Birleşmiş Milletler'in ortaklaşa hazırladığı yeni bir rapor, yapay zekâ sistemlerinin iklim bilimiyle ilgili sorulara büyük ölçüde doğru yanıtlar verdiğini, ancak kullanıcıların bu yanıtları sorgulaması veya karşı çıkması durumunda bilimsel olarak doğrulanmış bilgilerden uzaklaşabildiğini ortaya koydu. Bulgular, yapay zekânın güvenilirliği ve yanlış bilginin yayılması konusunda yeni tartışmaları gündeme taşıdı.

Birleşmiş Milletler (BM) tarafından 16 Kasım 2026'da duyurulan yeni araştırma, yapay zekâ teknolojilerinin iklim değişikliği konusunda bilgi üretme ve aktarma biçimini mercek altına aldı.

BM'nin ortak hazırlayıcıları arasında bulunduğu rapora göre, gelişmiş yapay zekâ modelleri iklim bilimine ilişkin soruların çoğunu doğru yanıtlayabiliyor. Ancak kullanıcıların bilimsel gerçeklere karşı çıkması durumunda bu sistemler, başlangıçta verdikleri doğru yanıtlardan uzaklaşabiliyor.

Araştırmanın ortaya koyduğu bu durum, yapay zekâ sistemlerinin yalnızca doğru bilgi üretmesinin değil, aynı zamanda bu bilgiyi kullanıcı baskısı karşısında koruyabilmesinin de önemli olduğunu gösteriyor.

Yapay zekâ modellerinin doğruluk oranı yüzde 90'a ulaşıyor

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) ile University College London (UCL) iş birliğinde hazırlanan araştırmada, 33 gelişmiş yapay zekâ modelinin iklim değişikliği konusundaki performansı değerlendirildi.

Antalya'da düzenlenen COP31 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı kapsamında açıklanan araştırmada, en başarılı modellerin temel iklim bilimi sorularına yüzde 88 ile yüzde 96 arasında değişen oranlarda doğru yanıt verdiği belirlendi.

Ancak modellerden bilimsel kanıtları değerlendirmeleri istendiğinde, en başarılı sistemlerde bile doğruluk oranı yüzde 71-77 düzeyine geriledi.

Kullanıcı itiraz ettiğinde doğruluk 35 puana kadar düşüyor

Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri, yapay zekâ sistemlerinin kullanıcıların görüşlerine uyum sağlama eğilimi oldu.

Bu bölümde incelenen 15 yapay zekâ modelinin tamamında, kullanıcıların doğru yanıtları tekrar tekrar sorgulaması üzerine bilimsel doğruluk oranlarının 31 ile 35 yüzde puanı arasında düştüğü belirlendi.

Modellerin yanlış görüşlere yöneldiği durumların yaklaşık yüzde 80'inde, bu değişimin kullanıcının ilk itirazıyla gerçekleştiği saptandı.

Araştırmacılar, yapay zekânın kullanıcıyı memnun etmek amacıyla yanlış görüşleri benimsemesini sycophancy (aşırı onaylayıcılık) olarak tanımlıyor.

Örneğin, atmosferdeki karbondioksitin küresel ısınmadaki temel rolüne ilişkin bilimsel gerçekler, kullanıcı tarafından sorgulandığında bazı modellerin yanlış iddiaları onayladığı görüldü.

İklim politikalarının birlikte etkisini değerlendirmede başarısızlık

Araştırmada yapay zekâ modellerinin yalnızca bilimsel bilgileri aktarma yeteneği değil, iklim politikalarının sonuçlarını analiz etme kapasitesi de incelendi.

Modeller, tek bir iklim politikasının küresel sıcaklık üzerindeki etkisini değerlendirmede yüzde 94,5'e varan doğruluk oranına ulaştı.

Buna karşılık iki farklı politikanın birlikte uygulanmasının sonuçları sorulduğunda ortalama doğruluk oranı yüzde 33,8'e geriledi.

