Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Çinli otomotiv üreticisi BYD’ye sağlanan vergi muafiyetleri nedeniyle kamunun 615 milyon doların üzerinde gelir kaybına uğradığını ileri sürdü. BYD’nin Manisa’da 1 milyar dolarlık fabrika yatırımı taahhüt ettiğini ancak projeyi askıya aldığını belirten Yavuzyılmaz, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığını teşvikleri yeniden değerlendirmeye ve sağlanan destekleri geri almaya çağırdı.
Çinli otomotiv üreticisi BYD’nin Türkiye’deki yatırım taahhüdü ve şirkete sağlanan vergi avantajları yeniden tartışma konusu oldu. Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, şirketin Manisa’da kurmayı taahhüt ettiği fabrikayı hayata geçirmemesine rağmen Türkiye pazarında vergi avantajlarından yararlanarak araç satışlarını sürdürdüğünü öne sürdü.
Yavuzyılmaz, BYD’ye sağlanan muafiyetlerin kamuya maliyetinin 615 milyon doları aştığını iddia ederek ilgili bakanlıklardan açıklama ve işlem yapılmasını istedi.
1 milyar dolarlık yatırım anlaşması 2024 yılında imzalandı
Yavuzyılmaz’ın aktardığına göre süreç, 5 Temmuz 2024 tarihinde Ticaret Bakanlığının yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilen bazı ithalat işlemlerini ek gümrük vergilerinden muaf tutan düzenlemesiyle başladı.
Bu düzenlemeden üç gün sonra, 8 Temmuz 2024 tarihinde BYD ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı arasında 1 milyar dolarlık yatırım anlaşması imzalandı.
Anlaşma kapsamında BYD’nin Manisa’da otomobil üretim tesisi kurması öngörülüyordu.
Yavuzyılmaz, yatırım anlaşmasının ayrıntılarının ve şirkete verilen teşvik belgesinin kamuoyuyla yeterince paylaşılmadığını savundu.
“BYD, Manisa yatırımını askıya aldı”
Yavuzyılmaz, BYD’nin 10 Haziran 2026 tarihinde Türkiye’de gerçekleştirmeyi taahhüt ettiği Manisa yatırımı için belirlenmiş bir takvim bulunmadığını açıkladığını ve projeyi askıya aldığını ileri sürdü.
Yatırım anlaşmasının imzalandığı Temmuz 2024 ile Haziran 2026 arasındaki döneme dikkat çeken Yavuzyılmaz, şirketin bu süreçte Türkiye’de 59 bin 168 araç sattığını belirtti.
Milletvekili, şirketin yatırım taahhüdünü yerine getirmeden vergi avantajlarından yararlanmasının otomotiv sektöründe rekabet eşitliği açısından sorgulanması gerektiğini savundu.
“Vergi kaybı 615 milyon doları aşıyor”
Yavuzyılmaz, kamuya yönelik vergi kaybı iddiasını araç satışları ve ithalatta uygulandığını belirttiği muafiyetler üzerinden hesapladığını açıkladı.
Hesaplamasında araç başına ortalama 11 bin 500 dolarlık gümrük öncesi fiyatı esas aldığını belirten Yavuzyılmaz, gümrük vergisi, ek vergi muafiyeti ve bu muafiyetlerin Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ile Katma Değer Vergisi (KDV) matrahlarına etkilerini dikkate aldığını ifade etti.
YAVUZYILMAZ'IN AÇIKLADIĞI RAKAMLAR
615 milyon $
İddia edilen vergi kaybı
59.168
Satıldığı belirtilen araç sayısı
1 milyar $
Yatırım taahhüdü
11.500 $
Hesaplamada esas alınan araç başı fiyat
Rakamlar Yavuzyılmaz'ın açıklamasına dayanmaktadır; bağımsız olarak doğrulanmış kamu zararı tutarları değildir.
Yavuzyılmaz, hesapladığı 615 milyon dolarlık tutarın yaklaşık 30 milyar liraya karşılık geldiğini de belirtti.
Ancak bu hesaplamanın doğrulanabilmesi için BYD’ye tanınan muafiyetlerin hukuki kapsamının, hangi araçlara uygulandığının, fiilen tahakkuk etmeyen vergi tutarlarının ve yatırım anlaşmasındaki yükümlülüklerin incelenmesi gerekiyor.
Dolayısıyla açıklanan tutar, bu aşamada kesinleşmiş bir kamu zararı değil, milletvekilinin hesaplamasına dayanan bir iddia niteliği taşıyor.
Bakan Kacır'a çağrı: “Fabrikayı kurdurun ya da teşvikleri geri alın”
Yavuzyılmaz, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'a seslenerek BYD'nin yatırım taahhüdünün yerine getirilmesini istedi.
Yatırımın gerçekleştirilmemesi halinde şirkete verilen teşvik belgesinin iptal edilmesi ve sağlanan desteklerin geri alınması çağrısında bulundu.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat'a da çağrı yapan Yavuzyılmaz, Çin menşeli araçlara yönelik vergi muafiyetlerinin kaldırılmasını ve iddia ettiği 615 milyon dolarlık tutarın faiziyle birlikte tahsil edilmesini talep etti.
Cumhuriyet+1
Gözler yatırım anlaşmasının koşullarında
Yavuzyılmaz'ın açıklaması, yabancı yatırımcılara sağlanan teşviklerin hangi yükümlülükler karşılığında verildiği ve yatırımın gerçekleşmemesi durumunda nasıl geri alınabileceği sorularını gündeme getirdi.
İddiaların açıklığa kavuşturulması açısından BYD ile imzalanan yatırım anlaşmasının hükümleri, teşvik belgesinin kapsamı, fiilen yararlanılan vergi muafiyetleri ve yatırımla ilgili yükümlülüklerin kamuoyuna açıklanması önem taşıyor.
3 Kasım 2026 itibarıyla incelenen haberlerde, BYD'nin veya ilgili bakanlıkların 615 milyon dolarlık vergi kaybı hesabına ilişkin ayrıntılı bir yanıtına rastlanmadı. Bu nedenle söz konusu rakamın kesinleşmiş bir kamu zararı olarak değil, Yavuzyılmaz'ın iddiası olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
