DESAM’dan 2027 Eğitim Bütçesine Eleştiri: “Rakam Yetersiz, Vizyon Eksik!”

“Eğitim bütçesi yalnızca rakam değil, gelecek meselesidir”

DESAM Yönetim Kurulu Başkanı Gürkan Avcı, Türkiye’nin 2027 yılı eğitim bütçesine ilişkin kapsamlı bir değerlendirme yayımladı. Eğitim harcamalarının yalnızca miktarının değil, hangi önceliklere göre planlandığının ve toplumda nasıl sonuçlar ürettiğinin de sorgulanması gerektiğini belirtti.

Avcı, Türkiye’nin önünde yalnızca bir bütçe meselesi bulunmadığını ifade ederek şunları söyledi:

“Bugün Türkiye'nin önünde yalnızca bir bütçe meselesi değil, bir medeniyet, kalkınma ve gelecek tasarımı meselesi bulunmaktadır.”

Eğitim bütçesinin bilimsel önceliklere, stratejik planlamaya ve ölçülebilir hedeflere dayanması gerektiğini savunan Avcı, mevcut kaynak kullanımının eğitim sisteminin yapısal sorunlarını çözmekte yetersiz kaldığını ileri sürdü.

MEB bütçesi yüzde 26,5, merkezi bütçe yüzde 43,7 büyüyor

DESAM’ın değerlendirmesinde yer alan rakamlara göre, yükseköğretim kurumları dahil Türkiye’nin 2027 yılı toplam eğitim bütçesi 3 trilyon 747 milyar lira, Millî Eğitim Bakanlığı bütçesi ise yaklaşık 2 trilyon 459 milyar lira olarak planlandı.

Avcı, merkezi yönetim bütçesinin yüzde 43,7 büyümesine karşılık MEB bütçesindeki artışın yüzde 26,5 düzeyinde kalmasına dikkat çekti.

Bakanlık bütçesinin yaklaşık yüzde 82’sinin personel giderleri ve sosyal güvenlik primlerinden oluştuğunu, sermaye yatırımlarının payının ise yüzde 7,75 olduğunu belirten Avcı, okul binalarının güvenliği, yeni derslikler, laboratuvarlar ve eğitim teknolojilerine ayrılan kaynakların yeniden değerlendirilmesini istedi.

“Öncelik yeni idari binalar değil, güvenli okullar olmalı”

Avcı, 2026 Kamu Yatırım Programı’nda MEB ana hizmet binası için 9,1 milyar liralık toplam proje büyüklüğü öngörülürken, deprem güçlendirme projelerinin toplam büyüklüğünün 29,32 milyar lira olduğunu belirtti.

Büyük ölçekli idari bina yatırımlarının ekonomik gerekçelerinin kamuoyuna açıklanmasını isteyen Avcı, okul güvenliğinin ve öğrencilerin temel ihtiyaçlarının öncelikli olması gerektiğini savundu.

Özellikle deprem güvenliği, hijyen, bakım-onarım ve eğitim altyapısına daha fazla kaynak ayrılması çağrısında bulundu.

“Aç bir çocuğa eğitimde fırsat eşitliğinden söz edemezsiniz”

DESAM’ın açıklamasında öğrencilerin beslenme sorunları ve ekonomik eşitsizlikler de önemli yer tuttu.

Avcı, ailelerin gelir düzeyinin çocukların eğitim olanaklarını belirlediği koşullarda gerçek fırsat eşitliğinden söz edilemeyeceğini ifade etti.

Bütün resmî okullarda ücretsiz ve dengeli okul yemeği programının aşamalı olarak uygulanmasını öneren Avcı, ilk aşamada ekonomik ve sosyal açıdan dezavantajlı öğrencilerin kapsama alınması gerektiğini belirtti.

Eğitim desteğinin yalnızca ücretsiz ders kitaplarıyla sınırlandırılmaması gerektiğini vurgulayan Avcı; beslenme, ulaşım, kırtasiye, internet ve öğrenme materyallerinin de eğitim hakkının parçası olarak değerlendirilmesini istedi.

Öğretmenlerin mesleki gelişimine 12,3 milyar lira önerisi

DESAM Başkanı Avcı, eğitim sisteminin niteliğinin öğretmenlerin mesleki gelişimiyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirterek MEB bütçesinin en az yüzde 0,5’inin bu alana ayrılmasını önerdi.

Yaklaşık 12,3 milyar liraya karşılık gelen kaynağın yapay zekâ okuryazarlığı, dijital pedagoji, yabancı dil, özel eğitim, psikolojik danışmanlık ve bilimsel araştırma alanlarında kullanılmasını istedi.

