Şırnak’ın İdil ilçesinde Süryani yurttaşlara ait konut ve işyerleri ile Meryem Ana Süryani Kilisesi’ne bağlı misafirhaneye yönelik belediye işlemleri, yazılı soru önergelerine konu oldu.

Şırnak milletvekilleri Nevroz Uysal Aslan, Mehmet Zeki İrmez ve Ayşegül Doğan ile Mardin Milletvekili George Aslan, 9 Ekim 2026 tarihli üç ayrı önergede; İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ve Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’dan sorularını yazılı olarak yanıtlamalarını istedi.

Önergelerde, İdil Belediyesi tarafından gerçekleştirilen işlemlerin Süryani yurttaşların mülkiyet hakları, yaşam alanları ve dini-kültürel bağları üzerindeki etkilerine dikkat çekildi. Süryani yurttaşların söz konusu uygulamaları baskı, yıldırma ve ayrımcılık olarak değerlendirdiği belirtildi.

Kilise misafirhanesine mühürleme ve 1 milyon 170 bin TL ceza

Milletvekillerinin önergelerde aktardığı bilgilere göre, İdil Meryem Ana Süryani Kilisesi’ne ait misafirhane 9 Mayıs 2026’da mühürlendi. Yapı hakkında 3 Haziran’da yapı tatil zaptı düzenlendi, 4 Haziran’da İdil Meryem Ana Süryani Vakfına 1 milyon 170 bin TL idari para cezası uygulandı. 23 Eylül’de ise kiliseye ödeme emri tebliğ edildi.

Önergelerde, 2 Ekim 2026’da Süleyman Karagöl, İbrahim Konutgan, Filiz Tokuş, Şemun Gösteriş ve Robert Tutuş’a ait yapılara neredeyse eş zamanlı olarak yapı tatil zaptı düzenlendiği ve mühürleme işlemleri gerçekleştirildiği ifade edildi.

Milletvekilleri, 6 Ekim’de Alyet Karagöl’e ait binanın, hukuki ve idari süreçler henüz tamamlanmadan İdil Belediyesi tarafından yıkıldığını belirterek, bu işlemin hangi karar ve gerekçelere dayandığının açıklanmasını istedi.

“Süryanilerin İdil ile kurduğu tarihsel bağ etkileniyor”

Önergelerde İdil’in, Süryanilerin yüzyıllardır dini, kültürel ve toplumsal varlıklarını sürdürdüğü tarihsel yerleşimlerden biri olduğu vurgulandı.

Süryani yurttaşların konutlarının, işyerlerinin, kiliselerinin ve bu kurumlarla bağlantılı yapıların, kuşaklar boyunca sürdürülen yaşamın ve kentle kurulan tarihsel bağın parçası olduğu belirtildi.

Meryem Ana Süryani Kilisesi’ne ait misafirhanenin özellikle yurt dışında yaşayan İdilli Süryanilerin memleketlerine geldiklerinde konaklamaları, kiliselerini ziyaret etmeleri ve toplumsal bağlarını korumaları açısından önemli bir işlev taşıdığı ifade edildi. Yapılara yönelik işlemlerin, Süryani toplumunun İdil’deki yaşam alanlarıyla birlikte memleketleriyle ilişkilerini de etkilediği kaydedildi.

İçişleri Bakanlığına: İşlemler belirli bir inanç topluluğunda mı yoğunlaşıyor?

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’ye yöneltilen önergede, Bakanlığın mühürleme, para cezası ve yıkım işlemlerinden haberdar olup olmadığı ve işlemlerin hukuka uygunluğu konusunda idari inceleme başlatılıp başlatılmadığı soruldu.

Milletvekilleri, Alyet Karagöl’e ait binanın yıkılmasına ilişkin kararın hukuki gerekçesini, devam eden süreçlerin yıkım öncesinde hangi makamlarca değerlendirildiğini ve sorumluluğu bulunan belediye yetkilileri ile diğer kamu görevlileri hakkında inceleme yapılıp yapılmayacağını öğrenmek istedi.

Beş yurttaşa ait yapıların aynı tarihte mühürlenmesine ilişkin somut gerekçelerin açıklanması istenirken, işlemler için ortak bir idari karar veya talimat bulunup bulunmadığı da soruldu.

