Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Shenzhen’deki üçlü zirvesi, uluslararası siyasette yeni bir güç paylaşımı tartışmasını gündeme taşıdı. The Conversation’da yayımlanan analiz, dünyanın üç büyük gücünün küresel sorunları doğrudan müzakere ettiği, Avrupa’nın karar süreçlerinden uzaklaştığı ve orta ölçekli ülkelerin yeni işbirlikleri aradığı bir döneme girildiğine dikkat çekiyor.

18 Kasım 2026 | Dış Haberler

Çin, ABD ve Rusya liderlerinin 19 Kasım Perşembe günü Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında bir araya gelmesi, uluslararası ilişkilerde büyük güçlerin rolünü yeniden tartışmaya açtı.

The Conversation tarafından yayımlanan analizde, üç liderin görüşmesi yalnızca diplomatik bir buluşma olarak değil, Soğuk Savaş sonrası oluşan uluslararası düzenin değişimine işaret eden bir gelişme olarak ele alındı.

Analize göre küresel kurumlar, çok taraflı müzakereler ve uluslararası koalisyonların ön plana çıktığı dönem, yerini giderek büyük güç liderlerinin doğrudan pazarlıklarına bırakıyor.

Bu değişimin en önemli sonucu ise uluslararası kararların alınmasında yalnızca hangi konuların görüşüldüğünün değil, görüşme masasına kimlerin davet edildiğinin de güç ilişkileri tarafından belirlenmesi.

1945 Yalta Konferansı yeniden gündemde

Xi, Trump ve Putin’in üçlü görüşmesi, İkinci Dünya Savaşı’nın son döneminde düzenlenen 1945 Yalta Konferansı ile karşılaştırılıyor.

Yalta’da ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin, savaş sonrası Avrupa’nın siyasi ve güvenlik düzenini müzakere etmişti.

Ancak The Conversation analizinde Shenzhen buluşmasının doğrudan yeni bir Yalta Konferansı olarak değerlendirilmemesi gerektiği vurgulanıyor.

Çünkü üç lider arasındaki diplomatik temaslar tek bir zirveyle sınırlı değil.

Mayıs 2026’da Xi Jinping, Trump ve Putin’i Pekin’de ayrı ayrı ağırladı. Trump, eylül ayında Xi Jinping’i Washington’da kabul etti. Ağustos 2025’te ise Trump ve Putin Alaska’da bir araya geldi.

Bu görüşmeler birlikte değerlendirildiğinde, büyük güçler arasındaki doğrudan lider diplomasisinin giderek kalıcı bir yöntem hâline geldiği görülüyor.

Analizde, Çin, ABD ve Rusya’nın küresel meseleleri ele alan gayriresmî bir yönetim kurulu gibi hareket edebileceği, Avrupa ve diğer orta güçlerin ise karar süreçlerinde daha sınırlı bir rol üstlenebileceği belirtiliyor.

Büyük güçler masaya kimin oturacağını da belirliyor

Çin, Rusya ve ABD arasında ekonomik, askerî ve stratejik rekabet devam ediyor.

Bununla birlikte üç ülkenin uluslararası ilişkilerin nasıl yönetilmesi gerektiği konusunda bazı ortak eğilimler geliştirdiği değerlendiriliyor.

Analize göre bu ortak yaklaşım, resmî bir ittifak kurulması veya uluslararası sistemin birlikte yeniden tasarlanması anlamına gelmiyor.

Ancak üç büyük güç, savaşlar, güvenlik sorunları ve ekonomik istikrar gibi konularda uluslararası kurumlar yerine doğrudan liderler arasındaki müzakerelere daha fazla önem veriyor.

Bu yaklaşımda büyük devletler, küresel meselelerin çözümünde kendilerine ayrıcalıklı bir söz hakkı tanınmasını istiyor.

Bunun somut örneklerinden biri Ukrayna savaşını sona erdirmek amacıyla Abu Dabi’de gerçekleştirilen görüşmeler oldu.

