TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Adana Şube Başkanı Hıdır Çak, İstanbul Maltepe’de 8 Ekim 2026 tarihinde meydana gelen bina çökmesine ilişkin açıklama yaptı. Çak, yapı güvenliğinin sürekli bir kamusal sorumluluk olduğunu vurgulayarak yurttaşların yaşadıkları, satın aldıkları veya kiraladıkları binalar hakkında güvenilir ve güncel bilgiye ulaşabilmesi gerektiğini belirtti.

Yedi katlı binanın üç katının çökmesi sonucu yaşamını yitiren yurttaşların yakınlarına başsağlığı dileyen Çak, olayın yapı güvenliğine ilişkin ihmallerin ve bilgi eksikliğinin ağır sonuçlarını yeniden gündeme getirdiğini ifade etti. Çökmenin nedenlerinin henüz kesinleşmediğini hatırlatan Çak, olayın bütün yönleriyle bilimsel ve teknik esaslara göre araştırılması gerektiğini söyledi.

Yurttaşlar yaşadıkları binanın durumunu öğrenemiyor

Çak, Maltepe’deki olayın, yurttaşların kullandıkları yapılar hakkında ne ölçüde bilgi sahibi olabildiği sorusunu yeniden gündeme taşıdığını belirtti.

Yapıların inşa sürecinden sonradan yapılan değişikliklere kadar pek çok bilginin yurttaşlar açısından erişilebilir olmadığını ifade eden Çak, şunları söyledi:

“Yurttaşlar, yaşadıkları binanın nasıl inşa edildiğini, ruhsat ve proje durumunu, sonradan herhangi bir müdahale yapılıp yapılmadığını ve yapı güvenliği açısından taşıdığı riskleri bilmiyor, öğrenemiyor.”

“Güvenli yapılarda yaşama, yaşam hakkının bir parçasıdır”

Güvenli yapılarda yaşamanın yaşam hakkının bir parçası olduğunu vurgulayan Çak, yapı güvenliği hakkında bilgi sahibi olmanın da barınma ve bilgi edinme haklarından ayrı düşünülemeyeceğini belirtti.

Bir binanın ruhsatlı inşa edilmiş olmasının, sonraki yıllarda ruhsat ve projeye aykırı değişiklikler yapılmadığı anlamına gelmediğine dikkat çeken Çak; kat ilaveleri, taşıyıcı sisteme müdahaleler, kullanım değişiklikleri ve kaçak eklentilerin yapı güvenliğini doğrudan etkileyebileceğini kaydetti.

Bu nedenle yalnızca binanın ilk yapıldığı tarihteki kayıtların yeterli olmadığını ifade eden Çak, yapının zaman içindeki bütün değişikliklerinin ve mevcut durumunun izlenebilir olması gerektiğini söyledi.

“Bilgi edinmek için bir binanın çökmesini beklememek gerekir”

Yapılara ilişkin kayıtların yalnızca kamu kurumlarının arşivlerinde tutulmasına ve bir olay yaşandığında gündeme gelmesine karşı çıkan Çak, şu ifadeleri kullandı:

“Daha da önemlisi, bu bilgiler yalnızca ilgili idarelerin arşivlerinde bulunan ve ancak bir olay yaşandığında açılan dosyalardan ibaret olmamalıdır. Yurttaşın yaşadığı evin yapı güvenliği konusunda bilgi sahibi olması için bir binanın çökmesini beklememek gerekir.”

Çak, yapı güvenliğine ilişkin bilgilerin erişilebilir, güvenilir ve şeffaf olması gerektiğini belirterek farklı kamu kurum ve kuruluşlarının elindeki verilerin bütünleşik bir dijital sistem üzerinden yurttaşların doğrudan erişimine açılmasını istedi.

Satış ve kiralamada yapının teknik durumu açıklanmalı

Konut ve işyerlerinin alım-satım ve kiralama süreçlerinde, yapı güvenliğine ilişkin bilgilerin yurttaşlara sunulmasının zorunlu hale getirilmesini isteyen Çak, yapının mevcut hukuki ve teknik durumunun açık ve anlaşılır biçimde paylaşılması gerektiğini vurguladı.

Her yapının ruhsat, proje, iskân, tadilat, kaçak yapı ve yapı güvenliğine ilişkin bilgilerinin güncel olarak tutulduğu kapsamlı bir yapı envanteri oluşturulması çağrısında bulunan Çak, özellikle eski yapı stokunun mevcut durumunun belirlenmesi gerektiğini ifade etti.

Ülke ve kent ölçeğindeki yapı envanteri çalışmalarının hızla tamamlanmasını isteyen Çak, riskli yapıların tespit ve güçlendirme süreçlerinin kamusal bir program çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini belirtti.

Kaçak katlar ve taşıyıcı sisteme müdahaleler etkin biçimde denetlenmeli

Çak, ruhsat ve projeye aykırı imalatlar ile sonradan yapılan kaçak kat ve eklentiler konusunda etkin denetim mekanizmalarının oluşturulmasını istedi.

Tespit edilen aykırılıkların yapı güvenliği üzerindeki etkisinin mutlaka mühendislik hizmetleriyle değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Çak, yapıların güvenliğinin yalnızca deprem sonrasında tartışılabilecek bir konu olmadığını söyledi.

Yapı güvenliğinin deprem, yangın, zemin sorunları, taşıyıcı sisteme müdahaleler ve kullanım değişiklikleri gibi pek çok başlıkla birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çekti.

“Yalnızca enkazı kaldırmak ve sorumluları aramakla yetinilemez”

Her bina çökmesinin ardından yalnızca enkazın kaldırılması ve sorumluların araştırılmasıyla yetinilemeyeceğini belirten Çak, kamusal sorumluluğun riskleri önceden belirlemek ve gerekli önlemleri almak olduğunu ifade etti.

Çak, açıklamasını şu çağrıyla tamamladı:

“Maltepe’de yaşanan olay tüm yönleriyle, bilimsel ve teknik esaslara dayalı biçimde araştırılmalı; binanın çökmesine neden olan tüm unsurlar ortaya çıkarılmalı ve sorumluları belirlenmelidir.”