Önergede ayrıca şu sorular öne çıktı:

  • İdil Belediyesinin 2026 yılında imar mevzuatı kapsamında gerçekleştirdiği mühürleme, idari para cezası ve yıkım işlemlerinin toplam sayısı kaçtır? Bunlardan kaçı Süryani yurttaşlara ait yapılara yöneliktir?

  • İşlemlerin belirli bir inanç topluluğuna mensup yurttaşların yapılarında yoğunlaşmasının nedenleri araştırılacak mıdır?

  • Kilise misafirhanesine ilişkin işlemlerde hukuka uygunluk, eşitlik ve ölçülülük ilkelerinin gözetilip gözetilmediği denetlenecek midir?

  • Belediyenin imar yetkilerini baskı ve yıldırma amacıyla kullandığı, kamu gücünün seçici ve ayrımcı biçimde uygulandığı yönündeki iddialar hakkında mülkiye müfettişleri veya diğer yetkili görevliler aracılığıyla inceleme başlatılacak mıdır?

Milletvekilleri, Süryani yurttaşların mülkiyet haklarını, yaşam alanlarını ve dini-kültürel yaşamlarını korumak için alınacak tedbirlerin de açıklanmasını istedi.

Çevre Bakanlığına: Yıkım ve para cezası denetlenecek mi?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a yöneltilen önergede, belediye işlemlerinin 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında öngörülen usul ve esaslara uygunluğunun denetlenip denetlenmediği soruldu.

Alyet Karagöl’e ait yapının yıkımında devam eden hukuki ve idari süreçlerin dikkate alınıp alınmadığının açıklanması istendi. Milletvekilleri, yıkımın imar mevzuatına uygunluğu konusunda teknik ve idari denetim yapılıp yapılmayacağını da sordu.

İdil Meryem Ana Süryani Vakfına uygulanan 1 milyon 170 bin TL para cezasının hesaplanmasında hangi ölçütlerin esas alındığı, hesaplama yönteminin ve mevzuata uygunluğunun denetlenip denetlenmeyeceği gündeme getirildi.

Beş yapıya yönelik mühürleme işlemlerinin her bir yapı için ayrı teknik tespitlere dayanıp dayanmadığının araştırılmasını isteyen milletvekilleri, Süryani yurttaşlara ait yapılara yönelik işlemlerin kısa sürede yoğunlaşması karşısında imar mevzuatının nesnel, eşit ve ölçülü biçimde uygulanıp uygulanmadığının incelenmesini talep etti.

Önergede, Bakanlığın denetim başlatıp başlatmayacağı ve mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda hangi tedbirleri alacağı da soruldu.

Kültür Bakanlığına: Tescilli kiliseyle bağlantılı yapı için kurul görüşü alındı mı?

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a yöneltilen önergede ise Meryem Ana Süryani Kilisesi ve misafirhanenin kültürel miras açısından taşıdığı önem üzerinde duruldu.

Önergede, Meryem Ana Kilisesi’nin 26 Mart 2021 tarihli ve 8222 sayılı koruma kurulu kararıyla korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edildiği belirtildi.

Milletvekilleri, misafirhaneye yönelik mühürleme, yapı tatil zaptı ve para cezası işlemleri hakkında Bakanlığa veya ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna bildirim yapılıp yapılmadığını sordu.

Misafirhanenin koruma alanında bulunup bulunmadığı ve tescilli kiliseyle mekânsal ve işlevsel ilişkisi bakımından kurul görüşü alınıp alınmadığının açıklanması istendi. İşlemlerin 2863 sayılı Kanun kapsamında kurul kararı veya izni gerektirip gerektirmediğinin Bakanlıkça incelenip incelenmediği de soruldu.

Süryani temsilcileri ve vakıfla iş birliği çağrısı

Milletvekilleri, İdil’deki Süryani kiliselerinin, bağlantılı yapıların ve tarihsel mekânların korunması için yürütülen çalışmaların açıklanmasını istedi.

Meryem Ana Süryani Kilisesi ile misafirhanenin kültürel ve toplumsal işlevinin korunmasına yönelik bir çalışma bulunup bulunmadığı sorulurken, yurt dışında yaşayan İdilli Süryanilerin memleketleriyle bağlarını sürdürebilmeleri ve kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılması için Bakanlığın hangi adımları attığı gündeme getirildi.

Önergede, kilise ve bağlantılı yapıların korunması konusunda Süryani toplumunun temsilcileri ve ilgili vakıfla görüşme veya iş birliği gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin de yanıtlanması istendi.