DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş, TBMM’de görüşülen Kızılay Kanunu teklifinde kuruma yurt içinde ve yurt dışında kayıpları araştırma görevi verilmesini değerlendirdi. Türkiye’de geçmiş çatışmalı süreçlerde kaybolan kişilerin akıbetinin de araştırılması gerektiğini belirten Güneş, “Yurt içinde ve yurt dışında kayıp arama misyonuna Afrika dâhil, peki Türkiye hariç mi?” diye sordu. Güneş, Garzan Mezarlığı’ndan çıkarılan cenazeleri hatırlatarak mezarlık tahribatlarının son bulmasını, kayıpların bulunmasını ve ailelerin defin ve yas haklarına saygı gösterilmesini istedi.

DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) görüşülen Kızılay Kanunu teklifine ilişkin yaptığı konuşmada, Türk Kızılayına verilmesi öngörülen kayıpları araştırma görevini gündeme taşıdı.

Kızılayın kurumsal yapısına ve faaliyetlerine ilişkin eleştirilerini dile getiren Güneş, kayıp kişilerin araştırılması görevinin Türkiye'de geçmişten bugüne yaşanan zorla kaybetme iddialarını, faili meçhul cinayetleri ve mezarlıkların tahrip edilmesini de kapsaması gerektiğini söyledi.

Güneş, konuşmasında Cumartesi Anneleri, Barış Anneleri ve MEBYA-DER'in kayıpların bulunması ve cenazelerin ailelerine teslim edilmesi yönündeki mücadelesine dikkat çekti.

“Aliağa'da yaşananlar iş kazası olarak değerlendirilemez”

Konuşmasına İzmir'in Aliağa ilçesindeki demir çelik fabrikasında meydana gelen patlamada yaşamını yitiren işçileri anarak başlayan Güneş, işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin eksikliğine dikkat çekti.

Güneş, “Hepimizi derinden sarsan İzmir Aliağa'da demir çelik fabrikasında meydana gelen katliamda hayatını kaybeden emekçilerin ailelerinin acısını da öfkesini de paylaşıyoruz” dedi.

Aynı iş yerinde benzer ihmallerin tekrarlanması sonucunda ölümler yaşanmasının kabul edilemeyeceğini belirten Güneş, şöyle konuştu:

“Bir iş yerinde eğer defalarca aynı sebepten ihmaller yaşanıyorsa, hayatlar son buluyorsa, oraya bir ‘iş kazası’ dememiz mümkün değil, bu apaçık bir katliamdır ve bu katliamın hesabı sorulmalı.”

Güneş, işçi sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin şirket ayrımı yapılmaksızın uygulanması gerektiğini vurgulayarak işçi ölümlerinin önlenmesi için çalışma düzeninin değiştirilmesini istedi.

“Kızılay yardım kuruluşu kimliğinden uzaklaştırıldı”

Kızılay Kanunu teklifine ilişkin değerlendirmelerinde kurumun mevcut yapısını eleştiren Güneş, daha önceki görüşmelerde de Kızılayın faaliyetleri hakkında çeşitli sorunları gündeme getirdiğini hatırlattı.

Kızılayın yardım kuruluşu kimliğinden uzaklaştırılarak holdingleştirildiğini savunan Güneş; kuruma partizan kadroların yerleştirildiği, kamu kaynaklarının yeterince denetlenmediği, mobbing davaları yaşandığı ve yardım faaliyetleri üzerinden bağımlılık ilişkileri oluşturulduğu yönündeki eleştirilerini yineledi.

Güneş, bu kez kanun teklifinde yer alan kayıpları araştırma görevine odaklanmak istediğini belirtti.

“Kızılay kayıpları araştıracaksa Türkiye'den başlamalı”

Kanun teklifiyle Kızılaya yurt içinde ve yurt dışında hiçbir ayrım gözetmeksizin kayıpları araştırma görevi verilmesinin öngörüldüğünü belirten Güneş, bu düzenlemenin önemli olduğunu söyledi.

Dünyanın farklı bölgelerinde benzer insani yardım kuruluşlarının savaş ve çatışmaların ardından kayıp kişileri araştırdığını, esir kamplarına insani yardım ulaştırdığını ve kimliği belirlenemeyen cenazelerin ailelerine teslim edilmesine katkı sunduğunu hatırlattı.

Ancak bu görevin Türkiye'deki kayıpları da kapsaması gerektiğini vurgulayan Güneş, şu soruyu yöneltti:

“Yurt içinde ve yurt dışında kayıp arama misyonuna Afrika dâhil, peki Türkiye hariç mi?”

Güneş, Türkiye'deki çatışmalı süreçlerde kaybolan kişilerin akıbetinin araştırılmasının devletin ve toplumun ortak sorumluluğu olması gerektiğini savundu.

“Günün gereği faili meçhulleri, kayıpları, kayıp mezarları, ölülere yapılan saygısızlıkları sadece bizim gündemimizden çıkarıp devletin ve toplumun tamamının gündemi hâline getirmek değil midir?” diye sordu.

“Türkiye bir amnezi değil, afazi ülkesidir”

Konuşmasında toplumsal hafıza ve geçmişle yüzleşme konularına da değinen Güneş, Türkiye'de yaşanan kayıpların ve acıların yeterince konuşulamadığını ifade etti.

Bazı çevrelerin Türkiye'yi bir unutkanlık ülkesi olarak tanımladığını belirten Güneş, buna karşı çıkarak şu değerlendirmeyi yaptı:

“Türkiye bir Amnezi ülkesi değil, bir Afazi ülkesidir, bir travma ülkesidir. Tarihî ve hakikati gösteren kavramlardan yoksun bırakılanların ülkesidir. Ölüler ve yaslar arasında bile hiyerarşi koyanların tarihinin yazıldığı bir ülkedir.”