Öğretmen yetiştirme ve mesleki gelişim çalışmalarının üniversiteler ve araştırma kuruluşlarıyla iş birliği içerisinde yeniden yapılandırılması gerektiğini savundu.

DESAM’dan 98,35 milyar liralık alternatif bütçe önerisi

DESAM, yalnızca eleştiriyle yetinmeyerek MEB bütçesinin toplam büyüklüğünü değiştirmeden, yaklaşık yüzde 4’lük bölümünün öncelikli eğitim reformlarına yeniden tahsis edilmesini önerdi.

DESAM’ın alternatif kaynak dağılımı

Önerilen toplam: 98,35 milyar TL

Avcı, önerilen tutarın mevcut bütçeden sağlanmış bir tasarruf olmadığını, harcama etkinliği incelemesi sonucunda uygulanabilirliği değerlendirilecek alternatif bir kaynak tahsis modeli olduğunu özellikle belirtti.

Her okulun bütçesi kamuoyuna açık olmalı

DESAM’ın önerileri arasında Ulusal Eğitim Bütçesi Açık Veri ve Etki İzleme Sistemi kurulması da bulunuyor.

Önerilen sistemle velilerin, öğretmenlerin, araştırmacıların ve yurttaşların okullara ayrılan bütçeleri, öğretmen ihtiyaçlarını, fiziki koşulları, öğrenci başına düşen kaynakları ve yatırımların tamamlanma durumunu takip edebilmesi hedefleniyor.

Avcı, okulların yalnızca sınav başarılarına göre değerlendirilmesine karşı çıkarak sosyoekonomik koşulları, bölgesel dezavantajları ve öğrencilerin başlangıç düzeylerini dikkate alan bir Eğitimde Fırsat Eşitliği Endeksi oluşturulmasını önerdi.

Bakanlığa 15 kritik bütçe sorusu

DESAM açıklamasında Millî Eğitim Bakanlığının yanıtlaması istenen 15 soru da sıralandı.

Bu sorular arasında öğrenci başına düşen reel eğitim harcaması, deprem riski taşıyan okulların güçlendirilmesi, ücretsiz okul yemeğinin finansmanı, öğretmenlerin mesleki gelişim bütçesi, özel eğitim hizmetleri, okul güvenliği ve MESEM uygulamalarındaki iş güvenliği için ayrılan kaynaklar yer aldı.

Avcı ayrıca eğitim bütçesinin sonuçlarının bağımsız akademisyenler ve uzmanlar tarafından denetlenmesini sağlayacak bir mekanizma kurulmasını istedi.

2050 hedefli eğitim stratejisi çağrısı

DESAM, eğitim politikalarının siyasi dönemlere göre değişmesinin önüne geçilmesi için uzun vadeli bir Türkiye Eğitim Stratejisi hazırlanmasını önerdi.

Bu kapsamda siyasi partilerin, üniversitelerin, öğretmen örgütlerinin, velilerin, öğrencilerin ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla bir Türkiye Eğitim ve İnsan Kaynağı Gelecek Konferansı düzenlenmesi istendi.

Avcı, eğitim kaynaklarının yönetimini kalıcı biçimde düzenleyecek bir Millî Eğitimde Kaynak Tahsisi, Fırsat Eşitliği ve Performans Yasası hazırlanması gerektiğini de belirtti.

“Bütçede öncelik okul, eğitimde öncelik çocuk”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin başta olmak üzere hükümet yetkililerine çağrıda bulunan Avcı, eğitim bütçesinin ayrıntılı harcama kalemlerinin ve yatırım önceliklerinin kamuoyuna açıklanmasını istedi.

Eğitimin dönemsel siyasi tartışmaların ötesinde değerlendirilmesi gerektiğini savunan Avcı, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Bütçede öncelik okul, eğitimde öncelik çocuk, yönetimde öncelik liyakat, Türkiye'nin hedefi bilim ve kalkınma olmalıdır!”

DESAM, 2027 eğitim bütçesinin yalnızca yıllık harcamaları karşılayan bir mali plan değil, Türkiye’nin uzun vadeli bilimsel, toplumsal ve ekonomik gelişimini destekleyen bir politika belgesi olarak ele alınması gerektiğini vurguladı.

Not: Haberde kullanılan bütçe rakamları, karşılaştırmalar ve alternatif kaynak önerileri DESAM Yönetim Kurulu Başkanı Gürkan Avcı’nın açıklamasına dayanmaktadır; bağımsız bütçe doğrulaması yapılmamıştır.