ABD ve Rusya arasında yürütülen üçüncü tur barış görüşmelerine Ukrayna temsilcileri katılırken Avrupalı müzakereciler davet edilmedi.

Bu durum, Avrupa’nın kendi güvenliğini doğrudan ilgilendiren bir süreçte karar mekanizmasının dışında kalabileceğini gösteren önemli bir gelişme olarak değerlendirildi.

Avrupa'nın güvenlik düzeni Avrupa olmadan mı belirlenecek?

The Conversation analizinde büyük güçler merkezli diplomasinin en belirgin sonuçlarının Avrupa üzerinde görüldüğü ifade ediliyor.

Abu Dabi görüşmelerinde Rus heyeti, Soğuk Savaş dönemindeki etki alanlarını hatırlatan yeni bir Avrupa güvenlik çerçevesi oluşturulmasını gündeme getirdi.

Trump da Ukrayna savaşını sona erdirmek amacıyla Avrupa’nın tamamını kapsayan geniş bir anlaşma üzerinde çalışıldığını açıkladı.

Bu açıklamalar, Avrupa ülkelerinin kendi güvenlik mimarilerini ilgilendiren kararların ABD ve Rusya arasında alınabileceği yönündeki kaygılarını artırdı.

Görüşmelerin ardından ABD özel temsilcisi Jared Kushner, Washington yönetiminin Avrupa’nın da müzakerelerde yer almasını istediğini söyledi.

Ancak Kushner, Avrupa adına konuşabilecek ortak bir temsilci belirlemenin, Rusya’yı Avrupa’nın katılımına ikna etmekten daha zor olabileceğini ifade etti.

Bu değerlendirme, Avrupa Birliği’nin ekonomik ve teknolojik gücüne rağmen dış politika ve güvenlik konularında ortak bir stratejik tutum geliştirmekte yaşadığı güçlükleri yeniden gündeme taşıdı.

Çin'in çok kutupluluk söylemi ile zirve tercihi arasındaki çelişki

Analizin dikkat çektiği önemli noktalardan biri de Çin’in diplomatik yaklaşımı.

Pekin yönetimi uzun süredir çok kutuplu bir uluslararası düzeni savunuyor ve dünyanın birkaç büyük güç tarafından yönetilmesine dayanan Soğuk Savaş anlayışını eleştiriyor.

Çin, daha önce Ukrayna savaşına ilişkin müzakerelerde Avrupa’nın da temsil edilmesi gerektiğini açıklamıştı.

Buna karşın Xi Jinping’in Trump ve Putin ile üçlü zirveye katılmayı kabul etmesi, Çin’in savunduğu çok taraflılık ilkeleri ile diplomatik tercihleri arasındaki ilişkiyi tartışmaya açtı.

Çin Dışişleri Bakanlığı, Shenzhen zirvesini "çığır açıcı öneme sahip" olarak nitelendirdi.

Bakanlığın açıklamasında, üç liderin dünya barışının korunması ve büyük güçler arasındaki stratejik istikrarın geliştirilmesi konularında kapsamlı görüş alışverişinde bulunacağı belirtildi.

The Conversation analizine göre Çin’in bu toplantıya katılması, Ukrayna meselesi doğrudan gündemde bulunmasa bile Avrupa’nın dışlandığı büyük güçler diplomasisine meşruiyet kazandırma riski taşıyor.

Bu durum, Avrupa açısından önemli bir çelişki yaratıyor: Kıta, küresel ekonominin ve teknolojinin önemli merkezlerinden biri olmayı sürdürürken kendi geleceğini etkileyen uluslararası müzakerelerde temsil edilmekte zorlanıyor.

Kanada'dan orta güçlere çağrı: Birlikte hareket edin

Analizde, büyük güçlerin uluslararası siyasette daha belirleyici hâle gelmesinin diğer ülkeleri tamamen etkisizleştirmeyeceği de vurgulanıyor.