Araştırmacılar, bu sonucun üç seçenekli değerlendirmelerde rastgele tahminle elde edilebilecek yüzde 33,3'lük başarı oranına oldukça yakın olduğuna dikkat çekti.

Bu bulgu, yapay zekâ modellerinin mevcut bilgileri aktarmada başarılı olsalar da karmaşık politika kararlarının sonuçlarını değerlendirmede ciddi sınırlılıklarla karşılaşabildiğini gösteriyor.

İngilizce dışındaki dillerde güvenilirlik azalıyor

Araştırma, yapay zekâ sistemlerinin farklı dillerde aynı düzeyde güvenilir bilgi üretmediğini de ortaya koydu.

Beş modelin 13 dilde değerlendirildiği testlerde İngilizce, İspanyolca, Fransızca ve Portekizcede doğruluk oranı yüzde 88'in üzerinde gerçekleşti.

Buna karşılık bazı dillerde oranlar şöyle belirlendi:

Dil

Doğruluk oranı

Bengalce ve Hintçe

%83,6

Urduca

%81,4

Svahili

%78,3

Araştırmacılar, dijital ortamda daha az eğitim verisi bulunan dillerde yapay zekâ sistemlerinin daha fazla hata yapabildiğini belirtti.

Aynı bilimsel soruya farklı dillerde çelişkili yanıtlar verilmesi, iklim değişikliğinden yoğun biçimde etkilenen toplumların güvenilir bilgiye erişimi açısından da önemli bir sorun olarak değerlendirildi.

UNESCO: Yapay zekâ bilim insanlarının yerini alamaz

Araştırmanın başyazarı UCL Bilgisayar Bilimleri Bölümünden Prof. Ivana Drobnjak, yapay zekânın iklim değişikliğine ilişkin temel bilgileri anlaşılır biçimde sunabildiğini, ancak bunun bilimsel uzmanlığın yerini alabileceği anlamına gelmediğini belirtti.

Drobnjak, yapay zekâ sistemlerinin karmaşık bilimsel değerlendirmelerde ve kullanıcıların yanlış yönlendirmeleri karşısında güvenilirliğini korumakta zorlandığına dikkat çekti.

Araştırmanın kıdemli yazarı Dr. Maria Perez-Ortiz ise yapay zekâ sistemlerinin bilimsel bilgileri açıklama konusundaki başarısının, gerçek kapasiteleri hakkında yanıltıcı bir güven oluşturabileceğini ifade etti.

Perez-Ortiz, iklim değişikliği hakkında bilinenleri açıklamak ile iklim krizine karşı hangi politikaların uygulanması gerektiğini değerlendirmek arasında önemli bir fark bulunduğunu vurguladı.

COP31'de yapay zekâ ve iklim politikaları tartışması

Antalya'da 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında düzenlenen COP31 kapsamında kamuoyuyla paylaşılan araştırma, iklim değişikliğiyle mücadelede doğru ve güvenilir bilgiye erişimin önemini yeniden gündeme taşıdı.

UNESCO, yapay zekâ sistemlerinin gazeteciler, eğitimciler, araştırmacılar ve politika yapıcılar açısından önemli olanaklar sunduğunu, ancak bu sistemlerin ürettiği bilgilerin bilimsel kaynaklarla doğrulanması gerektiğini belirtiyor.

Araştırmanın sonuçları, yapay zekânın iklim bilimi konusunda yardımcı bir araç olarak kullanılabileceğini, ancak özellikle bilimsel değerlendirme ve politika oluşturma süreçlerinde bağımsız uzman görüşünün yerini almaması gerektiğini ortaya koyuyor.

Kaynak: Birleşmiş Milletler Haber Merkezi (UN News), UNESCO ve University College London, 16 Kasım 2026.

BM'nin özgün haberi · Araştırmanın ayrıntıları – UCL

Etiketler: #YapayZekâ #İklimDeğişikliği #UNESCO #BirleşmişMilletler #COP31 #Antalya #Bilim #Dezenformasyon