İki kilogram (kg) ağırlığında bir bilgisayar üretmenin inanılmaz miktarda 800 kg ham madde gerektirdiğini biliyor muydunuz? Ya da bitcoinler için veri madenciliği için gereken enerjinin geçen yıl 121 teravata ulaştığını - çoğu küçük ülkenin tükettiği miktardan daha fazla olduğunu?

Bunlar, Birleşmiş Milletler Ticaret Ajansı UNCTAD'ın dijital ekonomiye ilişkin yeni raporunun endişe verici bulgularından sadece birkaçı. Raporda , gelişen sektörün olumsuz çevresel etkisinin daha ciddiye alınması ve yenilenebilir enerjiye yapılan yatırımlarla yavaşlatılması gerektiği vurgulanıyor.

UNCTAD Başkanı Rebeca Grynspan, Yapay zeka, kripto para, kripto para madenciliği gibi teknolojilerin yükselişi enerji tüketimini önemli ölçüde artırdı” dedi.

Güç çılgınlığı

UNCTAD Genel Sekreteri Cenevre'de gazetecilere yaptığı açıklamada, "Örneğin Bitcoin madenciliğinin enerji tüketimi 2015-2020 yılları arasında 34 kat artarak yaklaşık 121 terawatt saate ulaştı... Bitcoin madenciliğinin enerji tüketimi, Belçika veya Finlandiya'nın bir yılda tükettiğinden daha fazla" dedi.

Grynspan; "Bugün yaklaşık 5,4 milyar insan interneti kullanıyor ve küresel dijital ekonomi, birçok kişi için bariz avantajlarla birlikte patlama yaşıyor. Sadece değer açısından, 43 ülkedeki işletme e-ticaret satışları 2016'da 17 trilyon dolardan 2022'de 27 trilyon dolara çıktı."

ÇEVRE DERNEĞİ’NDEN ÇEVREDEN GELEN SESLER KONSERİ ÇEVRE DERNEĞİ’NDEN ÇEVREDEN GELEN SESLER KONSERİ

“Dijital teknolojilerin kağıt kullanımını nasıl azaltabileceği, enerji verimliliğini nasıl artırabileceği ve ulaşım, inşaat, tarım ve enerji sektörlerinde sera gazı emisyonlarının azaltılmasına nasıl yardımcı olabileceği hakkında çok konuşuyoruz.

"Ancak olumsuz tarafları çok fazla konuşulmuyor" diyen yazar, dijitalleşmenin "son derece materyalist" olduğunu ve bunun yanı sıra büyük miktarda karbon açısından zengin elektrik gerektirdiğini vurguladı.

Çevreye yönelik bu tehdide karşı koymak ve eşitlikçi ve çevreye duyarlı bir dijital ekonomiyi desteklemek amacıyla UNCTAD'ın  2024 Dijital Ekonomi Raporu , cep telefonları da dahil olmak üzere elektronik cihazların yapımında kullanılan değerli mineralleri ve su gibi diğer hayati doğal kaynakları kapsayan politika önerileri sunuyor.

Veri merkezlerinin enerjiye olan açlığı

UNCTAD'a göre, 2022'de küresel veri merkezleri 460 terawatt saat tüketti, bu da ABD'deki 42 milyon evin bir yılda kullandığı güce eşdeğer. Bu rakamın 2026'ya kadar iki katına çıkması bekleniyor .

BM kuruluşu ayrıca dijital sektörün , hava taşımacılığı ve nakliye sektörlerine benzer şekilde küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 1,5 ila 3,2'sinden sorumlu olduğu tahminlerini aktarıyor.

2018-2022 yılları arasında 13 büyük veri merkezi operatörünün elektrik tüketimi iki katından fazla arttı ve bu durum, bu teknolojilerin enerji ve su ayak izlerinin ele alınmasına yönelik acil ihtiyacı ortaya koydu.

“Google, 2022'de veri merkezleri ve ofislerindeki toplam su tüketiminin 5,6 milyar galon (yaklaşık 21,2 milyon metreküp) olduğunu açıkladı. Aynı yıl Microsoft, su tüketiminin 6,4 milyon metreküp olduğunu bildirdi,” dedi Bayan Grynspan ve bu tür tesislerdeki su tüketiminin son zamanlarda birkaç ülkedeki yerel topluluklar arasında gerginliği körüklediğini ekledi.

Microsoft'a göre yalnızca ChatGPT-3 eğitimi için yaklaşık 700.000 litre temiz, tatlı su gerekiyor, diye belirtti UNCTAD başkanı.

E-ticaret ve e-atıkta artış

Raporda, e-ticaretin 2000 yılında 100 milyondan az olan çevrimiçi alışverişçi sayısının 2021 yılında 2,3 milyara çıkmasıyla birlikte artış gösterdiği belirtiliyor. Bu artış, 2010'dan 2022'ye kadar dijitalle ilgili atıklarda %30'luk bir artışa yol açarak küresel çapta 10,5 milyon tona ulaştı.

