Bazı okullarda kitap seti ücretlerinin 80 bin liraya kadar çıktığı, kimi fiyat artışlarının ise yüzde 60’ı aştığı belirtiliyor. Oysa mevzuat, özel okulların yalnızca kazanç sağlamak amacıyla faaliyet gösteremeyeceğini ve belirli hizmetlerde uygulanabilecek ücret artışlarını açıkça düzenliyor.

Yeni eğitim-öğretim yılı yaklaşırken özel okullarda velilerin karşı karşıya kaldığı maliyetler yeniden tartışma konusu oldu. Özellikle kitap setleri, yemek, kıyafet, kırtasiye ve etüt gibi hizmetlerdeki yüksek ücret artışları velilerin tepkisine neden oluyor.

Bazı özel okullarda yeni dönem için kitap setlerine 80 bin liraya varan ücretler talep edildiği, geçen yıla göre yüzde 50-60'ı aşan artışların yaşandığı belirtiliyor.

Ancak özel öğretim kurumlarının ücretlendirme uygulamalarına ilişkin mevzuatta önemli sınırlamalar bulunuyor.

Kanun: “Sadece kazanç sağlamak için faaliyet düzenlenemez”

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 12. maddesinde özel öğretim kurumlarının faaliyetlerine ilişkin temel ilke açık biçimde ortaya konuluyor.

Kanunda, “Kurumlar, faaliyetlerini sadece kazanç sağlamak için düzenleyemezler” hükmü yer alıyor. Aynı maddede, eğitim kalitesini yükseltmek ve eğitim alanındaki gelişmelere fırsat sağlayacak yatırım ve hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla gelir elde edilebileceği belirtiliyor.

Bu düzenleme, özel okulların ticari faaliyetlerini tamamen yasaklamasa da eğitim hizmetinin yalnızca kâr elde etme amacıyla yürütülemeyeceğini ortaya koyuyor.

Ücret artışlarında ÜFE-TÜFE sınırı

Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nde ise öğrencilerden alınabilecek çeşitli hizmet ücretlerinin nasıl belirleneceği düzenleniyor.

Yönetmeliğin 53. maddesine göre yemek, kahvaltı, pansiyon/yatakhane, kitap-kırtasiye, kıyafet, etüt, uluslararası diploma ve sertifika programları ile benzeri hizmetlerin ücretleri belirli bir takvim içinde ilan edilmek zorunda.

Faaliyetine devam eden okullarda, ilgili hizmetlerin ücretleri belirlenirken önceki eğitim-öğretim yılında ilan edilen ücret esas alınıyor. Yönetmelik, belirli hizmetlerde yapılabilecek artışın bir önceki yılın Aralık ayındaki yıllık Yurt İçi ÜFE ve TÜFE oranlarının ortalamasını aşamayacağını hükme bağlıyor.

Düzenlemede ayrıca bu hizmetlerden yararlanmanın velilerin talebine bağlı olduğu belirtiliyor.

Ders kitabı adı altında ücret alınamıyor

Mevzuatta dikkat çeken bir başka düzenleme ise ders kitaplarıyla ilgili.

Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin ilgili hükmünde, okullar tarafından ders kitabı adı altında hiçbir ücret alınamayacağı açıkça belirtiliyor.

Bunun yanında okul tarafından hizmet alım yolu veya benzeri yöntemlerle sunulan hizmetlerin de yönetmelikteki ücret hükümlerine tabi olduğu düzenleniyor.

Bu nedenle “ders kitabı” adı altında velilerden ayrıca ücret alınması ile kitap, kırtasiye ve benzeri hizmetlerin zorunlu tutulmasına ilişkin uygulamalar, mevzuat açısından tartışma yaratıyor.

Ücretler mayıs ayının sonuna kadar ilan edilmeli

Yönetmeliğin 54. maddesi de özel okullarda bazı hizmetlerin ücretlerinin ne zaman belirlenmesi gerektiğini düzenliyor.

Buna göre yemek, kahvaltı, pansiyon/yatakhane, kitap-kırtasiye, kıyafet, etüt, uluslararası diploma ve sertifika programları ile benzeri hizmetlerden yararlanmak isteyen öğrencilerden alınacak ücretlerin ayrı ayrı belirlenerek mayıs ayının sonuna kadar ilan edilmesi gerekiyor.

