TMMOB Makina Mühendisleri Odası (MMO) Adana Şube Başkanı Kerem Şahin, İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 18 kişinin yaşamını yitirdiği patlamaya ilişkin açıklama yaptı. Hayatını kaybedenler arasında bir makina mühendisinin de bulunduğunu belirten Şahin, iş güvenliği konusunda karar yetkisi sınırlı olan mühendislerin ağır sorumluluklarla karşı karşıya bırakıldığını söyledi. Şahin, “Mühendislik, toplumun güvenliğine, insan yaşamına ve kamusal yarara karşı sorumluluk taşıyan bir meslektir” dedi.
İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda meydana gelen patlamanın ardından işçi sağlığı, iş güvenliği ve mühendislerin çalışma koşullarına ilişkin tartışmalar sürüyor.
TMMOB Makina Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Kerem Şahin, patlamada 18 kişinin yaşamını yitirdiğini, hayatını kaybedenler arasında bir makina mühendisinin de bulunduğunu belirterek, yaşananların yalnızca bir iş kazası olarak değerlendirilemeyeceğini ifade etti.
Şahin, işyerlerinde üretim kararlarını verenlerle bu kararların hukuki ve fiilî sonuçlarına katlanan çalışanlar arasındaki yetki ve sorumluluk dengesizliğine dikkat çekti.
“18 emekçi, 18 hayat, 18 yarım kalmış hikâye”
HABAŞ'taki patlamanın yalnızca teknik bir arıza veya münferit bir olay olarak ele alınamayacağını savunan Kerem Şahin, yaşanan ölümlerin arkasındaki çalışma ilişkilerinin sorgulanması gerektiğini belirtti.
Şahin, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Bir mühendis neden ölür, neden yargılanır? Bu nasıl bir düzen! İzmir HABAŞ'ta 18 insan hayatını kaybetti. 18 emekçi, 18 hayat, 18 yarım kalmış hikâye… Aralarında bir makina mühendisi de vardı.”
Makina Mühendisleri Odası Adana Şubesi olarak bu acıyı yalnızca bir iş kazası şeklinde değerlendirmediklerini belirten Şahin, sorunun yapısal boyutlarına işaret etti.
“Mühendisler düşük ücretlerle sınırsız sorumluluk üstlenmeye zorlanıyor”
Mühendislerin uzun yıllar süren üniversite eğitiminin ardından düşük ücretlerle çalışmak zorunda bırakıldığını ifade eden Şahin, mesleki bilgi ve sorumluluk ile çalışma koşulları arasında ciddi bir çelişki bulunduğunu söyledi.
Şahin, mühendislerin iş buldukları için şükretmelerinin beklendiğini, buna karşılık aldıkları ücretlerle orantısız sorumluluklar üstlenmek zorunda kaldıklarını dile getirdi.
Üretim hedefleri, yatırım kararları, bakım bütçeleri, personel sayısı ve iş güvenliği harcamalarının çoğu zaman işverenler tarafından belirlendiğine dikkat çeken Şahin, bu kararlarda belirleyici olmayan mühendislerin sonuçlardan sorumlu tutulabildiğini belirtti.
“Mühendis ya ölüyor ya da yargılanıyor”
İşyerlerindeki yetki ve sorumluluk dağılımını eleştiren Şahin, mühendislerin bir yandan iş güvenliği eksiklikleri nedeniyle yaşamlarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldığını, diğer yandan yaşanan ölümlerin ardından yargılanabildiğini ifade etti.
Şahin, şöyle konuştu:
“Mühendis, bir gün iş güvenliği koşullarının yetersiz olduğu bir fabrikada işçi arkadaşlarıyla birlikte hayatını kaybedebiliyor. Hayatta kalırsa, aynı sistemin içinde, yetkisi ve karar gücü çoğu zaman sınırlı olmasına rağmen, bir iş cinayetinin ardından sanık sandalyesinde oturabiliyor.”
Bu durumun çalışma yaşamındaki temel çelişkilerden biri olduğunu savunan Şahin, “Yani mühendis ya ölüyor ya da yargılanıyor!” dedi.
“Üretim ve bakım kararlarını kim veriyor?”
