Nevroz Uysal Aslan, Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarını uygulama pratiğini ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında “umut hakkı”nın tanınmamasını Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı.
DEM Parti Şırnak Milletvekili Aslan, Akın Gürlek’in yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergelerinde, resmi olarak dile getirilen “AİHM kararlarının yüzde 90’ının uygulandığı” yönündeki söylemin gerçeği yansıtmadığını savundu.
“Asıl sorun öncü kararlarda”
Aslan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının genel kapanma oranlarının yüksek gösterildiğini ancak kişi özgürlüğü, ifade özgürlüğü ve siyasal faaliyet hakkı gibi alanlarda verilen öncü kararların önemli bir bölümünün uygulanmadığını belirtti.
Bu durumun Türkiye’nin hem Anayasa’nın 90’ıncı maddesi hem de Avrupa Konseyi yükümlülükleriyle çeliştiğini ifade etti.
“Umut hakkı yok sayılıyor”
Aslan, özellikle ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında “umut hakkı”nın tanınmamasına dikkat çekti. AİHM’in çeşitli kararlarında ihlal tespit edilmesine rağmen, mahpusların cezalarının belirli bir süreden sonra gözden geçirilmesini sağlayacak etkili bir mekanizmanın kurulmadığını vurguladı.
Bu infaz rejiminin insan onuruyla bağdaşmadığını savunan Aslan, “Umut hakkının olmadığı bir sistem, kişiyi yalnızca özgürlüğünden değil, geleceğinden de mahrum bırakır” değerlendirmesinde bulundu.
Siyasi davalara dikkat çekti
Aslan, Osman Kavala, Selahattin Demirtaş, Figen Yüksekdağ ve Aysel Tuğluk dosyaları üzerinden AİHM kararlarının uygulanmamasının siyasal sonuçlarına işaret etti.
Bu dosyalarda aynı olguların farklı gerekçelerle yeniden yargılama ve tutuklama konusu yapılmasının, yargının siyasal alanı daraltan bir araç haline getirildiğini gösterdiğini savundu.
Bakanlığa 6 başlıkta soru
Aslan’ın Adalet Bakanlığı’na yönelttiği sorular arasında şu başlıklar yer aldı:
- Ağırlaştırılmış müebbet cezalarında umut hakkını güvence altına alacak bir düzenleme olup olmadığı
- AİHM’in ihlal kararlarının uygulanmasına yönelik somut adımlar
- Bu kapsamda ceza infaz edilen kişi sayısı
- Siyasi davalarda AİHM kararlarının gereğinin yerine getirilip getirilmediği
- Aynı olgularla yeniden tutuklamayı önleyecek düzenleme olup olmadığı
- Öncü kararların uygulanmasına dair takvimlendirilmiş bir eylem planı hazırlanıp hazırlanmadığı
“Somut yol haritası açıklanmalı”
Aslan, Türkiye’de hukuk devleti krizinin yalnızca yeni ihlallerle değil, tespit edilmiş ihlallerin giderilmemesiyle de derinleştiğini belirterek, Adalet Bakanlığı’na çağrıda bulundu.
AİHM kararlarının uygulanması, “umut hakkı”nın tanınması ve siyasal davalarda özgürlük hakkının güvence altına alınması için kamuoyuna açık, somut ve takvimlendirilmiş bir yol haritası açıklanması gerektiğini ifade etti.
