ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen görüşmelerde önemli ilerleme sağlandığını belirterek, tarafların “büyük ölçüde müzakere edilmiş” bir barış anlaşmasına yaklaştığını açıkladı. Anlaşmanın son ayrıntılarının görüşüldüğünü ifade eden Trump, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının da anlaşmanın temel başlıkları arasında yer aldığını söyledi.
Trump: “Anlaşmanın Son Ayrıntıları Görüşülüyor”
Trump, Cumartesi günü Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, ABD, İran ve çeşitli Ortadoğu ülkeleri arasında yürütülen temasların kritik aşamaya geldiğini duyurdu.
Başkan Trump, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Pakistan, Mısır, Ürdün ve Bahreyn liderleriyle telefon görüşmeleri gerçekleştirdiğini, ayrıca Benjamin Netanyahu ile de ayrı bir görüşme yaptığını belirtti. Trump, görüşmelerin “çok iyi geçtiğini” ifade ederek şu mesajı verdi:
“Anlaşmanın son yönleri ve detayları şu anda görüşülüyor ve kısa süre içinde açıklanacak.”
Trump ayrıca anlaşma kapsamında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını söyledi.
Körfez Liderleriyle Kritik Telekonferans
ABD’li yetkililere göre Trump’ın Körfez ülkeleri liderleriyle yaptığı telekonferans Cumartesi öğleden sonra tamamlandı. Görüşmeye Suudi Arabistan, Türkiye, Mısır, Pakistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün ve Katar’ın davet edildiği bildirildi.
Diplomatik temasların merkezinde İran ile sürdürülen müzakerelerin yanı sıra enerji güvenliği ve bölgesel istikrar başlıklarının yer aldığı kaydedildi.
İran’dan Hürmüz Boğazı Açıklamasına İtiraz
Trump’ın “Hürmüz Boğazı tamamen açılacak” yönündeki açıklamasına İran’dan kısa sürede yanıt geldi. İran Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla bilinen Fars Haber Ajansı, olası bir anlaşma durumunda boğazın yine İran yönetiminde kalacağını savundu.
Açıklamada, gemi trafiğinin savaş öncesi seviyelere dönmesine izin verilebileceği ancak bunun “tam serbest geçiş” anlamına gelmeyeceği ifade edildi.
Savaş sürecinde Hürmüz Boğazı’nın büyük ölçüde kapanması, küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açmış; petrol ve doğalgaz fiyatları dünya genelinde sert biçimde yükselmişti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise İsveç’te gazetecilere yaptığı açıklamada, İran’ın boğazı yeniden açmayı reddetmesi ihtimaline karşı ABD ve müttefiklerinin bir “B planı” hazırlaması gerektiğini söyledi.
Pakistan: Yeni Görüşme Turuna Ev Sahipliği Yapabiliriz
Shehbaz Sharif, ABD-İran barış görüşmelerinin yeni turuna “çok yakında” ev sahipliği yapmayı umduklarını açıkladı.
Şerif, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Trump’ın Ortadoğu’daki liderlerle yürüttüğü telefon diplomasisini överek, görüşmelerin bölgesel barış açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirtti.
Pakistan Başbakanı, ülkesinin barış çabalarına “azami samimiyetle” katkı sunmayı sürdüreceğini ifade etti.
İran’ın Dünya Kupası Kampı ABD’den Meksika’ya Taşındı
Ortadoğu’daki savaş atmosferi spor organizasyonlarını da etkiledi. İran Futbol Federasyonu Başkanı Mehdi Taj, ülkenin Dünya Kupası hazırlık kampının ABD’den Meksika’ya taşındığını açıkladı.
İran’ın daha önce Arizona eyaletinin Tucson kentinde kamp yapması planlanıyordu. Ancak güvenlik kaygıları nedeniyle takımın artık Meksika’nın Tijuana kentinde konuşlanacağı duyuruldu.
İran’ın Dünya Kupası grup maçlarının ise ABD’de oynanması planlanıyor. Takımın iki maçını Los Angeles yakınındaki SoFi Stadı’nda, bir maçını ise Seattle’daki Lumen Field’da oynaması bekleniyor.
Trump’ın İran takımının turnuvaya katılımına ilişkin açıklamaları ise çelişkili mesajlar içerdi. Trump, Mart ayında Beyaz Saray’da FIFA temsilcileriyle yaptığı görüşmede İran’ın katılımını memnuniyetle karşılayacağını belirtmişti. Ancak daha sonra yaptığı paylaşımda İran takımının “kendi güvenlikleri açısından ABD’de bulunmasının uygun olmayabileceğini” ifade etti.
Trump Yönetimi Yeni Askeri Saldırı Hazırlığındaydı
Diplomatik temaslar sürerken Trump yönetiminin İran’a yönelik yeni bir askeri saldırı turuna hazırlandığı da öne sürüldü.
Planlamaya yakın kaynaklara göre Beyaz Saray, bir yandan olası barış anlaşması üzerinde çalışırken diğer yandan İran’a karşı yeni operasyon seçeneklerini değerlendirmeye devam etti.
Cumhuriyetçi Senatörlerden Trump’a Sert Tepki
İran ile olası anlaşma ihtimali, Cumhuriyetçi Parti içindeki şahin isimlerin tepkisini çekti.
Roger Wicker, İran’la yapılacak 60 günlük bir ateşkesin “felaket” olacağını savundu. Senato Silahlı Kuvvetler Komitesi Başkanı olan Wicker, “Epic Fury Operasyonu ile elde edilen her şey boşa giderdi” ifadelerini kullandı.
Wicker ayrıca Trump’ın anlaşma arayışının “yanlış bir karar” olduğunu ve bunun Trump’ın siyasi mirasını belirleyeceğini söyledi.
Benzer şekilde Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham da İran’la anlaşma yapılmasının bölgedeki güç dengesini değiştireceğini savundu.
Graham, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini korumasının Körfez ülkeleri ve İsrail açısından “kâbus” yaratacağını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Eğer İran hâlâ boğazı terörize etme kapasitesine sahipse, savaşın neden başladığı da sorgulanır.”
Graham ayrıca İran’ın askeri kapasitesinin bölge ülkeleri tarafından dengelenemeyeceği yönündeki değerlendirmelere şüpheyle yaklaştığını söyledi.
