Rapora göre yoksulluk, başörtüsü yasakları, Filistinli sporculara yönelik kısıtlamalar, ayrımcı uygunluk kuralları ve yönetimde temsil eksikliği, milyonlarca kişinin spora katılımını sınırlıyor. CENEVRE - Birleşmiş Milletler’in çağdaş ırkçılık, ırk ayrımcılığı, yabancı düşmanlığı ve ilgili hoşgörüsüzlük biçimleri Özel Raportörü Ashwini K.P., İnsan Hakları Konseyi’ne sunduğu yeni raporda, ırkçılığın küresel sporun birçok düzeyinde belirleyici olmaya devam ettiğini bildirdi. “Racism and sport” başlıklı raporda, sporun eşitlik, çeşitlilik ve dayanışmayı güçlendirme potansiyeline rağmen, mevcut yapısıyla çoğu zaman daha geniş toplumsal eşitsizlikleri yeniden ürettiği vurgulandı. Spora erişim gelirle başlıyor Rapora göre tesislere, ekipmana, antrenörlüğe, ulaşıma ve uygun beslenmeye erişim eksikliği, özellikle düşük gelirli ailelerden gelen çocukların spora başlamasını zorlaştırıyor. Bu engellerin ırk bakımından “tarafsız” olmadığı belirtilen raporda, yoksulluğun birçok ülkede sömürgecilik, tarihsel sömürü, kast baskısı ve yapısal ayrımcılıkla iç içe geçtiği kaydedildi. Yüksek maliyetli spor dallarında bu eşitsizlik daha görünür hale geliyor. Tenis, yüzme, golf, kış sporları, bisiklet, motor sporları ve binicilik gibi alanlarda düşük gelirli ve ırksallaştırılmış topluluklardan gelen çocukların spora erişimi daha sınırlı kalıyor. Filistinli sporcular için hareket alanı daralıyor Rapor, çatışma ve işgal koşullarının da spora katılımı ağır biçimde etkilediğini ortaya koydu. İşgal altındaki Filistin topraklarında hareket ve seyahat özgürlüğüne getirilen kısıtlamaların, sporcuların ulusal ve uluslararası müsabakalara katılımını neredeyse imkansız hale getirdiği belirtildi. Gazze’de spor kulüpleri, stadyumlar, gençlik merkezleri ve oyun alanlarının zarar gördüğü veya yok edildiği aktarılan raporda, bunun Filistinliler üzerinde orantısız etki yarattığı ifade edildi. Başörtüsü yasakları ayrımcılık örneği BM raporunda, Fransa’daki bazı spor federasyonlarının Müslüman kadınların başörtüsüyle futbol ve basketbol oynamasını yasaklaması, ayrımcı uygunluk kurallarına örnek gösterildi. Rapora göre bu yasaklar, Müslüman kadınları spora katılma hakkı ile din ve ifade özgürlüğü arasında seçim yapmaya zorluyor. Ayrıca yerel ve ulusal düzeyde dışlanan sporcuların uluslararası spor kariyerine ulaşması da fiilen engellenebiliyor. Uygunluk kuralları eşitsiz sonuçlar doğuruyor Raporda, Dünya Atletizm Federasyonu’nun protez kullanan sporculara ilişkin kuralları ve testosteron düzenlemeleri de eleştirildi. Protez kullanan siyah atlet Blake Leeper örneğinde, kullanılan ölçüm formüllerinin siyah sporcular aleyhine sonuçlar doğurabileceği belirtildi. Testosteron düzenlemelerinin ise özellikle Sahra Altı Afrika ve Güney Asya’dan kadın sporcuları orantısız etkilediği vurgulandı. Özel Raportör, bu tür kuralların insan hakları standartlarıyla uyumlu, şeffaf ve katılımcı süreçlerle hazırlanması gerektiğini bildirdi. Spor yönetiminde temsil sorunu Rapora göre ırksallaştırılmış gruplar, spor yönetiminde ciddi biçimde eksik temsil ediliyor. Bu durum, ayrımcılıkla mücadele politikalarının zayıf kalmasına ve karar alma süreçlerinin tek taraflı işlemesine yol açıyor. İngiltere ve Galler’de krikette Güney Asyalı ve siyah sporcuların amatör düzeyde önemli varlığına rağmen üst düzey yönetimde düşük oranda temsil edilmesi bu duruma örnek gösterildi. Raporda ayrıca Lewis Hamilton’ın öncülüğünde kurulan Hamilton Komisyonu’na atıf yapılarak, motor sporlarında siyahların ve diğer ırksallaştırılmış grupların liderlik, teknik ve mühendislik pozisyonlarında çok sınırlı yer bulduğu belirtildi. Irkçı saldırılar dijital ortamda büyüyor Raporda, sporculara yönelik ırkçı saldırıların sosyal medya aracılığıyla daha hızlı ve geniş ölçekte yayıldığına dikkat çekildi. Bukayo Saka, Marcus Rashford ve Jadon Sancho’nun Euro 2020 finali sonrası maruz kaldığı ırkçı saldırılar ile Vinicius Junior’a yönelen ırkçı istismar örnek olarak anıldı. Özel Raportör, çevrim içi nefretin sporcuların ruh sağlığı üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğini, ayrıca cezasızlık algısını güçlendirdiğini belirtti. BM’den devletlere ve federasyonlara çağrı Rapor, devletlere sporda ırkçılığa ilişkin ayrıştırılmış veri toplama, spor altyapısına yatırım yapma, çocuklar ve gençler için eşit erişimi güvence altına alma ve ayrımcılığa uğrayanlar için etkili başvuru yolları oluşturma çağrısı yaptı. Spor yönetim organlarından ise ayrımcı etkiler doğurabilecek uygunluk kurallarını gözden geçirmeleri, şikayet mekanizmalarını bağımsızlaştırmaları ve sembolik tepkilerin ötesine geçen yapısal politikalar geliştirmeleri istendi. Rapora göre sporda ırkçılıkla mücadele, yalnızca sahadaki tekil olaylara ceza vermekle sınırlı kalamaz. Gerçek eşitlik için fırsatların, kaynakların, temsilin ve karar alma gücünün yeniden düzenlenmesi gerekiyor.