UNCTAD Genel Sekreteri, "Dijital atık yönetimi yetersiz kalmaya devam ediyor. Bu, yarattığı kirlilik ve çevre üzerindeki etkisi göz önüne alındığında büyük bir endişe kaynağı" dedi.

Raporda, gelişmiş ülkelerde kişi başına 3,25 kg dijital atık üretilirken, gelişmekte olan ülkelerde bu miktarın 1 kg'dan az, en az gelişmiş ülkelerde ise yalnızca 0,21 kg olduğu belirtiliyor. Bu da dijitalleşmenin getirdiği faydaların eşitsiz dağılımının bir başka göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Kritik mineraller

Raporun yazarları, Dünya Bankası'nın, dijitalleşme için gerekli olan grafit, lityum ve kobalt gibi minerallere olan talebin 2050 yılına kadar yüzde 500 oranında artabileceğini tahmin ettiğini söylüyor.

Gelişmekte olan ülkeler, geçiş mineralleri ve metalleri için küresel tedarik zincirinde merkezi bir rol oynuyor ve bu mineraller birkaç bölgede yoğunlaşmış durumda.

Örneğin, düşük karbonlu ve dijital teknolojilere küresel geçiş için elzem olan Afrika'nın geniş mineral yatakları arasında sürdürülebilir bir enerji geleceği için hayati önem taşıyan kobalt, bakır ve lityum yer alıyor.

Kıta, dünya kobaltının yüzde 55'ini, manganezin yüzde 47,65'ini, doğal grafitin yüzde 21,6'sını, bakırın yüzde 5,9'unu, nikelin yüzde 5,6'sını ve lityumun yüzde 1'ini içeren önemli rezervlere sahiptir.

Gelişim fırsatları

"Kritik minerallere olan artan talep, kaynak açısından zengin gelişmekte olan ülkelere çıkarılan minerallere daha fazla değer katma, ekonomilerini çeşitlendirme ve kalkınmalarını artırma fırsatı sunuyor. Ancak teknoloji transfer edilmeli ve çevre ve iklim değişikliği hedefleriyle uyumlu olmak için daha verimli olmalı," dedi Genel Sekreter Grynspan.

Mevcut küresel krizler, sınırlı mali alan, yavaş büyüme ve yüksek borç ortamında, gelişmekte olan ülkelerin bu fırsatı yerel işleme ve üretim yoluyla en üst düzeye çıkarmaları gerektiğini öne süren rapor yazarları, bunun küresel dijital ekonominin daha büyük bir payını güvence altına almalarına, hükümet gelirleri elde etmelerine, kalkınmayı finanse etmelerine, emtia bağımlılığının üstesinden gelmelerine, iş yaratmalarına ve yaşam standartlarını yükseltmelerine yardımcı olacağını belirtiyor.

Raporda , temiz enerji  ürünlerine yönelik küresel talebin artmasının Latin Amerika'ya doğrudan yabancı yatırımı yönlendirdiği ve son iki yılda bölgedeki yeşil alan proje değerinin yüzde 23'ünü oluşturduğu belirtiliyor.

Başarı faktörleri

UNCTAD, dijital büyümeyi daha sürdürülebilir kılmak için yeni iş modelleri ve güçlü politikalar öneriyor. BM ticaret ve kalkınma uzmanlarının dünyaya yönelik açık önerileri şunlardır:

- Atıkları ve çevresel zararları azaltmak için dijital materyallerin geri dönüştürülmesine, yeniden kullanılmasına ve kurtarılmasına odaklanan dairesel ekonomi modellerini kullanmak ;

Hammaddeleri daha verimli kullanmak ve genel kullanımı azaltmak için planlar oluşturarak kaynakları optimize etmek ;

Dijital teknolojilerin ekolojik etkisini azaltmak için düzenlemeleri güçlendirmek , daha sıkı çevre standartları ve kuralları yürürlüğe koymak;

yenilenebilir enerjiye yatırım yapmak , enerji verimliliği sağlayan teknolojilerin ve sürdürülebilir dijital uygulamaların araştırma ve geliştirilmesini desteklemek;

Uluslararası işbirliğini teşvik etmek , ülkeleri dijital teknolojilere ve kaynaklara adil erişimi sağlamak ve küresel dijital atık ve kaynak çıkarma sorunlarını ele almak için birlikte çalışmaya teşvik etmek.

Rebeca Grynspan, "Dijital ekonomi, küresel büyüme ve gelişme fırsatlarının merkezinde yer alıyor, bu nedenle bizi kazan-kazan alanına taşıyacak uygulamaları hayata geçirmemiz gerekiyor; çevresel sürdürülebilirlik ve iklim değişikliğine ilişkin taahhütlerimiz gibi önemli hedeflerimize aykırı değil" diyerek sözlerini tamamladı.

Editör: Haber Merkezi