Kritik zirve: Üst düzey katılım
“İslamabad Görüşmeleri” olarak adlandırılan toplantıya taraflar üst düzey temsilcilerle katıldı:
- ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance başkanlık etti.
- İran heyetinin başında Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf yer aldı.
- İran’dan ayrıca Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ve diğer üst düzey yetkililer hazır bulundu.
- Arabulucu rolündeki Pakistan tarafında ise Başbakan Şahbaz Şerif ve üst düzey güvenlik yetkilileri yer aldı.
Hürmüz ve nükleer dosya krizi
Görüşmelerde iki ana başlık öne çıktı:
- Hürmüz Boğazı’nda kontrol ve geçiş güvenliği
- İran’ın nükleer faaliyetleri ve materyallerin geleceği
İran basını, özellikle Hürmüz meselesinde ciddi anlaşmazlıklar yaşandığını ve ABD’nin “aşırı taleplerinin” süreci tıkadığını öne sürdü.
ABD tarafı ise İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair “net ve bağlayıcı taahhüt” vermediğini savundu.
Vance: “Anlaşma olmadan dönüyoruz”
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmeler sonrası yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“21 saat süren yoğun görüşmelere rağmen bir anlaşmaya varamadık. İran şartları kabul etmemeyi seçti. Nihai teklifimizi sunduk, şimdi karar onların.”
Vance, ABD’nin temel beklentisinin İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair açık güvence olduğunu vurguladı.
İran: “Sorun ABD’nin talepleri”
İran medyası ise farklı bir tablo çizdi. Haberlere göre:
- ABD’nin talepleri “maksimalist” olarak değerlendirildi
- İran tarafı ortak bir çerçeve oluşturmak için girişimlerde bulundu
- Ancak Washington yönetiminin yaklaşımı anlaşmayı engelledi
Ayrıca Batı basınında yer alan “şiddetli gerginlik” iddialarının gerçeği yansıtmadığı belirtildi.
Yeni tur sinyali
Her ne kadar ilk yüz yüze temas sonuçsuz kalsa da tarafların tamamen masadan kalkmadığı görülüyor.
- Yeni bir müzakere turunun başladığı bildirildi
- ABD Başkanı Donald Trump, İran’la görüşmelerin sürdüğünü açıkladı
- İran Devrim Muhafızları ise Hürmüz’de askeri geçişlere ilişkin sert tutumunu sürdürdü
Küresel etkiler
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilim, sadece diplomatik değil ekonomik açıdan da kritik:
- Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümü bu hattan geçiyor
- Olası bir kriz enerji fiyatlarını doğrudan etkileyebilir
- Bölgesel askeri gerilim riskleri artabilir
Genel değerlendirme
İslamabad’daki görüşmeler, taraflar arasındaki temel güvensizliğin sürdüğünü bir kez daha ortaya koydu. Nükleer program ve Hürmüz Boğazı gibi stratejik başlıklar çözülmeden kapsamlı bir anlaşmanın kısa vadede zor olduğu değerlendiriliyor.
