Diyarbakır, Mardin, Batman ve Van'daki görevden uzaklaştırma kararlarını örnek gösteren Tiryaki, “Barış ve demokratik toplum sürecinde atılacak en önemli adımlardan biri kayyum uygulamasına son verilmesi ve seçilmiş belediye başkanlarının görevlerine iade edilmesidir” dedi.
“Kayyum sizin için bir siyaset ve yönetim biçimi haline geldi”
DEM Parti Milletvekili Mehmet Rüştü Tiryaki, konuşmasında 15 Temmuz 2016'daki darbe girişiminin ardından yaygınlaştırılan kayyum uygulamalarını gündeme getirdi.
Kayyum atamalarının hukuka ve Anayasa'ya aykırılığına ilişkin daha önce çok sayıda değerlendirme yapıldığını belirten Tiryaki, bu kez uygulamanın siyasi gerekçelerine ve yıllar içerisinde değişen dayanaklarına dikkat çekmek istediğini söyledi.
Tiryaki, kayyum uygulamalarının yalnızca belediyelerle sınırlı kalmadığını vurgulayarak şöyle konuştu:
“Bu 10,5 yıllık süre içerisinde 15 Temmuz darbe girişiminden sonra her şeye ve her yere o kadar çok kayyum atadınız ki gazetelere kayyum atadınız, televizyonlara kayyum atadınız, şirketlere kayyum atadınız, hastanelere atadınız, üniversitelere atadınız, derneklere atadınız, vakıflara atadınız, belediyelere atadınız, siyasi partilere atadınız. Hatta kayyumlara bile kayyum atadınız.”
Tiryaki, bu uygulamaların istisnai bir idari tedbir olmaktan çıkarıldığını savunarak, “Kayyum sizin için bir siyaset, bir yönetim biçimi haline geldi” ifadelerini kullandı.
“2016'da hendekler, 2019'da eş başkanlık, 2024'te soruşturmalar gerekçe gösterildi”
Kayyum atamalarında kullanılan gerekçelerin yıllar içerisinde değiştiğini belirten Tiryaki, 2016, 2019 ve 2024 yıllarındaki uygulamaları karşılaştırdı.
2016 yılında belediyelere ilk kez kayyum atanırken belediye araçlarının hendek kazılmasında kullanıldığı iddialarının öne sürüldüğünü hatırlatan Tiryaki, 2019 yılında ise eş başkanlık sisteminin gerekçe gösterildiğini savundu.
Tiryaki, “2019'da artık ortada hendek yoktu. Başka bir şey anlatmanız gerekiyordu. Bu kez dediniz ki siz belediyeleri eş başkanlıkla yönetiyorsunuz” sözleriyle bu değişimi eleştirdi.
2024 yılında 10 belediyeye daha kayyum atandığını ifade eden Tiryaki, bu kez devam eden davaların ve soruşturmaların gerekçe olarak sunulduğunu belirtti.
Tiryaki'ye göre farklı dönemlerde değişen gerekçeler, kayyum uygulamalarının arkasındaki siyasi yaklaşımın sorgulanmasını gerektiriyor.
Selçuk Mızraklı örneği: “Henüz mazbata alınmadan kayyum talep edildi”
Konuşmasında eski Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Selçuk Mızraklı'nın yaşadıklarını da anlatan Tiryaki, Mızraklı'nın 2018 yılında milletvekili seçildiğini, 2019 yerel seçimlerinde ise Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığına aday olduğunu hatırlattı.
Tiryaki, Mızraklı'nın aday olduğu dönemde hakkında herhangi bir soruşturma veya dava bulunmadığını ileri sürdü.
31 Mart 2019 seçimlerinin ardından, henüz belediye başkanlarının mazbatalarını almadığı 1 Nisan tarihinde Diyarbakır, Mardin ve Van valilerinin kayyum atanması için İçişleri Bakanlığına başvurduğunu iddia etti.
Tiryaki, Mızraklı hakkında daha sonra alınan bir tanık beyanının mahkûmiyet sürecinde kullanıldığını savunarak bu beyanın güvenilirliğini sorguladı.
Mızraklı'nın Eylül 2026'ya kadar cezaevinde kaldığını belirten Tiryaki, söz konusu yargı sürecini kayyum uygulamalarının hukuki gerekçelerine yönelik eleştirilerinin örneklerinden biri olarak sundu.
“Ahmet Türk beraat etti, ancak görevine başlatılmadı”
Mardin Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Türk'ün görevden uzaklaştırılmasını da gündeme getiren Tiryaki, Türk hakkında çok sayıda dava ve soruşturmanın gerekçe gösterildiğini söyledi.
Tiryaki, özellikle 2014 yılında katıldığı bir cenaze töreni ve Siirt'te yaptığı konuşma nedeniyle açılan davalarda Ahmet Türk'ün beraat ettiğini belirtti.