İş cinayetlerinin ardından yalnızca teknik sorumluların değil, işletmelerdeki bütün karar mekanizmalarının incelenmesi gerektiğini belirten Şahin, şu soruları yöneltti:
“Üretim kararlarını kim veriyor? Bakım bütçesini kim belirliyor? Yatırımı kim erteliyor? İşçi sayısını kim azaltıyor? İş güvenliği için ayrılması gereken kaynağı kim kısıyor? Bunları belirleyenlerle, bu kararların sonuçlarına katlananlar aynı insanlar mı?”
Şahin, ekonomik güç ve karar yetkisinin işletmelerin üst yönetiminde toplandığını, buna karşılık sorumluluğun çoğu zaman alt kademelerdeki çalışanlara yöneltildiğini savundu.
“Mühendislik bilgisi sermayenin kâr hedeflerine tabi kılınmamalı”
Mühendislerin yaşadığı sorunların yalnızca ücret düzeyiyle sınırlı olmadığını belirten Şahin, mühendislik bilgisinin üretim süreçlerinde nasıl kullanıldığının da tartışılması gerektiğini söyledi.
Şahin, “Mesele mühendislerin daha fazla ücret almasıyla da sınırlı değil. Mesele, mühendislik bilgisinin sermayenin kâr hedeflerine tabi kılınmasıdır. Mesele, insan hayatının üretim maliyetleri arasında bir kalem olarak görülmesidir” ifadelerini kullandı.
Mühendislerin mesleki bağımsızlığının ve kamusal sorumluluğunun korunması gerektiğini vurgulayan Şahin, mühendisliğin yalnızca işverenin talimatlarını uygulamakla sınırlandırılamayacağını dile getirdi.
“Mühendis yalnızca bir imza makamı değildir”
Kerem Şahin, mühendislik mesleğinin insan yaşamı ve toplum güvenliği açısından taşıdığı sorumluluğa dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
“Bir mühendis, yalnızca işverenin talimatlarını yerine getiren bir imza makamı değildir. Mühendislik, toplumun güvenliğine, insan yaşamına ve kamusal yarara karşı sorumluluk taşıyan bir meslektir.”
İş cinayetlerine ilişkin soruşturmalarda gerçek karar ve yetki zincirinin bütün yönleriyle ortaya çıkarılması gerektiğini belirten Şahin, hukuki ve idari sorumluluğun yalnızca unvanlara veya atılan imzalara göre belirlenmemesi gerektiğini ifade etti.
Şahin, “Hukuki ve idari sorumluluk, unvanlara göre değil, gerçek yetkiye, alınan kararlara ve ihmalin niteliğine göre belirlenmelidir” dedi.
“İş cinayetlerini üreten koşullar sorgulanmalı”
HABAŞ'ta yaşanan ölümlerin ardından yalnızca yas tutulmasının yeterli olmayacağını belirten Şahin, üretim koşullarının, çalışma ilişkilerinin ve denetim mekanizmalarının kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiğini söyledi.
İşçi sağlığı ve güvenliğinin üretim maliyetleri karşısında ikinci plana itilmesinin yeni facialara zemin hazırladığını savunan Şahin, şu ifadeleri kullandı:
“HABAŞ'ta hayatını kaybeden 18 insanın ardından geriye yalnızca yas tutmak yetmez. Bu ölümleri üreten koşulları, çalışma ilişkilerini ve denetim mekanizmalarını sorgulamak zorundayız.”
Şahin, insan yaşamının maliyet hesabının bir parçası haline getirildiği üretim anlayışının değiştirilmesi gerektiğini belirtti.
“İşçinin, mühendisin, teknikerin hayatı hiçbir şirketin kârından değersiz değildir”
Makina Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Kerem Şahin, açıklamasının sonunda işçilerin, mühendislerin, teknikerlerin ve ustaların yaşam hakkının korunması gerektiğini vurguladı.
Şahin, “Mühendis emeği sermayenin kârını büyütmek için değil, insanın yaşamını güzelleştirmek için vardır” diyerek sözlerini şöyle sürdürdü:
“İşçinin, mühendisin, teknikerin, ustanın; emeğiyle yaşayan herkesin hayatı, hiçbir şirketin kârından daha değersiz değildir.”
Şahin, açıklamasını HABAŞ'ta yaşamını yitirenleri anarak tamamladı:
“Bu düzeni sorgulamak, bu düzene itiraz etmek ve değiştirmeyi istemek bir tercih değil, insan hayatından yana olmanın gereğidir. Kaybettiğimiz 18 emekçiyi saygıyla anıyoruz. Unutmayacağız. Alışmayacağız. Susmayacağız.”
