Mülteci Paralimpik Takımı Paris'e doğru yola çıktı Mülteci Paralimpik Takımı Paris'e doğru yola çıktı

Libya'da işkence gören, kaçırılan ve "büyük ölçekte" satılan göçmen ve mültecilerin çaresiz durumu, Salı günü Cenevre'deki İnsan Hakları Konseyi'nin odak noktası oldu. BM Haklar Sorumlusu Volker Türk, uluslararası toplumu Kuzey Afrika ülkesiyle sığınmacılar ve göç konusunda imzalanan anlaşmayı durdurmayı değerlendirmeye çağırdı.

İnsan Hakları Yüksek Komiseri, Üye Devletlere yaptığı açıklamada, “İnsan ticareti, işkence, zorla çalıştırma, gasp, dayanılmaz gözaltı koşullarında açlığa mahkûm etme”nin “büyük ölçekte… cezasız bir şekilde” işlendiğini söyledi.

Libya'da "Kitlesel sınır dışı etmeler, çocuklar da dahil olmak üzere insan satışları"nın yaygın olduğunu belirten Türk, devlet ve devlet dışı aktörler arasındaki işbirliğinin devam ettiğini ve mağdurların "insanlıktan çıkarılmaya" maruz kaldığını vurguladı.

Yüksek Komiser, Libya yetkililerine, hareket halindeki binlerce savunmasız insana karşı işlenen suçları soruşturmaları çağrısında bulunurken, Mart ayında güneybatı Libya'da 65 göçmen olduğu tahmin edilen kişinin cesetlerinin bulunduğu bir toplu mezarın keşfedildiğini de vurguladı.

"Sanki bu yeterince korkunç değilmiş gibi, yakın zamanda Libya-Tunus sınırındaki çöl bölgesinde keşfedilen başka bir toplu mezarla ilgili haberleri takip ediyoruz... Ölenlerin yakınlarının gerçeği bilmeye hakkı var" dedi. 

Huzursuzluk hali

Yüksek Komiser ayrıca Avrupa Birliği ile Akdeniz'i geçerek Avrupa'ya ulaşmaya çalışan göçmenleri durdurmakla görevli Libya yetkilileri arasındaki uzun süredir devam eden düzenlemenin gözden geçirilmesini talep etti. Arama ve kurtarma operasyonlarına katılan bağımsız hak uzmanları ve yardım kuruluşları,  Libya Sahil Güvenliği'nin göçmen gemilerine veya yakınlarına ateş açma ve tekneleri devirmek için çarpma ve ardından kurtulanları Libya'ya geri gönderme gibi iddia edilen pervasız davranışlarına atıfta bulunarak düzenlemeyi sık sık eleştirdiler .

Sayın Türk, Nisan 2023'ten bu yana geçen 12 ayda Orta Akdeniz'i geçmeye çalışırken 2.400'den fazla kişinin öldüğünü veya kaybolduğunu, bunlardan 1.300'den fazlasının Libya'dan ayrıldığını kaydetti.

"Güvenlik ve onur arayışında olan insanların bu kadar tarifsiz koşullarda acı çekmesi ve ölmesi vicdansızlıktır," diye ısrar etti. "Tüm Devletlere, uluslararası hukuk uyarınca hayatları kurtarmak ve denizde ölümleri önlemek için ortak sorumluluğu hatırlatıyorum."

Sahra tehlikeleri

Yüksek Komiser ayrıca, BM'nin Akdeniz'de ölen göçmenlerin iki katı kadarının kumları geçmeye çalışırken öldüğü yönündeki yeni tahminlerinin ardından, Sahra Çölü üzerinden Libya'ya giden "çok sayıda göçmen ve mültecinin" ölümüyle ilgili olarak harekete geçilmesi çağrısında bulundu  .

Tıpkı bu çarpıcı bulguların, Sahel ve Sudan'daki yeni çatışmalar, iklim şokları ve Doğu ve Afrika Boynuzu'ndaki uzun süreli acil durumlar nedeniyle Sahra geçişini yapmaya çalışan insanların sayısının arttığını yansıtması gibi, Libya'daki göçmenler ve mülteciler için tehlikeler, ülkeyi 2011'de uzun süredir iktidarda olan Devlet Başkanı Muammer Kaddafi'nin devrilmesinden bu yana bölen devam eden siyasi istikrarsızlık ve çatışmaların ortasında geliyor.

Türk, "istikrarsız güvenlik durumu" nedeniyle BM hak gözlemcilerinin ülkenin güney ve doğu bölgelerine tam erişim sağlayamadığını, soruşturmacıların ülke genelindeki gözaltı merkezlerine ve diğer yerlere erişimlerinin de engellendiğini sözlerine ekledi.

Yargısız infazlar

Libya'da "keyfi tutuklamalar ve gözaltılar, zorla kaybetmeler ve gözaltıyla ilgili ihlallerde" yaşanan artışa dikkat çeken BM hak şefi, siyasi muhaliflerin ve muhalif seslerin hedef alınmaya devam edilmesi konusunda da endişelerini dile getirdi. "Rakamın daha yüksek olması ve tutuklamaların devam etmesi muhtemel olsa da, siyasi görüşlerini ifade etme haklarını barışçıl bir şekilde kullanan kişilerin en az 60 keyfi gözaltı vakasını doğruladık. Bazı vakalarda, gözaltının ardından yargısız infazlar gerçekleşti ," dedi ve 2011'de işlenen "ihlaller ve suistimaller" için hesap sorulmaması durumunun "bugün uzlaşının önündeki ciddi engellerden biri olmaya devam ettiğini ve çatışmanın itici gücü olarak hizmet ettiğini" vurguladı.

Fırtına Daniel'in kıyı kenti Derna'da binlerce kişinin ölümüne yol açan felaket niteliğindeki sellere neden olmasının üzerinden bir yıldan az bir süre geçti. Türk, ülkenin "derin bir güvensizlikle boğuştuğunu", sıradan Libyalıların ise "siyasi dışlanmayla birlikte ekonomik zorluklarla" karşı karşıya kaldığını savundu.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri, durumun düzeltilmesinin mümkün olduğunu vurgulayarak, "hak temelli, insan merkezli" bir geçiş adaleti ve uzlaşma süreci, sürdürülebilir bir siyasi çözüm, hukukun üstünlüğünün yeniden tesis edilmesi - insan hakları ihlallerinin hesap verebilirliği de dahil - ve birleşik, meşru kurumlar çağrısında bulundu.

Editör: Haber Merkezi