Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın 'COVID-19’da, vaka hızının düşüşe geçmesindeki en önemli başarı filyasyona ait', 'Filyasyon kelimesini bu süreçte çok duydunuz.
Filyasyon ekipleri biri doktor, biri sağlık memuru, biri yardımcı personel olmak üzere ortalama 3 kişiden oluşan ekipler. Peki, filyasyon ne demek? Filyasyon yöntemi nedir? Filyasyon ekibi ne iş yapar?
FİLYASYON NE DEMEK?
Bulaşıcı hastalıklarla mücadele kapsamında vakaların bildiriminden sonra hastalık etkenini, kaynağını, bulaşma yolunu saptamak, korunma ve kontrol önlemlerini almak amacıyla yapılan saha incelemesidir. Bu inceleme sırasında vaka ile teması olanlar da koruma ve kontrol önlemlerine dahil edilir.
Saha incelemesi (filyasyon) vakanın bildirimi sonrasında kaynağın ve etkenin belirlenmesine yönelik çalışma yapılması ve/veya temaslılar dahil koruma ve kontrol önlemlerinin alınmasıdır.
Vaka görüldüğünde filyasyon çalışması gerektiriyorsa hastalık geriye doğru taranır. Filyasyon çalışması kapsamında, vakanın kaynağını bulmak ve belirlemek için çalışmalar yapılır. Hasta ve hastayla teması olanlar da dahil koruma altına alınması önlemleri uygulanır.
FİLYASYON EKİPLERİ NE YAPAR?
Covid-19 ile mücadele kapsamında, virüsü taşıyanların temas ettiği kişileri tespit etmek amacıyla sahada filyasyon çalışması için sağlık çalışanları, görev yapıyor.
Türkiye'de 81 ilde yapılan filyasyon çalışmasında, virüsü taşıyanlarla teması olmuş kişilere ulaşan, yeni tanı süreçlerini başlatan filyasyon ekipleri, Covid-19 ile mücadelenin sahadaki en aktif üyeleri arasında bulunuyor.
Bu ekipler, vakanın hikayesi alınır alınmaz harekete geçip, hastanın temas halinde olduğu listelenmiş kişileri 48-49 saat zaman zarfında taramaktadırlar. Ekipler, doğrudan bu kişilerin adreslerine ulaşmaktadır. Ekipler, sahada mobil cihazlarla hareket etmekte, merkez birimleri çalışmalarını takip etmektedirler. Her yeni vakada hastalığa karşı ağ yeniden kurulmaktadır. Erken tanılarla hem yayılma önlenmekte hem de risk grubunda olan bazı kişilerin belki de hayatları kurtarılmaktadır. Filyasyon çalışması 81 ilimizde yapılmaktadır.
'FİLYASYON, İLAÇ BIRAK-DÖN ÇALIŞMASI HALİNİ ALDI'
‘Filyasyon sadece kişiye ilaç bırakmak değildir. Bunu herhangi biri de bırakabilir, sağlık çalışanı olmasına gerek yok. Kaynağı izole etmek bulaşı azaltır.’
Sağlık Bakanlığı’nın hidroksikolorikin ilacında bir yılın sonunda geri adım atmasının ardından, filyasyon uygulaması da tartışmaya açıldı. Ankara Tabip Odası Genel Sekreteri Muharrem Baytemür, filyasyonun bir “ilaç bırak-dön” uygulaması halini aldığını belirterek “Özellikle vakaların yoğun olduğu dönemde, filyasyon ekiplerinin daha fazla ilaç bırakıp gitme durumu oldu. Filyasyondaki temel unsur, tespit edilen vaka ve kaynağını bulmadır. Son aylarda semptomu olmayan temaslıya test bile yapılmıyor. Virüse yakalanan kişi nerede yakalandı bu sorgulanmalı” dedi.
“Filyasyon sadece kişiye ilaç bırakmak değildir” diyen Baytemür, “Bunu herhangi biri de bırakabilir, sağlık çalışanı olmasına gerek yok. Kaynağı izole etmek bulaşı azaltır. Siz kaynağı değil, bulaştırdıklarını buluyorsunuz. O da semptomu varsa” ifadelerini kullandı. İlaç bırakmanın da tehlikelerine dikkat çeken Baytemür, “Herhangi bir insana bir ilaç veriliyorsa, ki ilaç reçeteyle verilir, bunu hekimin vermesi ve sorgulaması lazım. Biz nasıl muayene ettiğimiz hastaya ilaç verirken sorgulama yapıyorsak filyasyonda da bu olmalı” ifadelerini kullandı.
ŞEFFAFLIK ÇAĞRISI
Cumhuriyet'in haberine göre etkili bir test politikasının olmamasını eleştiren Baytemür, “Kimlere test yapıldığını bile bilmiyoruz. Bu bilinirse ve pozitifliğin fazla olduğu yerde önlem alınırsa daha doğru olur. Örneğin fabrikalarda test yaptık pozitif çıktı. Ona göre önlem alırsınız. Kimlerin hastalandığı paylaşılmıyor. Kadın mı, erkek mi, hangi yaşta, hangi iş- kolunda... bunlar paylaşılmalı” diye konuştu.
