Mesleki Eğitim Merkezlerinde (MESEM) çalıştırılan çocukların yaşamını yitirmesini gündeme taşıyan sendika, Millî Eğitim Bakanlığı verilerine göre 37 çocuğun çalışırken hayatını kaybettiğini belirtti. Eğitim Sen, çocuk emeği sömürüsüne son verilmesini, okullarda ücretsiz bir öğün sağlıklı yemek ve temiz su sağlanmasını istedi.

Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen), 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü nedeniyle yaptığı yazılı açıklamada, çocukların yaşam, eğitim, sağlık ve güvenlik haklarının korunması için kamusal sorumlulukların yerine getirilmesi çağrısında bulundu.

Sendika, savaşlar, ekonomik kriz, yoksulluk, iklim krizi ve toplumsal eşitsizliklerin çocukların yaşam koşullarını ağırlaştırdığını belirterek özellikle çocuk işçiliği, eğitimden kopuş, yetersiz beslenme ve ayrımcılığın önlenmesi gerektiğini vurguladı.

“Çocuk hakları yalnızca sözleşmelerde kalmamalı”

Eğitim Sen, Birleşmiş Milletler tarafından 20 Kasım 1989'da kabul edilen Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin çocukların temel haklarının korunması açısından önemli bir uluslararası belge olduğunu hatırlattı.

Açıklamada, 196 devletin taraf olduğu sözleşmeyi onaylamayan tek ülkenin Amerika Birleşik Devletleri olduğu belirtildi.

Türkiye'nin sözleşmenin 17, 29 ve 30. maddelerine ilişkin çekincelerini sürdürmesine de dikkat çekilen açıklamada, bu çekincelerin özellikle farklı ana dillere ve kültürel kimliklere sahip çocukların hakları açısından sorun oluşturduğu savunuldu.

Sendika, Türkiye'nin sözleşmeye koyduğu çekinceleri kaldırmasını ve çocukların üstün yararını esas alan politikalar geliştirmesini istedi.

“Çocukların yaşamına yönelik tehditler artıyor”

Eğitim Sen, Türkiye'de çocukların karşı karşıya kaldığı hak ihlallerinin giderek ağırlaştığını belirterek çocuk yaşta evlilikler, cinsel istismar, çocuk işçiliği ve eğitimden uzaklaşma sorunlarını gündeme taşıdı.

Ekonomik koşulların özellikle dar gelirli ailelerin çocuklarını etkilediği belirtilen açıklamada, yoksulluğun çocukları erken yaşta çalışma hayatına yönlendirdiği ifade edildi.

Sendika, çocukların eğitim süreçlerinden koparılarak düşük ücretli iş gücü olarak kullanılmasının hem eğitim hakkını hem de sağlıklı gelişimlerini tehdit ettiğini vurguladı.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisinin çocuk işçi ölümlerine ilişkin verilerine de değinen Eğitim Sen, çalışma yaşamında çocukların karşı karşıya kaldığı tehlikelerin önlenmesi için etkili denetim mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini belirtti.

MESEM'lerde çocuk işçiliği: “37 çocuk çalışırken yaşamını yitirdi”

Açıklamanın en dikkat çekici bölümlerinden biri Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) uygulamalarına yönelik eleştiriler oldu.

Eğitim Sen, mesleki eğitim kapsamında işletmelere yönlendirilen çocukların haftanın büyük bölümünü iş yerlerinde geçirdiğini, bunun da örgün eğitim süreçlerini olumsuz etkilediğini savundu.

Sendika, MESEM kapsamındaki çocuk ve gençlerin bazı iş yerlerinde yeterli denetim ve güvenlik önlemleri olmadan çalıştırıldığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

“MESEM bünyesinde çalışan çocuk ve gençler staj adı altında denetimsiz, kontrolsüz, tehlikeli işlerde çalıştırılmaktadır.”

Eğitim Sen, açıklamasında Millî Eğitim Bakanlığı verilerine atıfta bulunarak MESEM uygulamaları kapsamında bugüne kadar 37 çocuğun çalışırken hayatını kaybettiğini bildirdi.

Bu rakam sendikanın açıklamasında yer alan bilgi olup, açıklamada verinin kapsadığı dönem ve ayrıntılı dökümü paylaşılmadı.

İş kazalarının tamamının kayıt altına alınmadığını da savunan sendika, çocuk işçiliğinin gerçek boyutlarının belirlenmesi için kapsamlı ve şeffaf veriler yayımlanması gerektiğini ifade etti.