Avrupa ülkeleri, Kanada, Avustralya, Japonya, Güney Kore ve Güneydoğu Asya’nın önemli devletleri, ABD, Çin ve Rusya ile aynı askerî ve jeopolitik kapasiteye sahip olmayabilir.

Ancak bu ülkelerin uluslararası kurumlar, ekonomik ilişkiler, diplomatik ağlar ve bölgesel ortaklıklar üzerinden etkili olma imkânları bulunuyor.

Kanada Başbakanı Mark Carney’nin orta güçler arasında daha yakın işbirliği kurulması çağrısı da bu çerçevede değerlendiriliyor.

Carney, büyük güç rekabetinde sürekli taraf seçmek yerine, ortak çıkarları bulunan ülkelerin belirli meseleler etrafında koalisyonlar oluşturması gerektiğini savunuyor.

Bu yaklaşım, bütün konularda aynı ülkelerle hareket etmek yerine ticaret, güvenlik, teknoloji, iklim ve uluslararası hukuk gibi alanlarda farklı ortaklıklar kurulmasını öngörüyor.

Analize göre orta güçlerin tek başlarına küresel düzenin yönünü belirlemeleri zor olsa da birlikte hareket ederek uluslararası kuralların ve kurumların şekillenmesinde etkili olmaları mümkün.

Uluslararası kurumların geleceği tartışılıyor

Shenzhen zirvesinin gündeme getirdiği temel sorunlardan biri, çok taraflı uluslararası sistemin geleceği.

İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan Birleşmiş Milletler sistemi, devletlerin egemen eşitliği ve uluslararası işbirliği ilkelerine dayanıyor.

Bununla birlikte büyük güçlerin doğrudan müzakerelere öncelik vermesi, uluslararası kurumların etkisinin azalması ihtimalini gündeme getiriyor.

The Conversation analizinin ortaya koyduğu çerçevede, küresel sorunların çözümünde büyük devletlerin belirleyici olması yeni bir gelişme değil.

Değişen unsur, bu etkinin giderek daha fazla liderler arasındaki kişisel diplomasiye ve sınırlı katılımlı görüşmelere dayanması.

Bu durum, yalnızca Avrupa açısından değil, uluslararası kararların sonuçlarından etkilenen diğer ülkeler bakımından da temsil ve katılım sorunlarını gündeme taşıyor.

Asıl soru: Dünyanın geri kalanı ne yapacak?

The Conversation analizinin temel sonucu, ABD, Çin ve Rusya’nın uluslararası siyasetteki etkilerinin devam edeceği yönünde.

Ancak bu etkinin artması, diğer ülkelerin tamamen etkisiz kalacağı anlamına gelmiyor.

Büyük güçlerin karar alma süreçlerini kendi aralarında yürütmesi, orta ölçekli devletlerin yeni diplomatik ortaklıklar geliştirmesi için de bir neden oluşturabilir.

Avrupa ülkeleri ve diğer orta güçler, uluslararası kurumları güçlendirerek, ekonomik ve diplomatik işbirliklerini genişleterek büyük güçlerin belirlediği gündem üzerinde etkili olmaya çalışabilir.

Analizin merkezindeki soru, ABD, Çin ve Rusya’nın dünya siyasetinde belirleyici olup olmayacağı değil; bu üç ülkenin artan etkisi karşısında dünyanın geri kalanının nasıl bir tutum geliştireceği.

Shenzhen zirvesi, bu nedenle yalnızca üç liderin görüşmesi olarak değil, uluslararası sistemde temsil, egemenlik ve karar alma yetkisinin geleceğine ilişkin daha geniş bir tartışmanın parçası olarak değerlendiriliyor.

Kaynak: The Conversation – Xi, Trump, Putin summit

Etiketler: Xi Jinping, Donald Trump, Vladimir Putin, Shenzhen Zirvesi, ABD, Çin, Rusya, Avrupa Birliği, Ukrayna Savaşı, Yalta Konferansı, Mark Carney, Dünya Düzeni, Uluslararası Diplomasi, Büyük Güçler, The Conversation