DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, yüksek enflasyon koşullarında alacakların değer kaybını önlemeye yönelik önemli bir kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sundu.
Teklif, mevcut kanuni faiz sisteminin enflasyon karşısında yetersiz kaldığını ve alacaklıların ciddi hak kayıpları yaşadığını ortaya koyuyor. Özellikle mahkeme kararına bağlanmış alacakların uzun sürede ve nominal değer üzerinden ödenmesi, alacağın reel değerini düşürüyor.
AYM Kararları Düzenlemeye Dayanak Oldu
Teklifin gerekçesinde Anayasa Mahkemesi’nin son yıllarda verdiği kritik kararlara dikkat çekildi. Mahkeme, alacakların enflasyon karşısında erimesinin mülkiyet hakkını ihlal edebileceğini ve bireyler üzerinde aşırı yük oluşturduğunu vurgulamıştı.
Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Türkiye aleyhine verdiği kararlar da teklifin gerekçeleri arasında yer aldı.
Kanuni Faiz Enflasyona Bağlanıyor
Teklife göre, sözleşmede faiz oranı belirlenmemişse uygulanacak kanuni faiz artık sabit olmayacak. Bunun yerine:
- Faiz oranı, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) aylık değişim oranlarına göre belirlenecek.
- Böylece alacakların enflasyon karşısında korunması sağlanacak.
Bu düzenleme, temerrüt faizini de dolaylı olarak etkileyecek.
“Değer Koruma Farkı” Geliyor
Teklifin en dikkat çekici yeniliklerinden biri ise “değer koruma farkı” uygulaması.
Buna göre:
- Mahkeme kararıyla belirlenen alacaklar, ödeme tarihine kadar TÜFE üzerinden güncellenecek
- Ödenmiş faiz ve diğer kalemler bu tutardan düşülecek
- Kalan fark, ayrıca alacaklıya ödenecek
Bu fark, faiz olarak değil, alacağın gerçek değerini koruyan tamamlayıcı bir hak olarak tanımlanıyor.
Yeni Dava Açmaya Gerek Yok
Teklifte önemli bir kolaylık da yer alıyor:
- Değer koruma farkı için ayrıca dava açılmasına gerek olmayacak
- Mahkemeler ve icra daireleri, talep üzerine bu hesabı yapabilecek
Geçmiş Alacaklar da Kapsamda
Düzenleme yalnızca yeni alacakları değil:
- Henüz tamamen ödenmemiş mahkeme kararlarını da kapsayacak
- Böylece devam eden değer kaybının önüne geçilmesi hedefleniyor
Amaç: Alacaklıyı Enflasyona Karşı Korumak
Teklifin temel amacı, yüksek enflasyon koşullarında alacaklıların uğradığı reel kaybı önlemek ve hukuk sisteminde “etkili giderim” ilkesini güçlendirmek olarak ifade ediliyor.