“Mesleki eğitim adı altında çocuk emeği sömürüsüne son verilmeli”

Eğitim Sen, mesleki eğitim uygulamalarının çocukların eğitim hakkını ikinci plana ittiğini savunarak mevcut modelin yeniden değerlendirilmesini istedi.

Çocukların ucuz iş gücü olarak görülmesine karşı çıkan sendika, eğitim ile çalışma yaşamı arasındaki ilişkinin çocukların güvenliği ve gelişimi temelinde düzenlenmesi gerektiğini vurguladı.

Açıklamada, çocuk işçiliğini yaygınlaştırdığı savunulan uygulamalardan vazgeçilmesi ve çocukların nitelikli eğitimden eşit koşullarda yararlanmasının sağlanması çağrısı yapıldı.

“Okula aç giden çocuklardan başarı beklenemez”

Eğitim Sen'in açıklamasında çocukların beslenme sorununa da geniş yer verildi.

Yüksek gıda fiyatları ve yoksulluğun öğrencilerin sağlıklı beslenmesini zorlaştırdığı belirtilerek yeterli beslenmenin yalnızca ailelerin ekonomik koşullarına bırakılamayacağı ifade edildi.

Sendika, çocukların sağlıklı gelişimi açısından beslenmenin temel bir hak olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:

“Açlıkla mücadele eden bir öğrenciden ders başarısı beklemek gerçekçi olmadığı gibi, her çocuğun eğitim hakkından eşit koşullarda yararlanmasının ön koşulu da beslenme eşitsizliğinin giderilmesidir.”

Yetersiz ve dengesiz beslenmenin çocukların fiziksel gelişimini, bağışıklık sistemini, dikkat düzeyini ve öğrenme süreçlerini olumsuz etkileyebileceği hatırlatıldı.

Okullarda ücretsiz yemek ve temiz su çağrısı

Eğitim Sen, çocukların beslenme hakkının güvence altına alınması için tüm okullarda ücretsiz bir öğün sağlıklı yemek verilmesini istedi.

Sendika, öğrencilerin temiz ve içilebilir suya ücretsiz erişiminin de kamusal bir sorumluluk olduğunu belirtti.

Açıklamada, eğitimde fırsat eşitliğinin yalnızca derslik ve öğretmen sayısıyla sağlanamayacağına, öğrencilerin temel ihtiyaçlarının da karşılanması gerektiğine dikkat çekildi.

Eğitimde ayrımcılık ve ana dilde eğitim hakkı vurgusu

Eğitim Sen, farklı dil, kültür, inanç ve toplumsal geçmişlerden gelen çocukların eğitim hakkından eşit biçimde yararlanması gerektiğini belirtti.

Özellikle mülteci çocukların ve farklı kültürel kimliklere sahip öğrencilerin eğitim ortamlarında ayrımcılıkla karşılaşabildiği ifade edilen açıklamada, kapsayıcı eğitim politikalarının geliştirilmesi istendi.

Sendika ayrıca bilimsel ve laik eğitim ilkelerinin korunması gerektiğini savunarak müfredat ve ders materyallerinin çocukların gelişim ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanması çağrısında bulundu.

“Çocukları korumak devletin ve toplumun ortak sorumluluğudur”

Eğitim Sen, açıklamasının sonuç bölümünde çocukların şiddet, istismar ve sömürüden korunmasının ertelenemeyecek bir kamusal görev olduğunu vurguladı.

Çocukların ekonomik üretimin ucuz iş gücü olarak görülmemesi gerektiği belirtilerek her çocuğun güvenli, sağlıklı ve özgür koşullarda büyüme hakkına sahip olduğu ifade edildi.

Sendika, çocuk haklarının korunması için sosyal politikaların güçlendirilmesini, eğitimde eşitsizliklerin giderilmesini ve çocuk emeği sömürüsünün sona erdirilmesini istedi.

Eğitim Sen: “Çocukların hakları için mücadelemizi sürdüreceğiz”

Eğitim Sen, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü mesajını şu ifadelerle tamamladı:

“Her çocuğun yaşam, eğitim ve eşit bir geleceğe sahip olma hakkını savunuyoruz. Çocukların haklarına erişebildiği, seslerini özgürce duyurabildiği ve hiçbir çocuğun kendisini yalnız hissetmediği bir dünya için mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz.”

Sendika, çocukların haklarının yalnızca uluslararası sözleşmelerde tanınmasının yeterli olmadığını, bu hakların günlük yaşamda güvence altına alınması için somut kamusal politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.