Dolayısıyla velilerin yeni eğitim döneminde karşılaşacağı maliyetlerin önceden ve açık biçimde belirlenmesi öngörülüyor.

49 bin liralık kitap seti 80 bin liraya çıktı

Velilerden gelen şikâyetlerde ise uygulamanın mevzuatta çizilen çerçevenin dışına çıktığı yönünde iddialar bulunuyor.

İstanbul bir özel okulda 2025 yılında 49 bin liraya satıldığı belirtilen kitap setinin yeni eğitim döneminde 80 bin liraya çıkarıldığı öne sürülüyor. Bu rakam, yaklaşık yüzde 63'lük bir artış anlamına geliyor.

Başka bir özel okulda ise geçen yıl 60 bin lira olduğu belirtilen kitap ücretinin yeni dönemde 77 bin liraya yükseltildiği ifade ediliyor.

Kitap setlerinde görülen bu fiyatların yanı sıra bazı okullarda yemek, kıyafet, kırtasiye ve diğer hizmetlerde de yüksek artışlar yapıldığı yönünde velilerin şikâyetleri bulunuyor.

Veliler: “Kitap setlerini almak zorunda bırakılıyoruz”

Velilerin temel itirazlarından biri yalnızca fiyatların yüksekliği değil, bazı hizmetlerin zorunlu tutulduğu iddiası.

Veliler, bazı özel okulların kitap ve diğer eğitim materyallerini piyasa koşullarının üzerinde fiyatlarla sunduğunu ve öğrencilerin bu setleri okul tarafından belirlenen yerlerden almak zorunda bırakıldığını belirtiyor.

Özellikle kitap setlerinde on binlerce lirayı bulan ücretler, eğitim giderlerinin aile bütçesi üzerindeki yükünü daha da artırıyor.

Yasal sınırlar tartışması

Özel okul ücretlerine ilişkin düzenlemeler ile sahadaki uygulamalar arasındaki fark, yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde önemli bir denetim tartışmasını da beraberinde getiriyor.

Mevzuatta ücret artışlarına ilişkin hesaplama yöntemi belirlenmiş olmasına rağmen bazı okullarda yüzde 50-60'ı aşan artışların gündeme gelmesi, özel öğretim kurumlarının denetiminin ne ölçüde yapıldığı sorusunu ortaya çıkarıyor.

5580 sayılı Kanun kapsamında özel öğretim kurumlarının eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimine ilişkin yetki Milli Eğitim Bakanlığı'nda bulunuyor.

Bu nedenle velilerin gündeme getirdiği yüksek ücret iddialarının mevzuat açısından incelenmesi ve kurallara aykırı uygulama bulunup bulunmadığının denetlenmesi önem taşıyor.

Bakanlığın denetim sorumluluğu gündemde

Özel okullarda kitap ve hizmet ücretleriyle ilgili şikâyetlerin artması, Milli Eğitim Bakanlığı'nın denetim mekanizmalarını da gündeme getiriyor.

Özellikle şu başlıklar yanıt bekliyor:

  • Özel okullarda kitap ve diğer hizmet ücretlerine ilişkin denetimler ne sıklıkta yapılıyor?
  • Mevzuatta belirlenen artış sınırlarının üzerinde ücret talep eden kurumlar tespit ediliyor mu?
  • Ders kitabı adı altında velilerden ücret alınıp alınmadığı denetleniyor mu?
  • Velilerden gelen şikâyetler üzerine okullarda yerinde inceleme yapılıyor mu?
  • Mevzuata aykırı ücretlendirme tespit edildiğinde hangi yaptırımlar uygulanıyor?
  • Yemek, kıyafet, kitap ve benzeri hizmetlerin zorunlu tutulup tutulmadığı nasıl denetleniyor?

Yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde velilerin karşı karşıya kaldığı yüksek maliyetler dikkate alındığında, mevzuatta yazan kurallar ile özel okullardaki fiili uygulamalar arasındaki farkın denetlenmesi giderek daha fazla önem kazanıyor.

Çünkü mevcut düzenlemeler yalnızca ücretlerin belirlenmesine ilişkin kurallar getirmiyor; aynı zamanda özel öğretim kurumlarının eğitim faaliyetlerini salt kazanç elde etme amacıyla yürütemeyeceğini de açıkça ortaya koyuyor.