitimi aldı; mühendislik kariyerinin yanı sıra reformist basın organlarında gazetecilik yaptı. 2000’li yıllarda, 2003 Nobel Barış Ödülü sahibi Şirin Ebadi tarafından kurulan İnsan Hakları Savunucuları Merkezine katıldı ve halen örgütün başkan yardımcılığı görevini yürütüyor.
Mohammadi, 2023 Nobel Barış Ödülü’nü, özellikle İran’daki idam cezasına karşı yürüttüğü mücadele nedeniyle kazandı. Ödülü, cezaevinde olduğu için çocukları onun adına teslim aldı.
Uluslararası Tepkiler Bekleniyor
Uluslararası insan hakları örgütleri, Mohammadi’ye verilen cezanın ifade özgürlüğü ve insan hakları savunucularına yönelik baskıların yeni bir örneği olduğunu belirtiyor. Uluslararası Af Örgütü başta olmak üzere birçok kuruluş, İran’ın Çin’den sonra dünyada en fazla idam cezası uygulayan ülkelerden biri olduğuna dikkat çekiyor.
Narges Mohammadi’ye verilen cezanın, İran’da insan hakları mücadelesi ve ifade özgürlüğü üzerindeki baskıların seyrini yeniden dünya gündemine taşıması bekleniyor.