NCBI StatPearls derlemesine göre akut bel fıtığı olan hastaların yüzde 85-90'ı cerrahiye gitmeden belirgin rahatlama yaşıyor. Deutsches Ärzteblatt International'da yayımlanan verilere dayanan özetler, semptomların yüzde 60-80'inin konservatif tedaviyle 6-12 haftada gerilediğini bildiriyor. ABD'de yürütülen SPORT çalışması ise uygun hastalarda cerrahinin erken dönemde ağrıyı daha hızlı kestiğini; buna karşılık uzun dönem işlevsel sonuçların konservatif izlemle yaklaşabildiğini gösterdi.

Diskin kendisinin de zamanla küçülebildiği biliniyor. İzlem çalışmaları, fıtıklaşmış diskin önemli bir kısmında 12 ay içinde yüzde 50'nin üzerinde rezorpsiyon görüldüğünü; görüntüleme kanıtının bir bölümünde ise fıtık izinin kaybolduğunu ortaya koyuyor. Cerrahi, ilerleyici nörolojik kayıp, kauda ekina tablosu veya düzenli konservatif tedaviye rağmen günlük yaşamı bozan dirençli ağrı gibi seçilmiş durumlarda devreye giriyor; birinci basamak olarak değil.

Klinikte en sık karşılaştığı sahnenin "MR sonucuyla gelip ameliyat tarihi soran hasta" olduğunu belirten Ataşehir merkezli Osteopat Fizyoterapist Mustafa Kurt, fizik tedavinin bu tabloda beklemeye bırakılan bir ara basamak olmaktan çıktığını söyledi.

"FİLM, KİŞİNİN YERİNE KONUŞMASIN"

Kurt şu değerlendirmede bulundu:

"Kişi elinde MR'la geliyor ve 'fıtığım var, ne zaman ameliyat olacağım' diye soruyor. Oysa ağrısız insanlarda da disk bulgusu çıkabiliyor. Kararı veren şey filmin cümlesi değil; bacak kuvveti, refleks, idrar-gaita kontrolü, ağrının yayılımı ve kişinin yürüyüp yürüyememesi. Kırmızı bayrak yoksa ilk iş yatağa yatırmak değil, güvenli hareket aralığını bulmak."

Yatak istirahatinin hala yanlış anlaşıldığını vurgulayan Kurt, sözlerine şöyle devam etti:

"İlk birkaç gün tempo düşer. Ama günlerce yatmak, bel çevresi kaslarını kapatır ve kişi ayağa kalkınca aynı ağrıyla karşılaşır. Fizik tedavinin işi fıtığı 'yerine itmek' değil; sinir irritasyonunu yönetmek, bel-kalça kontrolünü kurmak ve kişiyi işine, yürüyüşüne geri döndürmek. Çoğu olguda vücut zaten diski küçültme işini yapıyor; bizim işimiz o süreci bozmamak."

"AMELİYATSIZ DEMEK TEDAVİSİZ DEMEK DEĞİL"

Konservatif sürecin pasif bekleyiş olmadığını aktaran Kurt, şunları kaydetti:

"'Ameliyatsız geçer' cümlesi, evde yatıp beklemek olarak anlaşılıyor. Oysa program var: ağrıyı artıran hareketleri ayırmak, sinir kaymasını güvenli hale getirmek, gövde ve kalça kuvvetini geri almak, oturuş ve kaldırma alışkanlığını düzeltmek. Bunu altı-on iki hafta düzenli yapan kişide cerrahi sorusu çoğu zaman kendiliğinden düşüyor. Bel fıtığı programında cerrahiye sevk etmeden izlediğimiz dosya kabaca beşte dört; kırmızı bayrak ve ilerleyici kayıp ayrı raf."

Cerrahi kapısının kapanmadığını belirten Kurt, "İlerleyici kuvvet kaybı, eyer tarzı uyuşma, idrar kaçırma varsa vakit kaybedilmez. Bunlar yoksa fizik tedavi birinci sırada duruyor; çünkü kanıta göre çoğu kişi zaten bu yoldan çıkıyor" dedi.

"İLK SIRA, BEKLEMEK DEĞİL YÖNETMEK"

Kurt sözlerini şöyle sonlandırdı:

"Bel fıtığında fizik tedavi, ameliyat olana kadar idare etme yöntemi değil. Ameliyatsız seçenek olarak ilk sıraya yerleşmesinin nedeni bu: semptomların büyük bölümü cerrahisiz geriliyor, disk zamanla küçülebiliyor, uzun dönemde işlev çoğu kişide korunuyor. Hedefimiz kişiyi filmle değil, yürüyüşü ve işe dönüşüyle izlemek."

Bel fıtığında fizik tedavinin yerine ilişkin bilgiler fztmustafakurt.com üzerinden yayımlanıyor.