14 Kasım 2026 – Sağlık Haberleri Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında yetişkinlerde Tip 1 diyabetin tanı ve yönetimine ilişkin ilk rehberini kamuoyuyla paylaştı. Yeni rehber, özellikle sağlık hizmetlerine erişimin sınırlı olduğu bölgelerde, acil durumlarda ve insani kriz koşullarında yaşayan diyabet hastalarının tedaviye ulaşmasını kolaylaştırmayı amaçlıyor.

İnsülinin keşfinin üzerinden 100 yılı aşkın süre geçmesine rağmen, Tip 1 diyabetle yaşayan çok sayıda insanın yaşamını sürdürebilmek için ihtiyaç duyduğu insüline ve sağlık hizmetlerine erişemediği belirtildi.

Dünyada 9,5 Milyon Kişi Tip 1 Diyabetle Yaşıyor

DSÖ verilerine göre 2025 yılında dünya genelinde yaklaşık 9,5 milyon kişi Tip 1 diyabetle yaşarken, aynı yıl 500 bin kişiye daha bu tanı konuldu.

Genellikle çocukluk çağında ortaya çıkan bir hastalık olarak bilinen Tip 1 diyabetin yetişkinleri de giderek daha fazla etkilediğine dikkat çekildi.

Tip 1 diyabet, vücudun yeterli insülin üretememesi nedeniyle ortaya çıkan ve yaşam boyu devam eden kronik bir hastalık. Hastaların yaşamlarını sürdürebilmeleri için düzenli insülin tedavisi almaları gerekiyor.

DSÖ: İnsüline Erişim Yaşamsal Bir Hak

DSÖ Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Ruh Sağlığı Direktörü Dr. Søren Brostrøm, insüline erişimde yaşanan eşitsizliklere dikkat çekerek şunları söyledi:

“İnsülin, 100 yılı aşkın süre önce keşfedilmiş, hayat kurtaran bir tedavidir. Ancak Tip 1 diyabetli birçok insan hâlâ uygun fiyatlı ve kaliteli insüline erişemiyor.”

Brostrøm, yeni rehberin bilimsel kanıtlara dayalı öneriler içerdiğini belirterek sağlık kaynaklarının sınırlı olduğu ve sağlık hizmetlerinin kesintiye uğradığı bölgelerde de mümkün olan en iyi bakımın sunulmasını hedeflediklerini ifade etti.

Yeni Rehberde Hangi Öneriler Yer Alıyor?

DSÖ'nün yayımladığı rehberde, yetişkin Tip 1 diyabet hastalarının tedavisi ve kan şekeri takibine ilişkin önemli öneriler bulunuyor.

  • Günlük insülin tedavisi: Hastalara günde birden fazla kez insülin uygulanması ve dozların kan şekeri düzeylerine göre ayarlanması öneriliyor.

  • İnsan insülini kullanımı: İnsan vücudunun doğal insülinine benzer etki gösteren, üretilmiş insan insülini etkili ve uygun bir tedavi seçeneği olarak değerlendiriliyor.

  • Düzenli kan şekeri takibi: Hastaların kan şekeri düzeylerini düzenli olarak ölçmeleri gerektiği belirtiliyor.

  • Sürekli glikoz ölçüm sistemleri: Deriye yerleştirilen küçük sensörlerle kan şekeri düzeylerinin izlenmesi önerilen yöntemler arasında bulunuyor.

  • Alternatif takip yöntemleri: Kan şekeri ölçümünün mümkün olmadığı koşullarda idrarda glikoz testinin değerlendirilmesi öneriliyor.

Rehberde ayrıca sağlık kuruluşlarında yapılan ve son birkaç aylık ortalama kan şekeri düzeyini gösteren HbA1c testinin düzenli takipte kullanılabileceği belirtiliyor.

2030 Hedefi: Herkes İçin Uygun Fiyatlı İnsülin

DSÖ, yeni rehberin 2030 yılına kadar Tip 1 diyabetle yaşayan herkesin uygun fiyatlı insülin tedavisine ve kendi kan şekeri düzeylerini izleyebilecekleri araçlara erişmesini sağlamaya yönelik küresel hedeflere katkıda bulunacağını açıkladı.

Örgüt, ülkelerin bu önerileri uygulamaya geçirebilmesi için teknik araçlar ve izleme mekanizmaları geliştirecek.

Ayrıca diyabet hastalarının sağlık programlarının hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi süreçlerine doğrudan katılması teşvik edilecek.

Dünyada 830 Milyon Kişi Diyabetle Yaşıyor

DSÖ'nün açıkladığı verilere göre diyabetin dünya genelindeki yaygınlığı 1990 yılından bu yana dört kattan fazla arttı.

2022 yılında dünya genelinde 830 milyon kişi diyabetle yaşıyordu. Bu kişilerin büyük çoğunluğunu Tip 2 diyabet hastaları oluşturuyordu.

Diyabetle yaşayan kişilerin yüzde 40'ından fazlasının hastalığının farkında olmadığı ve bu nedenle tanı alamadığı belirtildi.

Diyabetin zamanında teşhis edilmemesi ve uygun biçimde tedavi edilmemesi durumunda görme kaybı, böbrek yetmezliği, kalp krizi, inme ve alt ekstremite amputasyonu gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabildiği vurgulandı.

2026 Dünya Diyabet Günü'nün Teması: Diyabette Erken Harekete Geçmek

DSÖ, 2026 Dünya Diyabet Günü'nün temasını “Diyabette Erken Harekete Geçmek” olarak belirledi.

Bu kapsamda erken tanının yaygınlaştırılması, düzenli sağlık kontrollerinin artırılması ve diyabet tedavisine erişimdeki eşitsizliklerin azaltılması çağrısında bulunuldu.

DSÖ'nün yeni rehberi, özellikle insülin ve tıbbi takip hizmetlerine erişimin güç olduğu ülkelerde Tip 1 diyabet hastalarının yaşamlarını sürdürebilmeleri açısından önemli bir uluslararası başvuru kaynağı oluşturuyor.

https://www.who.int/publications/i/item/9789240126244