Güneş, geçmişte yaşanan hak ihlallerinin konuşulabilmesi, kayıpların akıbetinin açıklığa kavuşturulması ve toplumsal hafızanın korunması gerektiğini söyledi.

Garzan Mezarlığı'nı hatırlattı: “Ölüye saygı insan olmanın gereğidir”

Beritan Güneş, 2017 yılında Bitlis'teki Garzan Mezarlığı'ndan çıkarılan cenazeleri de Meclis gündemine taşıdı.

Güneş, yüzlerce cenazenin valilik kararıyla mezarlardan çıkarıldığını, gerekçe olarak İstanbul Adli Tıp Kurumunda kimlik tespiti yapılmasının gösterildiğini hatırlattı.

Cenazelerin daha sonra İstanbul'daki Kilyos Mezarlığı çevresine defnedilmesini eleştiren Güneş, bu uygulamaların ölüye saygı ve ailelerin defin hakkı bakımından değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

“İnsan olmanın ve insan kalmanın mütemmim cüzü nedir? Ölüye saygı ve cenazeye hürmettir” diyen Güneş, ölüye saygının yalnızca güncel siyasi tartışmaların değil, insanlık tarihinin, felsefenin ve etik düşüncenin de temel meselelerinden biri olduğunu belirtti.

Antik Yunan tragedyası Antigone'ye atıfta bulunan Güneş, cenazelerin defnedilmesi hakkının tarih boyunca ahlaki ve toplumsal bir sorumluluk olarak ele alındığını ifade etti.

Nevala Kasaba ve Gabar Mezarlığı'nı gündeme getirdi

Güneş, konuşmasında Nevala Kasaba ve Gabar Mezarlığı'na ilişkin uygulamaları da eleştirdi.

Mezarlıkların tahrip edilmesi ve cenazelerin bulunduğu alanlara müdahale edilmesinin toplumsal hafızaya zarar verdiğini savunan Güneş, bu tür uygulamaların sona erdirilmesini istedi.

“Yıllardır ölü bedenler kriminalize, haklar dehumanize ediliyor. İnsandışılaştırmanın en acımasız aracı da işte saydığımız ölüye saygısızlık pratikleridir” ifadelerini kullandı.

Güneş, cenazelere ve mezarlıklara yönelik uygulamaların yalnızca yaşamını yitiren kişileri değil, ailelerini ve toplumsal hafızayı da etkilediğini vurguladı.

“Cumartesi Anneleri ve Barış Annelerinin mücadelesi görülmeli”

Kayıpların bulunması ve cenazelerin ailelerine teslim edilmesi taleplerinin evrensel bir insan hakları meselesi olduğunu belirten Güneş, farklı ülkelerdeki hakikat ve adalet mücadelelerine dikkat çekti.

Arjantin'deki Plaza de Mayo Annelerinden Türkiye'deki Cumartesi Annelerine ve Barış Annelerine uzanan mücadelelerin ortak noktasının kayıpların akıbetinin öğrenilmesi olduğunu söyledi.

Güneş, ailelerin yakınlarının cenazelerine ulaşma, onları defnetme ve yas tutma haklarının güvence altına alınması gerektiğini belirtti.

“Yas tutma ve defin hakkını kriminalize etmeye karşı Antigone'dan MEBYA-DER'e uzanan, Plaza de Mayo Annelerinden Barış Annelerine, Cumartesi Annelerine değin süren haklı mücadele bu topraklarda artık görülecek midir?” diye sordu.

“Barış için geçmişin acılarıyla yüzleşilmeli”

Konuşmasının son bölümünde barış süreciyle geçmişte yaşanan kayıpların araştırılması arasında doğrudan ilişki kuran Güneş, toplumsal barışın sağlanabilmesi için bütün kesimlerin acılarına saygı gösterilmesi gerektiğini ifade etti.

Türkiye'nin ölüm ve kayıplarla değil, eşitlik, özgürlük ve insani değerlere saygıyla anılması gerektiğini belirten Güneş, çatışmalı süreçlerin ardından toplumun ortak bir yas ve yüzleşme zemini oluşturmasının önemine dikkat çekti.

“Barışın kuvveden fiile ulaşması için elli yıllık çatışmaların, on binlerce ölümün ardından artık halklar, topluluklar, kişiler birbirine samimi bir başsağlığı dilemelidir” dedi.

“Mezarlık tahribatları ve hafızayı silme uygulamaları son bulmalı”

Beritan Güneş, konuşmasını kayıpların bulunması, cenazelerin ailelerine teslim edilmesi ve mezarlıklara yönelik müdahalelerin sona erdirilmesi çağrısıyla tamamladı.

Güneş, şu ifadeleri kullandı:

“En mühimi ise ‘ama’sız ve ‘fakat’sız, tüm değerlere saygının gereği mezarlık tahribatları, hafıza kırma pratikleri son bulmalı, ölülerin layıkıyla defnedilmesi sağlanmalı, Barış Anneleri ve Cumartesi Annelerinin sevdiklerinin kemiklerini arama mücadelesi görülmeli ve bu kavuşma yaşanmalıdır.”

Kızılay Kanunu teklifinin yalnızca uluslararası insani yardım faaliyetleri açısından değil, Türkiye'de geçmişten bugüne kaybolan kişilerin akıbetinin araştırılması bakımından da ele alınması gerektiğini vurgulayan Güneş, kayıp yakınlarının taleplerinin barış ve toplumsal yüzleşme sürecinin bir parçası olması gerektiğini ifade etti.