Buna rağmen Türk'ün görevine iade edilmediğini ifade eden Tiryaki, İçişleri Bakanlığına seslenerek şöyle konuştu:
“Sayın Bakan, her ikisinden de beraat etti. Siz hâlâ Ahmet Türk'ü görevine başlatmıyorsunuz.”
Tiryaki, beraat kararlarına rağmen görevden uzaklaştırma uygulamalarının sürdürülmesini eleştirdi.
“Bahçesaray'da hem ceza mahkemesi hem idare mahkemesi kararı var”
Van'ın Bahçesaray ilçesinde yaşananları da örnek gösteren Tiryaki, görevden uzaklaştırılan belediye eş başkanının ilgili ceza davasından beraat ettiğini söyledi.
Ayrıca idare mahkemesinin kayyum atanmasını hukuka aykırı bulduğunu belirten Tiryaki, buna rağmen seçilmiş belediye başkanının görevine başlatılmadığını ifade etti.
Tiryaki, “Hem idare mahkemesi kararı var hem ağır ceza mahkemesi kararı var ve siz Van Bahçesaray Belediye Başkanını göreve başlatmadınız” sözleriyle uygulamayı eleştirdi.
Batman Belediye Eş Başkanı Gülistan Sönük'ün durumunu anlattı
Tiryaki'nin konuşmasında gündeme getirdiği bir diğer isim, Batman Belediye Eş Başkanı Gülistan Sönük oldu.
Sönük hakkında daha önce yürütülen soruşturmalara değinen Tiryaki, aralarında Sönük'ün de bulunduğu 15 kadınla ilgili yargı süreçlerinde beraat kararları verildiğini aktardı.
Sönük'ün belediye başkan adaylığının gündeme geldiği dönemde yeniden mahkûmiyet kararıyla karşı karşıya bırakıldığını ileri süren Tiryaki, bu kararın daha sonra kayyum atamasına gerekçe yapıldığını savundu.
Tiryaki, bu örnek üzerinden kayyum atamalarının hukuki gerekçelerinin nasıl oluşturulduğunun araştırılması gerektiğini ifade etti.
“Kayyumların yolsuzlukları mahkeme kararlarıyla ortaya çıkıyor”
Tiryaki, konuşmasının başında kayyum olarak görevlendirilen bazı yöneticiler hakkındaki yolsuzluk iddialarına da değindi.
Esenyurt, Halfeti ve Mardin'deki kayyum uygulamalarını örnek gösteren Tiryaki, bazı yöneticilerin yolsuzluklarının yargı süreçleriyle ortaya çıktığını ileri sürdü.
Ancak konuşmasında bu iddiaların ayrıntılarına girmeyeceğini belirterek esas olarak kayyum uygulamasının siyasi ve idari bir yöntem haline getirilmesine odaklandı.
“Barış ve demokratik toplum süreci için kayyum uygulamasına son verin”
Konuşmasının sonunda Türkiye'de devam eden barış ve demokratik toplum sürecine değinen Tiryaki, bu sürecin toplum tarafından benimsenmesi için somut demokratik adımlar atılması gerektiğini söyledi.
Kayyum uygulamalarının sona erdirilmesini bu adımların başında gördüğünü belirten Tiryaki, seçilmiş belediye başkanlarının görevlerine iade edilmesi çağrısında bulundu.
Tiryaki, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
“Türkiye'de çok şey kötüye gidiyor ama iyiye giden bir tane şey var. O da barış ve demokratik toplum süreci. Toplumun buna ikna edilmesi için, toplumun buna destek vermesi için atacağınız en önemli adımlardan birisi kayyum uygulamasına son vermek olacaktır. Bu hukuksuzluğu daha fazla sürdürmeyin ve arkadaşlarımızı göreve başlatın.”
Kayyum uygulamaları ve seçilmişlerin görev hakkı tartışması
Türkiye'de belediyelere kayyum atanması uygulaması, yerel yönetimlerin özerkliği, seçme ve seçilme hakkı ile merkezi idarenin denetim yetkileri açısından uzun süredir tartışılıyor.
İçişleri Bakanlığının belediye başkanlarını görevden uzaklaştırma yetkisi ve belirli koşullarda belediye başkanı yerine görevlendirme yapılması mevzuatta düzenleniyor. Buna karşılık uygulamanın kapsamı, dayandığı gerekçeler ve seçilmiş yöneticilerin görevlerine dönüş koşulları hukuki ve siyasi tartışmaların odağında bulunuyor.
Mehmet Rüştü Tiryaki'nin konuşması, özellikle beraat kararları ve idari yargı kararlarına rağmen görevlerine döndürülmediğini belirttiği belediye başkanlarının durumunu yeniden gündeme taşıdı.
Tiryaki'nin çağrısının merkezinde, barış ve demokratik toplum sürecinin yalnızca siyasi açıklamalarla değil, yerel demokrasi alanında atılacak somut adımlarla desteklenmesi gerektiği görüşü yer aldı.





